YAZARLARIMIZ
Yusuf Özer
Yeminli Mali Müşavir
Bağımsız Denetçi
Bilim Uzmanı
yusuf@ozerymm.com



Poşet Beyannamesi, Vergisel Yönü ve Muhasebe Kayıtları

Konu ve Kapsam

10 Aralık 2018 tarihli ve 30621 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7153 sayılı Çevre Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (Torba Kanun)’un 8. Madde hükmü uyarınca, 2872 sayılı Çevre Kanunu’na ilave edilen ve detayına aşağıda yer verilen maddeler;

Ek Madde 11

:

Bazı ürünlerden “geri kazanım katılım payı” tahsil edilmesi

Ek Madde 12

:

Bakanlıkça belirlenecek ambalajlar için 1/1/2021 tarihinden itibaren depozito uygulaması getirilmesi

Ek Madde 13

:

Plastik poşetlerin satış noktalarında kullanıcıya veya tüketiciye ücret karşılığı verilmesi

25.12.2018 tarihinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı oluru ile yayımlanan plastik poşetlerin ücretlendirilmesine ilişkin usul ve esaslara münhasır yayımlanan tamim çerçevesinde bu sirkülerimizde değerlendirme konusu yapılmıştır.

1. POŞET ÜCRETİ VE POŞET BEYANNAMESİNİN KAPSAMI

1.1. Geri Kazanım Katılım Payı

2872 sayılı Çevre Kanunu’na eklenen Ek Madde 11 ile yurt içinde piyasaya arz edilen ve bu Kanuna ekli (1) sayılı listede yer alan aşağıdaki ürünlerden;

  • Poşetler için satış noktalarından,
  • Diğer ürünler için piyasaya sürenlerden/ithalatçılardan

geri kazanım katılım payı tahsil edilecektir.

Bu listedeki ürünlerden herhangi birinin piyasaya arzının, farklı bir ürünün, malzemenin veya eşyanın ithalatı ile birlikte gerçekleşmesi halinde geri kazanım katılım payı ithalatçıdan tahsil edilecektir.

(1) SAYILI LİSTE

GERİ KAZANIM KATILIM PAYI TUTARI

Ürün Cinsi

Tutar

Plastik poşet (Plastik alışveriş torbaları)

15 kr./adet

Lastik (Binek araç)

2 TL/adet

Lastik (Otobüs, kamyon, kamyonet, yükleyici ve kazıcı lastikleri ve diğerleri)

4 TL/adet

Lastik (îş makinası lastikleri)

10 TL/adet

Dolgu lastikler

5 TL/adet

Akümülatör (Kurşun asitli olanlar)

20 kr./kg

Akümülatör (Nikel kadmiyumlu olanlar)

50 kr./ kg

Akümülatör (Diğerleri)

5 kr./kg

Çinko karbon piller

2 TL/kg

Alkali silindirik piller

2 TL/kg

Alkali düğme piller

3 TL/kg

Düğme piller çinko-hava ve gümüş oksitli

10 TL/kg

Lityum düğme piller

10 TL/kg

Lityum silindirik şarjlı ve primer pil çeşitleri (Araç bataryaları hariç)

5 TL/kg

Otomotiv pilleri (Kurşun içerenler hariç)

15 TL/kg

Lityum içeren araç bataryaları

15 TL/kg

Diğer şarjlı piller

5 TL/kg

Madeni yağ

50 kr./kg

Bitkisel yağ

10 kr./kg

Elektrikli ve elektronik eşya: Televizyon/Monitör

20 kr./kg

Elektrikli ve elektronik eşya: Bilişim telekomünikasyon ekipmanları (Televizyon ve monitörler hariç)

20 kr./kg

Elektrikli ve elektronik eşya: Aydınlatma ekipmanları

10 kr./adet

Elektrikli ve elektronik eşya: Küçük ev aletleri ve diğerleri

20 kr./kg

Elektrikli ve elektronik eşya: Beyaz eşyalar (Buzdolabı/Soğutucular/îklimlendirme cihazları hariç)

25 kr./kg

Elektrikli ve elektronik eşya: Buzdolabı/Soğutucular/İklimlendirme cihazları

30 kr./kg

İlaç

1 kr./kutu veya şişe

Ürün Cinsi

Kg Başına Alınacak Tutar (kr.)

Adet Başına Alınacak Tutar (kr.)

