Vedat İlki
İş ve Sosyal Güvenlik Uzmanı
vedat.uzman@gmail.com

Kıdem Tazminatı Kadük Tazminat Oluyor

Kıdem tazminatı ''çalışma hayatına'' 1936 yılında yürürlükte olan 3308 sayılı Kanunla giriş yapmıştır.931 sayılı Kanun ve devamında 1475 sayılı Kanunla günümüze taşınmıştır.

3308 sayılı Kanunda şartlar;

a.5 seneden fazla çalışma süresi

b.Tam iş senesine 15 günlük ücret .

Zaman içinde bu süre 5 seneden 3 yıla geriye çekilmiştir.

931 sayılı Kanunla “Altı aydan fazla süreler yıla tamamlanır.” ibaresi getirilmiştir.

1475 sayılı Kanunla ''3 yıl'' süre kavramı  ''1 yıl '' olarak düzenlenmiştir.

''15 günlük'' ücret kavramı ''30 günlük'' ücret kavramına yükseltilmiştir.

“Altı aydan fazla süreler yıla tamamlanır.” ibaresi kaldırılmıştır.

Kıdem tazminatına tavan sınırlaması gelmiş, , “günlük asgari ücretin 30 günlük x 7,5 katı” getirilmiştir.

1980 yılında ise 7,5 katı uygulaması Anayasa mahkemesince iptal edilmiş yerine kıdem tazminatının üst sınırı ''en yüksek devlet memurunun bir hizmet yılı için alacağı emeklilik ikramiyesini geçmez''  ibaresine yer verilmiştir.

1475 sayılı kanun 14. maddesi hükümleriyle uygulamasına devam ediyor.4857 sayılı İş kanunda kıdem tazminatı hükümlerine uymamanın yaptırımı  olan idari para cezalarına yer verilmemiş, kıdem tazminatı nispi emredici duruma gelmiş.

1475/14'üncü Maddesinde Kıdem Tazminatı alma esasları belirlenmiştir.

4857 Sayılı İş kanununa tabi olanların hizmet akitleri;

a.)4857 sayılı İş Kanununa göre İhbar Önelli,

b.)4857 sayılı İş Kanuna Göre İşveren tarafından geçerli sebeple,

c.)4857 sayılı İş Kanuna Göre İşçi tarafından haklı sebeple,

d.)Yaşlılık aylığı, toptan ödeme nedeniyle,

e.)506 mülga sayılı Kanunla ya da 5510 sayılı Kanunla yaş dışında yaşlılık aylığının hak edilmesi ile birlikte,

f.)Kadın İşçinin evlenmesi ve bir yıl içinde iş akdini fesih etmesi,

g.)İşçinin ölümü ile iş akdinin sona ermesi.

30 GÜNLÜK ÜCRET

• İşçinin işe başladığı tarihten itibaren hizmet akdinin devamı süresince her geçen tam yıl için işverence işçiye 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenir.
• Bir yıldan artan süreler için de aynı oran üzerinden ödeme yapılır.
•  İşçilerin kıdemleri, hizmet akdinin devam etmiş veya fasılalarla yeniden akdedilmiş olmasına bakılmaksızın aynı işverenin bir veya değişik işyerlerinde çalıştıkları süreler göz önüne alınarak hesaplanır.
• İşyerlerinin devir veya intikali yahut herhangi bir suretle bir işverenden başka bir işverene geçmesi veya başka bir yere nakli halinde işçinin kıdemi, işyeri veya işyerlerindeki hizmet akitleri sürelerinin toplamı üzerinden hesaplanır.
• İşyerinin devri veya herhangi bir suretle el değiştirmesi halinde işlemiş kıdem tazminatlarından her iki işveren sorumludur. Ancak, işyerini devreden işverenlerin bu sorumlulukları işçiyi çalıştırdıkları sürelerle ve devir esnasındaki işçinin aldığı ücret seviyesiyle sınırlıdır.
• Aylık veya toptan ödemeye hak kazanmış bulunduğunu ve kendisine aylık bağlanması veya toptan ödeme yapılması için yaşlılık sigortası bakımından bağlı bulunduğu kuruma veya sandığa müracaat etmiş olduğunu belgelemesi şarttır.
• Kıdem tazminatının hesaplanması, son ücret üzerinden yapılır. Parça başı, akort, götürü veya yüzde usulü gibi ücretin sabit olmadığı hallerde son bir yıllık süre içinde ödenen ücretin o süre içinde çalışılan günlere bölünmesi suretiyle bulunacak ortalama ücret bu tazminatın hesabına esas tutulur.
• Ücrete ilaveten işçiye sağlanmış olan para ve para ile ölçülmesi mümkün akdi ve kanundan doğan menfaatler de göz önünde tutulur.
• Kıdem tazminatının zamanında ödenmemesi sebebiyle açılacak davanın sonunda hakim gecikme süresi için, ödenmeyen süreye göre mevduata uygulanan en yüksek faizin ödenmesine hükmeder.
• 30 günlük süre hizmet akitleri veya toplu iş sözleşmeleri ile işçi lehine değiştirilebilir.
• En yüksek devlet memuru ikramiyesini geçemez.
• İşçinin ölümü halinde yukarıdaki hükümlere göre doğan tazminat tutarı, kanuni mirasçılarına ödenir. 

