Mehmet Ali Özsoy
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
Bilim Uzmanı
ozsoymali@hotmail.com

Soru ve Cevaplarla Tarhiyat Sonrası Uzlaşma

Muhterem okurlar, bir önceki yazımızda Soru ve Cevaplarla Tarhiyat Öncesi Uzlaşma müessesesini açıklayan makalemizi yayımlamıştık. İlgili yazımızda belirtiğimiz gibi bu makalede ise tarhiyat sonrası uzlaşma müessesesinin nasıl uygulandığı hakkında bilgiler vereceğiz. Vergi hukuku uygulamasında, vergi idaresi ile mükellefler arasındaki uyuşmazlıkların yargı yoluna taşınmadan, hızlı ve daha az maliyetli bir şekilde çözümlenmesi büyük önem taşımaktadır. Mükelleflerin, yargı sürecinde katlanacağı maliyetleri ve uzun işlem süreçlerini ortadan kaldıran en önemli idari çözüm yollarından biri "Tarhiyat Sonrası Uzlaşma" kurumudur.

Uzlaşma, mükelleflerin ikmalen, re’sen ve idarece tarh edilen vergilere ilişkin kesilen vergi ziyaı cezaları ile 01/01/2026 tarihinden itibaren 40.000 Türk lirasını aşan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları konusunda yargı yoluna başvurmadan, vergi idaresi ile anlaşmak amacıyla başvuracakları idari bir çözüm yoludur.

Mükellefler, tarhiyat öncesi veya tarhiyat sonrası uzlaşma haklarından sadece birini kullanabilirler.

1. Tarhiyat Sonrası Uzlaşma Nedir ve Hangi Hallerde Başvurulabilir?

Cevap: Tarhiyat sonrası uzlaşma; mükelleflerin adlarına vergi daireleri tarafından ikmalen, re'sen ve idarece tarh edilen vergilere ilişkin kesilen vergi ziyaı cezaları ve belirli bir tutarı aşan usulsüzlük/özel usulsüzlük cezaları konusunda, yargı yoluna başvurmadan idare ile anlaşmak için başvurdukları idari bir yoldur.

Önemli Not: Kaçakçılık ve iştirak suçundan dolayı kesilen vergi ziyaı cezaları ile Vergi Usul Kanununun 370 inci maddesinin (b) fıkrası kapsamında (sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge (SMİYB) kullanma şüphesiyle ilgili yapılan ön tespitleri) kendilerine ön tespite ilişkin yazı tebliğ edilen mükelleflere mezkûr maddeye göre kesilen cezalar uzlaşma kapsamına girmemektedir.

Mükellefler aşağıdaki durumlarda uzlaşma yola başvurabilirler:

• Tarhiyatta, Vergi Usul Kanununda yer alan vergi hataları veya bunlar dışında her türlü maddi hatanın bulunması.
• Yetkili makamların mükellefe yanlış açıklama yapması, bir hükmün uygulanma tarzında yetkili makamların görüş ve kanaatini değiştirmiş olması veya bu hükme ait bir içtihadın değişmesi nedeniyle mükellefin yanıltılmış olması.
• Mükellefin kanun hükümlerini yeterince bilememesi.
• İhtilaf konusu olayda yargı kararları ile idarenin görüş farklılığının olması.

Tarhiyat sonrası uzlaşma talebinde bulunabilmek için; daha önce tarhiyat öncesi uzlaşma talebinde bulunmamak veya bulunmuş olmakla birlikte usulüne uygun olarak tarhiyat öncesi uzlaşma hakkından vazgeçmiş olmak şarttır.

2. 2026 Yılı İtibarıyla Hangi Cezalar Uzlaşma Kapsamındadır?

Cevap: Tarhiyat sonrası uzlaşmanın kapsamına şu cezalar girmektedir:

• Tarh edilen vergilere ilişkin kesilen vergi ziyaı cezaları.

• 1/1/2026 tarihinden itibaren 40.000 Türk lirasını aşan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları.
• Kanuni süresinden sonra verilen beyannameler ile pişmanlık talebi ihlal edilerek işleme alınan beyannameler üzerinden tahakkuk ettirilen vergilere ilişkin kesilen vergi ziyaı cezaları.

Uzlaşma kapsamına alınan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarının tutarı, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesine göre tespit edilen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle uygulanır.