PLASTİK AMBALAJ

İçecek Ambalajları (Adet)

 

 

0,33 litreye kadar

 

1

0,3301-0,75 litre arası

 

2

0,7501-1,5 litre arası

 

3

1,501 litre üzeri

 

4

Diğerleri (Poşet Hariç) (kg)

40

 

METAL AMBALAJ

İçecek Ambalajlan (Adet)

 

3

Diğerleri (kg)

50

 

KOMPOZİT AMBALAJ

Kâğıt-Karton Ağırlıklı Kompozit İçecek Ambalajları (Adet)

 

 

0,25 litreye kadar

 

1

0,2501-0,5 litre arası

 

2

0,501 litre üzeri

 

4

Diğerleri (kg)

50

 

KAĞIT KARTON AMBALAJ (kg)

20

 

CAM AMBALAJ

İçecek Ambalajları (Adet)

 

 

0,25 litreye kadar

 

1

0,2501-0,5 litre arası

 

2

0,501-1 litre arası

 

3

1,01-5 litre arası

 

5

5,01 litre üzeri

 

10

Diğerleri (kg)

20

 

AHŞAP AMBALAJ

AHŞAP AMBALAJ (Adet)

 

10

      1. Plastik Poşetler ve Diğer Ürünlere İlişkin Genel Esaslar

Plastik Poşetlerin Ücretlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar’da kullanım alanları ve özellikleri bakımından;

a) Ekmek, sebze, meyve, peynir, zeytin, hayvansal gıda gibi açık satılan gıdaların hijyenini sağlamak için kullanılan, çift kat kalınlığı 15 mikron ve altında olan, 500x350 mm (körük kalınlığı ve sap uzunluğu dahil) ebadından küçük saplı/sapsız poşetler,

b) Plastik içeren malzemelerden, dokumalı veya dokumasız metotlarla üretilen, tekstil ürünü çok kullanımlık poşetler,

c) Canlı sucul hayvan satışında kullanılan sapsız poşetler,

ç) Yumrulu ve/veya benzer tohumlu bitkilerin satışında kullanılan sapsız poşetler,

d) Sadece hizmet verilen fakat ürün satışı gerçekleştirmeyen yerlerde kullanıcıya veya tüketiciye verilen poşetler, (kuru temizleme, lostra ve benzeri),

e) Kargo poşetleri,

f) Gümrüksüz mağazadan alınan ürünler için ilgili mevzuatı gereği kullanılması zorunlu olan özel poşetler,

bu Usul ve Esasların kapsamı dışındadır ve ücretlendirmeye tabi değildir.

Ayrıca söz konusu Çevre Kanununda yapılan değişiklikle bazı kavramlar özellikli bir hal almıştır. Buna göre söz konusu kavramlardan anlaşılması gerekler mezkur usul ve esaslar çerçevesinde aşağıda belirtilmiştir:

Ambalaj Komisyonu: Yürütülen çalışmaları ve uygulamaları değerlendirmek üzere Bakanlık temsilcisinin başkanlığında ilgili taraflardan oluşan komisyonu,

Bakanlık: Çevre ve Şehircilik Bakanlığını,

Geri kazanım katılım payı: 2872 sayılı Çevre Kanununun ek 1l inci maddesi gereğince Kanunun ekli (1) sayılı listesinde yer alan, plastik poşetler için satış noktalarından alınacak payı,

Plastik poşet: Plastikten yapılmış, satış noktalarında tüketicilere mal veya ürünleri taşıma amacıyla temin edilen saplı veya sapsız poşetleri,

Satış noktası: Toptan ve/veya perakende olarak mal, ürün satışını yapan mağaza, market ve benzeri satış yerlerini,

Uzaktan satış: Mektup, katalog, telefon, faks, radyo, televizyon, elektronik posta mesajı, kısa mesaj, internet gibi her türlü araç veya ortamı kullanarak yapılan satışı,

Üretici: Plastik poşetleri üretenler ve/veya bu ürünleri ithal edenleri,

ifade etmektedir.

Plastik poşetlerin ücretli olarak satışı, faaliyet türü ne olursa olsun uzaktan satışlar da dahil olmak üzere, istisnasız tüm satış noktalarında (tekstil, oyuncak, elektronik, gıda ve benzeri) 1/1/2019 tarihinden itibaren gerçekleştirilecektir.

Plastik poşetler, mesafeli satışlar da dahil olmak üzere satış noktalarında kullanıcıya veya tüketiciye ücretsiz temin edilemez, ücretsiz teminine imkan verecek herhangi bir promosyona veya kampanyaya dahil edilemez.

Plastik poşetlere uygulanacak taban ücret, her yıl piyasa koşulları ve ilgili sektör temsilcilerinden oluşan Ambalaj Komisyonunun önerisi dikkate alınarak Bakanlık tarafından belirlenir ve takip eden yıl boyunca geçerliliğini korur. Bu plastik poşetler için Bakanlıkça belirlenen asgari fiyat tarifesinin altında ücret uygulanamaz.

Satış noktaları, çift kat kalınlığı 15 mikron ve altında olan plastik poşetleri açık satılan gıdaların hijyenini sağlamak dışında kullanıcıya veya tüketiciye ücretli veya ücretsiz olarak sağlayamaz.

