Cumhuriyet tarihinin en
geniş kapsamlı af ve vergi barışı yapılandırması olarak
nitelendirilen “Bazı Alacakların Yeniden
Yapılandırılması ile Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık
Sigortası Kanunu ve Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun
Tasarısı” ile kanun kapsamına giren alacakların gecikme
zammı/faizi yerine bu Kanunun yayımlandığı tarihe
kadar TEFE/ÜFE aylık değişim oranları esas alınarak
hesaplanacak tutar ile taksitlendirilerek ödenme
imkânı getirilmektedir.
Tasarının, 1. maddesinin
2. fıkrasının (c) bendinde “TEFE/ÜFE aylık değişim
oranları tabirinin, Türkiye İstatistik Kurumunun her ay
için belirlediği 31/12/2004 tarihine kadar toptan eşya
fiyatları endeksi (TEFE) aylık değişim oranlarını,
1/1/2005 tarihinden itibaren de üretici fiyatları
endeksi (ÜFE) aylık değişim oranlarını” ifade ettiği,
20. maddesinin 7. fıkrasında ise “kanun uygulamasında
faiz, gecikme faizi, gecikme zammı, gecikme cezası,
cezai faiz gibi fer’i alacaklar yerine TEFE/ÜFE aylık
değişim oranları esas alınarak hesaplanması öngörülen
tutarın tespitinde, TEFE/ÜFE aylık değişim oranlarının
belirlenmediği dönemler için alacağa ilgili dönemde
uygulanan fer’i alacağın hesaplanmasına esas alınan
oranın yarısının dikkate alınacağı” belirtilmiştir.
Benzer bir uygulama
27.02.2003 tarihinde yayınlanan 4811 Sayılı Vergi Barışı
Kanunu ile yapılmış olup, Meclise sunulan tasarının 4811
Sayılı Kanun esas alınarak hazırlandığı görülmektedir.
Ancak 4811 Sayılı Kanunun uygulandığı dönemlerde
enflasyonun sürekli artması sebebiyle, aylık TEFE
değişim oranları uygulanarak gecikme zammı
hesaplanmasında bir sorun bulunmaz iken, yeni kanun
tasarısının uygulanacağı dönemlerde fiyatlar genel
seviyesinin bir önceki aya göre bazı aylarda artarken,
bazı aylarda azalması sebebiyle, tasarıda öngörülen
TEFE/ÜFE aylık değişim oranları ile yapılacak gecikme
zammı hesabında sorunlar çıkacağı anlaşılmaktadır. 2003
yılından Kasım/2010 dönemine kadar aylık TEFE/ÜFE
değişim oranları aşağıdaki gibidir.
2003-2004 TEFE/2005-2010
ÜFE Aylık Değişim Oranları
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
Aylık
Değişim Yıllık Toplamı
2003
5,59
3,14
3,20
1,76
-0,62
-1,93
-0,54
-0,20
0,05
0,56
1,70
0,63
13,34
2004
2,63
1,64
2,10
2,65
-0,03
-1,05
-1,52
0,79
1,85
3,23
0,75
0,13
13,17
2005
-0,41
0,11
1,26
1,21
0,2
-0,48
-0,74
1,04
0,78
0,68
-0,95
-0,04
2,66
2006
1,96
0,26
0,25
1,94
2,77
4,02
0,86
-0,75
-0,23
0,45
-0,29
-0,12
11,12
2007
-0,05
0,95
0,97
0,80
0,39
-0,11
0,06
0,85
1,02
-0,13
0,89
0,15
5,79
2008
0,42
2,56
3,17
4,50
2,12
0,32
1,25
-2,34
-0,90
0,57
-0,03
-3,54
8,10
2009
0,23
1,17
0,29
0,65
-0,05
0,94
-0,71
0,42
0,62
0,28
1,29
0,66
5,79
2010
0,58
1,66
1,94
2,35
-1,15
-0,50
-0,16
1,15
0,51
1,21
-0,31
7,28
Tasarıda, fiyatlar genel