3. Uzlaşma Kapsamı Dışında Kalan (Uzlaşılamayacak) Cezalar Nelerdir?

Cevap: Aşağıdaki cezalar için tarhiyat sonrası uzlaşma talep edilemez:

• Vergi Usul Kanununun 359 uncu maddesinde yazılı fiillerle (kaçakçılık fiilleriyle) vergi ziyaına sebebiyet verilmesi halinde kesilecek cezalar ile bu fiillere iştirak edenlere kesilen cezalar.
• Vergi Usul Kanununun 370 inci maddesinin (b) fıkrası (sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge (SMİYB) kullanma şüphesiyle ilgili yapılan ön tespitleri) kapsamında kendilerine ön tespite ilişkin yazı tebliğ edilen mükelleflere mezkur maddeye göre kesilen cezalar.
• Vergi Usul Kanununun 153/A maddesinin üçüncü ve müteakip fıkraları uyarınca istenilen teminatın süresinde verilmemesi veya tamamlanmaması nedeniyle kesilen özel usulsüzlük cezaları.
• 1/1/2026 tarihinden itibaren 40.000 Türk lirasının altında kalan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları.

4. Başvuru Süresi Ne Kadardır ve Nasıl Yapılır?

Cevap: Uzlaşma talebinin, ceza ihbarnamesinin mükellefe tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 30 gün içinde yapılması gerekir.

Başvurular;

• Yetkili uzlaşma komisyonuna veya mükellefin bağlı olduğu vergi dairesine dilekçe ile yapılabilir.
• Dijital Vergi Dairesi kanalıyla iletilebilir.
• Tarhiyat sonrası uzlaşma talebi, yetkili uzlaşma komisyonuna veya mükellefin bağlı olduğu vergi dairesine dilekçe ile yapılır. Uzlaşma talebine ilişkin dilekçenin Dijital Vergi Dairesi kanalıyla veya taahhütlü posta ile gönderilmesi de mümkündür.

5. Kısmi Uzlaşma Talebi Mümkün müdür?

Cevap: Hayır, tarhiyat sonrası uzlaşmada kısmi uzlaşma talebinde bulunulamaz. Uzlaşma talebi, ihbarnamede yazılı vergi ziyaı cezası ile 1/1/2026 tarihinden itibaren 40.000 Türk lirasını aşan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarının tamamı için yapılır.

6. Görüşmelere Kimler Katılabilir? Mali Müşavirlerin/Avukatların Statüsü Nedir?

Cevap: Uzlaşma görüşmelerine mükellefin kendisi, tüzel kişilerde kanuni temsilciler veya noterden alınan vekâletname ile yetkilendirilmiş vekili katılabilir. Bu vekâletnamelerde mutlaka "uzlaşma" ibaresinin bulunması şarttır.

Uygulayıcıları yakından ilgilendiren husus ise meslek mensuplarının katılımıdır. Mükellef görüşmelerde, bağlı olduğu meslek odasından bir temsilci veya 3568 sayılı Kanuna göre kurulan meslek odasından bir meslek mensubunu bulundurabilir. Ancak avukatlar ve meslek mensupları komisyon toplantısına görüşlerini açıklamak için katılabilseler de, uzlaşma tutanaklarını imzalayamazlar. Meslek mensuplarının ve avukatların görüşmelere katılabilmesi için sözleşme, vekâletname gibi hukuki bir belgenin aslını veya onaylı bir örneğini komisyona ibraz etmeleri gerekmektedir.

7. Uzlaşma Sağlanamazsa Mükellefin Yasal Hakları Nelerdir? Süre Nasıl İşler?

Cevap: Komisyonun teklifinin kabul edilmemesi nedeniyle uzlaşma sağlanamazsa (vaki olmazsa) veya mükellef toplantıya katılmadığı/tutanağı imzalamadığı için uzlaşma temin edilememiş sayılırsa, bu durum komisyonca bir tutanağa bağlanır.

Uzlaşma vaki olmadığı veya temin edilemediği durumda mükellef yargı yoluna başvurabilir. Mükellef, tutanağın tebliğinden itibaren genel hükümler dairesinde yetkili vergi mahkemesinde dava açabilir. Süre Uzatımı Kuralı: Mükellefin tutanağı tebellüğ ettiği tarihte dava açma süresi bitmiş veya 15 günden az kalmış ise, dava açma süresi tutanağın tebliğinden itibaren 15 gün olarak uzar.

Uygulayıcı Örneği: Mükellefe ihbarname 1 Eylül'de tebliğ edilmiş, 20 Eylül'de uzlaşmaya başvurulmuştur. Uzlaşma görüşmesi 15 Kasım'da yapılmış ve uzlaşılamamıştır. Uzlaşılamadığına dair tutanak mükellefe 15 Kasım'da tebliğ edilmiştir. İhbarname tebliğ tarihinden itibaren normal 30 günlük dava açma süresi çoktan dolduğu için, tutanağın tebliğ edildiği 15 Kasım tarihinden itibaren dava açma süresi kanunen 15 gün uzamış sayılacak ve mükellefin 30 Kasım'a kadar dava açma hakkı olacaktır.