ASGARİ ÜCRET KIDEM TAZMİNAT KARŞILAŞTIRILMASI

YIL	KIDEM TAZMİNATI TAVANI	ARTIŞ ORANI	KÜMÜLATİF ARTIŞ ORANI	ASGARİ ÜCRET	KT/AÜ ORANI
2018/II.	5.434,42			2.029,50	2,68
2019/I.	6.017,60	10,73%		2.558,40	2,35
2019/II.	6.379,86	6,02%	17,40%	2.558,40	2,49
2020/I.	6.730,15	5,49%		2.943,00	2,29
2020/II.	7.117,17	5,75%	11,56%	2.943,00	2,42
2021/I.	7.638,96	7,33%		3.577,50	2,14
2021/II.	8.284,51	8,45%	16,40%	3.577,50	2,32
2022/I.	10.848,59	30,95%		5.004,00	2,17
2022/II.	15.371,40	41,69%	85,54%	6.471,00	2,38
2023/I.	19.982,83	30,00%		10.008,00	2,00
2023/II.	23.489,83	17,55%	52,82%	13.414,50	1,75
2024/I.	35.058,58	49,25%		20.002,50	1,75
2024/II.	41.828,42	19,31%	78,07%	20.002,50	2,09
2025/I.	46.655,43	11,54%		26.005,50	1,79
2025/II.	53.919,68	15,57%	28,91%	26.005,50	2,07
2026/I.	64.948,77	20,45%		33.030,00	1,97
2026/II.	73.729,87	13,52%	36,74%	33.030,00	2,23
I.	OCAK-HAZİRAN DÖNEMİ
II.	TEMMUZ-ARALIK DÖNEMİ

 

Asgari ücretin 33.030 TL olduğu 2026 yılının Temmuz döneminde Kıdem Tazminatı tavanı 73.729,87  2,23 katı olduğuna göre günümüzde 74 Bin TL.ve üstünde aylığı olanlar(giydirilmiş ücret) olanlar  için çok anlamı olmayacaktır.

Günümüzde kıdem tazminatının geriye gitmesiyle birlikte alım gücü zayıflamıştır. Emeklilerin hayali olan araba, ev, yazlık ve diğer ihtiyaçları karşılamayacak düzeye gelmiştir. 

1990 yılında Kıdem Tazminatı Asgari ücretin 4,5 katı,

2000 yılında  Kıdem Tazminatı Asgari ücretin 5  katı,

2010 yılında Kıdem Tazminatı Asgari ücretin 3  katı,

giderek kıdem tazminatı düşmeye başladı.

SONUÇ

(*)Kadük: Orijinal dilinde ''caduc'' şeklinde yazılan kadük sözcüğü, Türkçeye Latinceden geçmiştir. Antik Roma döneminden bu yana kullanılan bu kelimenin sözlük anlamı geçersizdir.

Kıdem tazminatı yıllar içinde evrim geçirmesi ve giderek alım gücünden uzaklaşmasıyla birlikte günümüzde artık 2 Asgari Ücrete eşitlenir hale gelmiştir.

Kadük anlamında kıdem tazminatı kıymetsiz bir reel gelir olarak anlamamız gerekir.

12 Eylül Öncesi Kıdem Tazminatı Dönemin 7,5 katı kadar tavan belirlenmiş, sonrası Anayasa Mahkemesi taşınmış iptal edilmiş,1982 yılında en yüksek devlet memuru ikramiyesi geçmez kuralı getirilmiştir.

En yüksek devlet memuru da Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanı (eskiden başbakanlık müsteşarı) olduğundan genel tavan, bu görevdeki kişinin emekliliği halinde Emekli Sandığınca ödenecek olan bir yıllık ikramiye oranını geçemeyecektir.

Bugün Kıdem Tazminatı Tavanı:73.729,87.-TL.
Asgari Ücret:33.030,00.-TL
KT/AÜ=2,23 Katı..

Günümüzde ise artık bu rakamlar ne işçi için ne de En yüksek Devlet Memuruna ödenen ikramiye tavanı reel anlamda yüksek enflasyonlar gerisinde kalan TÜİK kararları işe yaramıyor.

KIDEM TAZMİNATI EVRİM GEÇİRMİŞ İSMİ KADÜK TAZMİNAT DEVŞİRİLMİŞ!

24.07.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> YILIN KAMPANYASI: Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.666 TL + KDV  Ayrıntılar için tıklayın.