Plastik poşetle gönderimi sağlanan uzaktan satışlarda alternatif taşıma ekipmanı kullanım seçeneği tüketiciye sunulur. Tüketici tarafından plastik poşet seçeneği tercih edilmesi halinde poşetlerin satışı zorunludur.

Satışa tabi plastik poşetlerin birim satış bedelinin, plastik poşetin zorunlu giderlerinin (poşet maliyeti, vergiler ve yukarıda belirtilen ekli (1) sayılı listesinde belirtilen geri kazanım katılım payının toplamı) üzerinde olması halinde, aradaki fark gelir olarak kabul edilir.

Kanunun 18 inci maddesinin ikinci fıkrası gereği plastik poşetlerin satışından elde edilen gelir Bakanlık Merkez Saymanlık Müdürlüğü hesabına yatırılır ve bütçeye gelir kaydedilir. Ücretlendirmeye tabi olan plastik poşetlerin satış noktalarında 1/1/2019 tarihi itibariyle barkodlu olarak sunulması zorunludur.

1.1.2. Üreticilerin ve Satış Noktalarının Yükümlülükleri

Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği kapsamında kalan yükümlülükleri saklı kalmak koşulu ile üreticiler; üretmiş/ithal etmiş oldukları satışa tabi tüm plastik poşetlere ilişkin olarak, Bilgi Sistemine kayıt olmak ve gerekli bilgileri sisteme girmekle yükümlüdür.

Satış noktaları, Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği kapsamında kalan yükümlülükleri saklı kalmak koşulu ile plastik poşet kullanımının azaltılması amacıyla;

  • 1/1/2019 tarihinden itibaren plastik poşetleri ücretsiz vermemekle ve tahsil edilen ücretleri satış belgelerinde adet bazlı göstermekle,
  • Çevrenin korunması maksadıyla plastik poşetlerin satışına ilişkin tüketiciyi bilinçlendirme amaçlı yazılı, basılı görsel materyal kullanmakla,
  • Bilgi Sistemine kayıt olmak, gerekli beyanları bilgi ve belgeleri ile birlikte bu sisteme yüklemekle,
  • Plastik poşet satışı miktarı beyanına istinaden hesaplanacak geri kazanım katılım payı tutarını Bakanlık Merkez Saymanlık Müdürlüğü hesabına aktarmakla,
  • Plastik poşetler yerine çok kullanımlık taşıma ekipmanını alternatif olarak tüketiciye sunmakla,

yükümlüdürler.

1.1.3.Tarh-Tahakkuk-Tahsilat İşlemleri

Satış noktaları, plastik poşetlerin satışının gerçekleştiği aya ait beyanı, takip eden ayın biri ile onbeşi arasında Bilgi Sistemi üzerinden yapar.

Satış noktası tarafından yapılan beyanlara istinaden ödeyeceği geri kazanım katılım payı tutarı Bilgi Sisteminde hesaplanır.

Satış noktası tarafından Bilgi Sistemine beyan edilen geri kazanım katılım payı, beyan dönemini takip eden ikinci ayın son gününe kadar Bakanlık Merkez Saymanlık Müdürlüğü hesabına yatırılır.

Katılım payının beyan edilmediğinin veya eksik beyan edildiğinin Bakanlıkça tespiti halinde beyan edilmeyen veya eksik beyan edilen katılım payının bir ay içinde ödenmesi gerektiği ilgiliye tebliğ edilecektir. Süresinde beyan edilmeyen veya eksik beyan edilen katılım payının beyan edilmesi gereken son günden ödendiği tarihe kadar geçen süre için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesine göre hesaplanacak gecikme zammı oranında faiz uygulanacaktır.

1.2.Depozito Uygulaması

2872 sayılı Çevre Kanunu’na eklenen Ek Madde 12 ile Bakanlığın belirleyeceği ambalajlar için depozito uygulaması 1/1/2021 tarihinden itibaren zorunlu olacaktır. Bu doğrultuda, depozito kapsamındaki ambalajlı ürünlerin satışını gerçekleştiren satış noktaları, depozito uygulaması toplama sistemine katılım sağlamakla yükümlü sayılacaklardır.

Depozito sisteminin uygulanmasına yönelik usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenecektir.

1.3. Poşet Ücretleri

2872 sayılı Çevre Kanunu’na eklenen Ek Madde 13 ile plastik poşetlerin satış noktalarında kullanıcıya veya tüketiciye ücret karşılığı verileceği düzenlenmiştir.

Uygulanacak taban ücret adet başına vergiler dahil 25 kuruştan az olmamak üzere Bakanlıkça oluşturulacak komisyon aracılığı ile belirlenecek ve her yıl için güncellenecektir. Bu yıl için taban ücrete ilişkin bir belirleme henüz yapılmamıştır.

