Hakan KILIÇ
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
Bağımsız Denetçi
hakan@alternatifymm.com
TARIMSAL ÜRÜNLERDE İHRACAT İADESİ
DESTEKLERİNİN UYGULAMA USUL ESASLARI (DFİF) VE BİR ÖNERİ
Tarih: 13.05.2009
Ülkemiz menşeli tarımsal
ürünlerin uluslar arası piyasalarda rekabet gücünün ve ihracat potansiyelinin
artırılması amacıyla Para-Kredi ve Koordinasyon Kurulu tarafından ihracat iadesi
yardımı yapılmaktadır. 2009 yılı için halihazırda 2009/1 ve 2009/2 sayılı
tebliğler yayınlanmıştır.
Tarımsal ürünlerde ihracat
iadesi yardımlarına ilişkin hakediş tutarları, İhracatçı Birliklerince
hesaplanır.
Hesaplanan hak edişler T.C.
Merkez Bankasında ihracatçı veya imalatçı/ ihracatçı adına açılan hesaplarda
izlenip ve mahsuben iade edilebilmektedir. Dış ticaret firmaları veya aracı
ihracatçı firmaları hakedişlerini imalatçı firmalara devredebilirler.
İhracat iadesi yapılacak
ürünler ve GTİP numaraları detayı Ek.1’dedir. Ek:1’de yer alan bazı kavramların
tanımları şöyledir;
İhracat İadesi Miktarı :
Fiziki birim başına yapılan ödeme miktarını,
Miktar
Barajı :
Ürün bazında ihracat iadesi yardımlarına esas olacak kısmı belirten oran,
Azami Ödeme Oranı :
Mamulün FOB ihracat bedeli dikkate alınarak yapılacak azami ödemeyi
belirleyen oranı ifade
etmektedir.
İhracat iade taleplerinde
bulunabilmek için aşağıda belirtilen evrakların tamamlanması gerekmektedir.
İlk müracaatlarda bir defaya
mahsus olmak üzere;
Ticaret Sicil Gazetesi’nin
aslı veya tasdikli sureti,
Vergi dairesinden alınmış
mükellefiyet yazısı (aslı ve cari yıla ait),
- Temlikname,
- Taahhütname,
- İmza sirkülerinde yer
alan kişilerin nüfus cüzdan fotokopileri,
Her başvuru da ;
Gümrük Beyannamesi ve
ekleri (asıl ve önlü arkalı fotokopileri),
İhracat faturası aslı ve
fotokopisi (konsinye ihracatta kesin satış faturası),
Menşe, Eur1, ATR
Belgelerinden biri (aslı veya ilgili oda ya da gümrük onaylı sureti,
Sosyal Güvenlik Kurumundan
alınacak borcu yoktur yazısı,
Kapasite Raporu(imalatçılar
için),
Tarım ve Köyişleri
Bakanlığı’ndan ürün için alınmış üretim izni belgesi,
Sanayi Sicil Belgesi
(imalatçılar için),
Aşağıdaki işlemler ihracat
iadesi işlemlerinden yararlanamaz.
İthalat rejimi çerçevesinde
ithal edilmiş bulunan yabancı malların ihracatı,
Transit ticareti yoluyla
yapılan ihracatı,
Sınır ve kıyı ticareti,
Sınır Ticaret Merkezleri
kapsamında yapılan ihracatı,
Bedelsiz ihracat,
Bağlı muamele ve takas
kapsamında yapılan ihracatı,
İhracat sayılan yurt içi
satış ve teslimleri,
Gümrük hattı dışı eşya satış
mağazalarına yapılan ihracatı,
İhracat iade tutarları;
vergiler, vergi cezaları, SSK primleri, haberleşme giderleri (telefon, telefaks
vb.), enerji giderleri (elektrik, doğalgaz), Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu’na
ve ilgili tasfiye halindeki Bankalara olan borçlar ve bunların gecikme zammı ve
faizlerine mahsup edilir. Mahsup işlemlerinde, hesapların kullanımı sırasında
imalatçı/ihracatçı veya ihracatçılara hiçbir şekilde nakit olarak ihracat iadesi
ödemesi yapılmaz.
İhracatçı birlikleri
evrakların kontrolünü yaptıktan sonra hak edişleri ABD doları cinsinden
belirler, farklı para birimi ile ilgili işlemlerde T.C. Merkez Bankası döviz
alış kuru ve çapraz kurlar esas alınır. Tespit edilen hak ediş tutarları hak
ediş belgesinin düzenlendiği tarihteki TCMB. Döviz alış kuru itibariyle Türk
Lirası’na çevrilerek sabitleştirilir ve bilgi formuyla yetkili T.C. Merkez
Bankası Şubelerine bildirir.
T.C. Merkez Bankası, bilgi
formlarını tarih ve sıra numaraları itibariyle listeleyerek bekletir. Hazine
tarafından söz konusu Fona para aktarıldığında, aktarılan para oranında hak ediş
belgelerini düzenler ve düzenledikleri bu hakediş belgelerini firmayla temasa
geçerek ilgililerine elden teslim ederler.
Firmalar ilgili kurumlardan
aldıkları borç durum tablosunu T.C. Merkez Bankası’na bildirerek mahsup işlemini
gerçekleştirirler.
İhracat iade tutarı ile
ilgili bir örnek:
0603.13.00.00.00 GTİP’li 150
ton orkide ihracatında iadeden yararlanacak miktar 150 x % 37 = 55,5 tondur.
FOB birim ihraç fiyatı 2,500
$ olan orkide ihracatında ihracat iadesine konu olan miktara ilişkin toplam
ihracat tutarı;
2.500 $ x (150 ton x 0,37 )
=138.750 $,
Bunun azami ödeme oranıyla
çarpılması sonucu elde edilecek tutarsa;
138.750 x %10=13.875 $
olacaktır.
Bu durumda firma miktar
barajı dikkate alınarak hesaplanan; 55,5 ton x 205 $/ton=11.377,5 $ olan iade
miktarının tamamını alabilecek,
Sonuç olarak Destekleme ve
Fiyat İstikrar Fonu’ndan Para Kredi ve Koordinasyon Kurulu tarafından tarımsal
ürünlerin ihracatı durumunda sağlanan destekler global ekonomik düzende
firmalara uluslar arası rekabet gücü sağlamakta ve firmaların ihracat
potansiyelini artırmaktadır. Önerimiz ekonomik krizin yoğunlaştığı bu dönemlerde
destekleme miktar ve tutar barajlarının yükseltilmesi, mahsup yapılacak
borçların genişletilmesidir. Örneğin tebliğler kapsamında iadeden faydalanan
firmaların müstahsilden almış oldukları ürünlerle ilgili ödeyecekleri Bağ-Kur
primlerinin Sosyal Güvenlik Kurumlarının birleştirilmesi nedeniyle DFİF
mahsubundan faydalanması gibi.


*Elmada ihracat iadesi
uygulama dönemi 01 Mart – 31 Mayıs 2009’dur. Diğer mallar için uygulama dönemi
01 Ocak – 31 Aralık 2009’dur.
Kaynak:
www.MuhasebeTR.com
(Bu makale yazılı veya
elektronik ortamda kaynak
göstermeden yayınlanamaz.
Kaynak göstermeden yayınlayanlar hakkında yasal
işlem yapılacaktır .)