seviyesinin bir önceki aya göre düşmesi sebebiyle
TEFE/ÜFE aylık değişim oranlarının (-) eksi
olduğu aylarda bu oranın nasıl dikkate alınacağı ile
ilgili bir düzenleme bulunmamaktadır. Tasarının lâfzî
ifadesinden TEFE/ÜFE aylık değişim oranının (-) eksi
olduğu aylarda, bu oranın (-) eksi dikkate
alınarak gecikme zammı hesaplanması gerekmekte olup,
böyle bir uygulama ise vade tarihi yeni olan vergiye
daha fazla, vade tarihi eski olan vergiye ise daha az
gecikme zammı hesaplanması gibi adaletsiz sonuçları
ortaya çıkaracaktır. Ayrıca Şubat, Mart, Nisan 2008
dönemlerinde olduğu gibi TEFE/ÜFE aylık değişim
oranlarının, bu dönemlerde yürürlükte bulunan gecikme
zammı (%2,5) oranının üzerinde gerçekleştiği dönemlerin
bulunduğu da görülmektedir. Tasarıda TEFE/ÜFE aylık
değişim oranının Kanunun yayınlandığı tarihe kadar
uygulanması öngörülmekle birlikte, kanunun yayınlandığı
ay sonu itibariyle fiyatlar genel seviyesinin yüksek
oranda artması halinde bu dönem için yürürlükteki %1,40
gecikme zammı oranının üzerinde bir oranla da
karşılaşılabilecek olup, bu durum kanun ile amaçlanan
hedeflerle uyuşmamaktadır.
Belirtilen mahzurların
giderilmesi ve daha pratik bir uygulama yapılması
amacıyla kanun kapsamına giren alacakların tahsilinde
dikkate alınacak gecikme zammı oranının tespitinde
TEFE/ÜFE aylık değişimleri yerine, 31.12.2010
tarihine kadar aşağıda örneği verilen TEFE/ÜFE yıllık
artış oranının 12’ye bölünmesi ile bulunan tutarın
ilgili yıllardaki gecikilen ay sayıları ile çarpılmak
suretiyle bulunacak oranların dikkate alınması,
bahsedilen sorunları gidereceği gibi, idari yönden de
uygulamaları basit ve pratik bir hale getirecek ve
kanunun mükellefler arasında adil ve eşit bir şekilde
uygulanmasını sağlayacaktır.
Bu sebeple tasarının, 1.
maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin “TEFE/ÜFE aylık
oranları tabirinin, Türkiye İstatistik Kurumunun
belirlediği 31/12/2004 tarihine kadar toptan eşya
fiyatları endeksi (TEFE), 1/1/2005-31/12/2010
dönemlerinde üretici fiyatları endeksi (ÜFE)’nin yıllık
değişim oranlarının aylık ortalamalarını, 01.01.2011
tarihinden itibaren kanunun yayın tarihine kadar olan
dönem içinde yürürlükteki gecikme zammı oranının
yarısını” ifade ettiği şeklinde değiştirilerek,
aşağıdaki tabloda yer alan uygulanacak aylık oranlar
kanun ekinde yayınlanmalıdır. Kanunun diğer maddelerinde
TEFE/ÜFE ile hesaplamalarına ilişkin 32 ayrı yerde
tekrar edilen “bu Kanunun yayımlandığı tarihe kadar
TEFE/ÜFE aylık değişim oranları esas alınarak
hesaplanacak tutarın” ifadesi yerine “kanuna ekli
tabloda yer alan TEFE/ÜFE aylık oranları ile
hesaplanacak tutarın” şeklinde düzenlenmelidir.
Uygulanacak TEFE/ÜFE
aylık oranları kanunu ekli tablo ile belirlendiğinden
tasarının 20. maddesinin 7. fıkrasına ihtiyaç
kalmayacaktır.
