ÜRETİM İŞLETMELERİNDE SATIŞLARIN MALİYETİ TABLOSU’NUN ENFLASYONA GÖRE
DÜZELTİLMESİ
GİRİŞ
Ödeme yapmada büyük kolaylık sağlaması,
fazla nakit taşımayı gereksiz kılması, nakit paranın olmadığı durumlarda ikame
edici özelliğinin bulunması, tahsilat problemlerinin yaşanmaması ve hemen hemen
tüm işyerlerinde kullanılıyor olması kredi kartlarının kullanımını gün geçtikçe
arttırmaktadır. İstatistiksel veriler de kredi kartı ile yapılan işlemlerin her
geçen gün arttığını göstermektedir.
Türkiye’de Tekdüzen Muhasebe Sistemi’nin (THP)
oluşturulduğu yıllarda kredi kartı işlemleri çok az olduğundan hesap planında
buna ilişkin bir ana hesap oluşturulması gerekli görülmemiştir. İşletmeler kredi
kartına ilişkin işlemleri genelde 108 Diğer Hazır Değerler hesabında takip
etmektedirler. Ancak günümüzde kredi kartı işlemleri toplam faaliyet içerisinde
önemli bir noktaya geldiğinden, bu işlemlerin “Diğer” başlığındaki hesaplarda
takip edilmesi yeterli olmamaktadır.
Bankalar arası kart merkezi verilerine
göre yaklaşık 30 milyon civarında kredi kartı bulunmaktadır. Bu kredi kartları
ile 2005 yılında toplam 86.494 milyon YTL tutarında harcama yapılmıştır.
Ülkemizde kredi kartı harcamalarındaki artış dünya ortalamasının da üstündedir.
Örneğin Dünya’da kart kullanımı, 2005 yılı ilk yarısında yüzde 71,4 ile en fazla
Türkiye’de artış göstermiştir.
KREDİ KARTI İŞLEMLERİNİN
MUHASEBELEŞTİRİLMESİ
İşlet kredi kartını satış faaliyetinde
tahsilat aracı olarak kullanabilir. Uygulamada bu tür alacaklar genelde 108
Diğer Hazır Değerler hesabında izlenmektedir. Ancak kredi kartından doğan
alacakların 12 Ticari Alacaklar hesap sınıfında takip edilmesi THP’na daha uygun
olacaktır. Bu alacaklar 123 Kredi Kartından Alacaklar adında ayrı bir hesapta
takip edilebilir. Söz konusu satışlar taksitlendirildiğinde sonraki yıla ilişkin
kredi kartından doğan ticari alacak, dönemsellik kavramı gereği duran varlık
grubunda açılacak 223 Kredi Kartından Alacaklar hesabında takip edilmelidir.
Bazen işletmeler kendilerine ait bir kredi
kartı çıkartmakta ve bunu bir ödeme aracı olarak kullanmaktadır. Kredi
kartlarının ticari mal alışlarında ödeme aracı olarak kullanılması durumunda,
karta ilişkin borç bankaya ödenmesi gereken bir borç olsa da ticari borç
niteliğindedir. Bu borçlar 323 Kredi Kartından Borçlar/423 Kredi Kartından
Borçlar hesaplarında takip edilmelidir.
Dönem sonunda kredi kartı işlemlerinden
doğan vadeli alacak ve borçların da reeskonta tabi tutulması gerekmektedir.
İşletme aynı zamanda
kredi kartını vadesi gelen bir borcunun finansmanında kullanabilir. Örneğin, bir
borç senedi ödemesi veya herhangi bir
fatura ödemesi kredi kartı ile yapılabilir. Bu durumda ilgili kredi kartıyla
yapılan ödeme bankadan kullanılan bir kredi niteliğini taşır. Bu durumda kredi
kartı borç tutarı 309 Diğer Mali Borçlar/409 Diğer Mali Borçlar hesaplarında
izlenmelidir.
Bu konuda ayrıntılı bir makale
Marmara Üniversitesi Muhasebe ve Finansman Araştırma ve Uygulama Dergisi: Analiz
Dergisinin 16. sayısında çıkmıştır. Ayrıntısı için aşağıdaki bağlantıya
tıklayınız.