Önemli Not: Uzlaşmanın vaki olmaması halinde komisyon nihai teklifini tutanağa geçirir; eğer mükellef dava açma süresinin son günü akşamına kadar komisyonun nihai teklifini kabul ettiğini bir dilekçe ile bildirirse, uzlaşma o tarih itibarıyla vaki olmuş sayılır.

8. Hem Uzlaşma Hem de cezalarda İndirim (VUK 376) Birlikte Talep Edilebilir mi?

Cevap: Uzlaşmanın gerçekleşmesi durumunda, üzerinde uzlaşılan cezalar hakkında başkaca bir indirim uygulanmaz.

Ancak mükellef bir manevra hakkına sahiptir. Uzlaşma talebinde bulunan mükellef, uzlaşma tutanağını imzalayıncaya kadar uzlaşma talebinden vazgeçtiğini beyan ederek kesilen cezalar için indirimden (VUK 376) yararlanabilir. Tutanak imzalandıktan sonra ise bu indirim hakkı ortadan kalkar.

Ayrıca 1/1/2026 tarihinden itibaren 40.000 Türk lirasını aşmayan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları (uzlaşma kapsamında olmayanlar) için Kanunun 376 ncı maddesindeki indirim oranı %50 artırımlı olarak uygulanır.

9. Uzlaşmanın Sonuçları Nelerdir?

Cevap: Tarhiyat sonrası uzlaşmanın vaki olması sonucunda düzenlenen uzlaşma tutanakları kesindir ve ilgili vergi daireleri tarafından gerekli işlemlere hemen başlanır.

• Üzerinde uzlaşma sağlanan ve tutanakla tespit edilen hususlar hakkında dava açılamaz ve hiçbir merciye şikâyette bulunulamaz.
• Uzlaşma talebinde bulunan mükellef, uzlaşma talep ettiği cezalar için ancak uzlaşma vaki olmadığı veya temin edilemediği durumda yargı yoluna başvurabilir. Bu durumda mükellef, tutanağın tebliğinden itibaren genel hükümler dairesinde yetkili vergi mahkemesinde dava açabilir.

Mükellefin tutanağı tebellüğ ettiği tarihte dava açma süresi bitmiş veya 15 günden az kalmış ise, dava açma süresi tutanağın tebliğinden itibaren 15 gün olarak uzar.

• Aynı cezalar için uzlaşma talebinden önce dava açılmışsa dava, uzlaşma işleminin sonuca bağlanmasından önce vergi mahkemelerince incelenmez; herhangi bir sebeple incelenir ve karara bağlanırsa bu karar hükümsüz sayılır.
• Uzlaşmaya varılması halinde bu durum mahkemeye bildirilir ve davanın incelenmeden reddolunması sağlanır.
• Mükellefin daha önce hem dava açmış hem de uzlaşma talep etmiş olması halinde ise, uzlaşmanın vaki olmaması veya temin edilememesi üzerine vergi dairesince uzlaşmanın gerçekleşmediği vergi mahkemesine bildirilir ve davaya kaldığı yerden devam olunur

10. Uzlaşılan Cezalar Hangi Sürede Ödenmelidir?

Cevap: Uzlaşmanın vaki olması halinde ödeme zamanları iki duruma göre şekillenir:

Düzenlenen uzlaşma tutanağı mükellefe cezaların normal ödeme zamanlarından önce tebliğ olunmuşsa, normal vade tarihlerinde ödenir.

• Ödeme zamanları kısmen veya tamamen geçtikten sonra tebliğ olunmuşsa, ödeme süreleri geçmiş olanlar tutanağın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenmelidir.

Uzlaşma sonucu tahakkuk ettirilen cezaların vadesinde ödenmemesi uzlaşmayı geçersiz kılmaz, sadece amme alacağı gecikme zammıyla birlikte cebren tahsil edilir.

Kaynakça

Vergi Usul Kanunu

Tarhiyat Sonrası Uzlaşma Yönetmeliği

15.09.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Telif Uyarısı: Bu makalenin en fazla %20'si, kaynak gösterilip aktif link verilerek paylaşılabilir. Aksi takdirde yasal işlem başlatılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> YILIN KAMPANYASI: Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.250 TL + KDV  Ayrıntılar için tıklayın.