2003-2004 TEFE/2005-2010
ÜFE Yıllık Artış Oranları ve Yıllık Artışların Aylık
Ortalamaları
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010 (*)
TEFE/ÜFE Yıllık Artış Oranı
13,94
13,84
2,66
11,58
5,94
8,11
5,93
7,47
Yıllık Artışın Aylık Ortalaması
1,16
1,15
0,22
0,97
0,50
0,68
0,49
0,68
(*) Kasım 2010 Endeksi
İtibariyle
Mevcut tasarıda yer alan
ve yukarıda belirtilen çelişkiyi, 6183 Sayılı AATUHK’nun
51. maddesinde belirlenen hesaplama usul ve esasları
çerçevesinde, gecikme zammı oranı yerine TEFE/ÜFE
oranlarının uygulandığı bir örnekle ifade edecek
olursak;
Mükellef (A)’nın Kasım
2008, (B)’nin ise Ocak 2009 dönemine ilişkin 100.000,00
TL KDV borçları vardır. 30.11.2010 tarihi itibariyle
mevcut tasarıya göre bu mükelleflerin ödeyecekleri
tutarlar aşağıdaki tabloda gösterilmektedir.
Dönem
Tutar (TL)
Ödeme Tarihi
TEFE-ÜFE Artış
Oranı (%)
TEFE-ÜFE Artış
Tutarı (TL)
TOPLAM (TL)
Mükellef (A)
Kasım
08
100.000,00
30.11.2010
9,46
9.460,00
109.460,00
Mükellef (B)
Ocak
09
100.000,00
30.11.2010
13,07
13.030,00
113.030,00
Tablodan da görüldüğü
üzere, mükellef (B) daha kısa olan temerrüt süresine
rağmen, mükellef (A)’dan 3.750,00 TL. daha fazla gecikme
bedeli ödemek durumundadır.
Önerdiğimiz modele göre
hesaplama tablosu ise aşağıda yer almaktadır.
Dönem
Tutar (TL)
Ödeme Tarihi
Yıllık ÜFE/12xAy
Oranı (%)
TEFE-ÜFE Artış
Tutarı (TL)
TOPLAM (TL)
Mükellef (A)
Kasım
08
100.000,00
30.11.2010
14,15
14.150,00
114.150,00
Mükellef (B)
Ocak
09
100.000,00
30.11.2010
12,98
12.980,00
112.980,00
Tasarı gerekçesinin
kamuya olan borçların yapılandırılması ile ilgili
bölümünde küresel ekonomik kriz etkileriyle kamuya
yönelik yükümlülüklerinin yerine getirilmesinde
gecikmeler olması ve bu gecikmelere ek müeyyideler
uygulanması ile borç tutarlarının daha da artması
sebebiyle ödeme imkânları azalan yükümlülere, kamuya
olan borçlarını enflasyon oranında endekslenmek
suretiyle ödenmesi imkânı getirilmesinin amaçlandığı
belirtilmektedir. Tasarıda belirtilen şekliyle, kanun
kapsamına giren borçlara TEFE/ÜFE aylık değişim
oranlarının uygulanmasının, yükümlülere adil ve eşit
olmayan sonuçlar doğuracağı görülmekte olup, borç
yapılandırmasında değişken TEFE/ÜFE aylık değişim
oranları yerine, TEFE/ÜFE yıllık artış oranının aylık
ortalaması gibi sabit bir oranın alınması, tasarı
gerekçesinde belirtilen enflasyon oranında endeksleme
uygulamasına daha uygun, adil ve eşit bir uygulama
yapılmasını sağlayacaktır.
Kaynak:www.MuhasebeTR.com
(Bu makale yazılı veya
elektronik ortamda kaynak
göstermeden yayınlanamaz.
Kaynak göstermeden yayınlayanlar hakkında yasal
işlem yapılacaktır .)
SGK İşveren Primleri Daire Başkanlığı Şub Müdürü Eyüp Sabri Demirci