Ayrıca, bu kapsamda tahsil edilen poşet ücretlerinin, %18 oranında KDV’ye tabi tutularak (KDV dahil olarak) fatura veya fatura benzeri belgede gösterilmesi gerekecektir.

Plastik poşet satışının yapıldığı işlemlere ait belgelerde satış kalemi ve adedinin gösterilmesi ve poşetlerde barkod kullanılması zorunludur.

2.POŞET ÜCRETİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ               

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 40/1 inci maddesinde ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan genel giderlerin indirim konusu yapılabileceği hüküm altına alınmıştır. Ayrıca 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 28 inci maddesinin verdiği yetkiye istinaden yayımlanan 2007/13033 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı (BKK)' na ekli I sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler için % 1, II sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler için % 8, listelerde yer alanlar hariç olmak üzere vergiye tabi işlemler için % 18 olarak tespit edilmiştir.

Söz konusu BKK eki II sayılı listenin B/8 inci sırasında; "Her nevi maddeden mamul çanta, bavul, valiz ve benzerleri" sayılmıştır.

60 No'lu KDV Sirkülerinde; her nevi maddeden, bavullar, valizler, okul ve evrak çantaları, el çantaları, bilgisayar çantaları, spor çantaları, erzak çantaları, sırt çantaları, portföyler bu sıra kapsamında değerlendirilmiş ancak; cüzdan, gözlük kılıfları, dürbün mahfazaları, fotoğraf makinesi mahfazası, müzik aletleri mahfazaları, silah ve tabanca, bıçak kılıfları, sigara ve tabaka kutuları mahfazaları ve benzeri mahfazalar ile yorgan, battaniye, yatak örtüsü v.b.'nin ambalajı mahiyetindeki plastik veya benzerlerinden çanta şeklindeki mahfazalar bu sıra haricinde tutulmuştur.

Diğer taraftan, Türk Gümrük Tarife Cetveli (TGTC)'nin 39.23 tarife pozisyonunda "Plastiklerden eşya taşınmasına veya ambalajlanmasına mahsus malzemeler; …" tanımlanmıştır.

Buna göre, 3923.10.00.00.00 GTİP No.sundan beyan edilen plastik poşet ve plastik çanta, sözü edilen BKK eki II sayılı listenin B/8 inci sırası kapsamında yer almadığından, bunların ithal veya tesliminin genel oranda (% 18) KDV'ye tabi tutulması gerekmektedir.

2872 sayılı Çevre Kanununun 3/1-h maddesinde yapılan değişiklikle getirilen poşet ücretinin yukarıdaki hüküm ve açıklamalar çerçevesi bir örnekle anlamaya çalışalım:

X Toptan ve Perakende Tic. A.Ş. ticaretini yaptığı ürünlerin satışı ile ilgili olmak üzere 02.01.2019 tarihinde Y Plastik Ürünleri Ltd. Şti.’den tanesi 1 kuruştan 100.000 adet plastik poşet almıştır. Satışını yaptığı her bir ürünü 25 kuruşa ayrıca poşetleyerek müşterilerine teslim etmiştir. Ocak ayı içinde müşterilerine satılan ürünlerin 1.000 adedini poşeti ile birlikte teslim etmiştir. 15.02.2019 tarihinde poşet teslimlerini Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın beyan sistemi üzerinden beyan etmiş ve 30.04.2019 tarihinde Bakanlık merkez saymanlığına ödemiştir.

----------------------------02.01.2019---------------------------

153 Ticari Mal.                       10.000

191 İnd. KDV                                   1.800

                                    320 Satıcılar                          11.800

(100.000*0,01= 10.000) Artık ticari mal olan poşet alımı

---------------------------------------------------------------------

----------------------------Ocak/2019----------------------------

100 Kasa                                250

                                    602 Diğer Gel.                       211,86

                                    391 Hes. KDV                      38,14

(1.000*0,25=250) Ocak ayında müşterilere yapılan toplam poşet satışı

----------------------------------------------------------------------

----------------------------31.01.2019-----------------------------

621 S.T.M.M.                         100

                                   153 Tic. Mal.                          100

(1.000*0,01=100) 1.000 adet poşet satılının maliyet kaydı

-----------------------------------------------------------------------

----------------------------15.02.2019-----------------------------

770 Gen. Yön. Gid.               150

                                    360 Öd. Ver. Fon.                 150

(1.000*0,15=150) Ocak ayında satılan poşetlerin beyanı

-----------------------------------------------------------------------

----------------------------30.04.2019------------------------------

360 Öd. Ver. Fon.                  150

                                   102 Bankalar                          150

Ocak ayı poşet bedellerinin Bakanlık Merkez Saymanlığına ödenmesi

-----------------------------------------------------------------------

Saygılarımla.

08.01.2019

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)

GÜNDEM