SELDE ZARAR GÖREN STOKLARIN DURUMU VE
MUHASEBELEŞTİRİLMESİ
Tarih: 23.09.2009
1-Giriş
Geçtiğimiz günlerde Marmara bölgesi başta olmak üzere
Türkiye’nin birçok yerinde sel felaketi yaşandı. Bu
felaketler sonucu işletmelerin milyarlarca lirayı bulan
maddi kayıplarının olduğu tahmin ediliyor. Selde çoğu
işletmenin stokları gerek deposunda gerekse yolda zarar
gördü. Bu çalışmada selde zarar gören stoklara ilişkin
işletmelerce yapılması gereken işlemler kısaca
açıklanmıştır.
2-Defter
ve Belgelerin Kaybolması
Sel felaketinde işletmelerin defter ve belgeleri zarar
görmüş veya kaybolmuş olabilir. Selde defter ve belgeler
kaybolmuş ise mükelleflerin yetkili ve görevli asliye
ticaret mahkemesinden “zayi belgesi” almaları gerekir.
Zayi belgesi almak için mahkemeye zayi olma halinin
öğrenilmesinden itibaren on beş gün içerisinde
(23.09.2009 tarihine kadar) müracaat edilmesi gerekir.
Aksi taktirde defter ve belgeleri ibraz edememeden
kaynaklanan kaçakçılık ve vergi cezaları ortaya
çıkabilir.
3-
Stokların Zarar Görmesi
Vergi Usul Kanunun 278. maddesi doğal afetler nedeniyle
zarar gören iktisadi varlıkların değerlemesine ilişkin
hükümler getirmiştir. Buna göre yangın, deprem ve su
basması gibi doğal afetler nedeniyle değerlerinde önemli
azalış ortaya çıkan emtialar emsal bedeli ile
değerlenir. Zarar sonrası stokların değeri takdir
komisyonunca tespit edilir.
Sel dolayısıyla oluşan zararların kanıtlanabilmesi ve
kayıtlara intikal ettirilebilmesi için mükelleflerin
kayıtlı oldukları vergi daireleri aracılığıyla takdir
komisyonlarına müracaat etmeleri gerekir. Müracaat zayi
olan malların ve diğer varlıkların takdir ve tespitine
ilişkin olup, başvuru dilekçesine zayi olan malların
listesi ile itfaiyeden, belediye zabıta müdürlüğünden
veya mahalli karakoldan alınacak tespit tutanağı
eklenmelidir. Bu bağlamda selde stokları zarar gören
işletmelerin ilk yapması gereken iş takdir komisyonuna
müracaat etmektir. Takdir Komisyonuna yıl sonuna kadar
başvuru yapılması gerekir.
Takdir komisyonu zarar gören stokların emsal bedelini
takdir eder. Takdir komisyonu stokların tamamen zarar
gördüğüne karar verirse bu stoklar öncelikle diğer
stoklara alınarak karşılık yoluyla gider yazılır.
Örneğin 10.000 TL değerinde stoğun zarar gördüğü takdir
komisyonunca tespit edilmiş olsun. Buna göre aşağıdaki
kayıtların yapılması gerekir.
İşletmeler mallarının zayi olduğunu kendileri ispat
etmek zorunda olduklarından zayi olan stoklar için de
ilgili birimlerden ekspertiz raporu, itfaiye raporu,
tespit tutanağı, olay yeri inceleme raporu veya
muhtarlıktan yazı alınmalıdır.
Mallarını sigorta ettiren mükellefler, selde zarar gören
mallar için ilgili sigorta şirketine müracaat ederek
ekspertiz aracılığı ile değer tespiti yaptırmalıdır.
Sigortadan alınacak tazminat tutarı işletmenin muhasebe
kayıtlarına gelir olarak kaydedilir.
4-Zarar
Gören Stoklarda KDV Durumu
Selde zarar gören stokların KDV açısından durumu
mükellefler açısından önemlidir. Normal şartlarda zayi
olan malların KDV’si indirim konusu yapılamaz. Ancak
deprem ve sel durumunda KDV’de farklı düzenlemeler
yapılmıştır.
KDV kanunun 30/c maddesine göre deprem veya sel felaketi
sonucu zayi olan mallar için yüklenilen KDV,
mükelleflerin vergiye tabi işlemleri üzerinden
hesapladığı KDV’den indirim konusu yapılabilir. Bu konu
282 sıra numaralı VUK Genel Tebliğinde de ele
alınmıştır. Tebliğde; "Deprem ve sel felaketi sonucu
zayi olduğu takdir komisyonlarınca tespit olunan mallara
ilişkin olarak yüklenilip önceki dönemlerde indirim
konusu yapılan KDV ile ilgili olarak KDV Kanunu'nun 30/c
maddesine göre işlem yapılmayacak, diğer bir ifade ile
bu mallarla ilgili olup önceki dönemlerde indirilen KDV
düzeltme yoluyla mükelleflerden istenilmeyecek, henüz
indirilememiş olan KDV ise takip eden dönemlerde
indirilebilecektir" denmektedir. Bu bağlamda selde zayi
olan stoklar için daha önceden yüklenilip indirim konusu
yapılmış KDV için herhangi bir düzeltme yapılmasına
gerek yoktur.
Kaynak:www.MuhasebeTR.com
(Bu makale yazılı veya
elektronik ortamda kaynak
göstermeden yayınlanamaz.
Kaynak göstermeden yayınlayanlar hakkında yasal
işlem yapılacaktır .)
SGK İşveren Primleri Daire Başkanlığı Şub Müdürü Eyüp Sabri Demirci
