Vedat Erdem
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
Bilim Uzmanı
vedaterdem1@gmail.com

Sipariş Formları veya Sipariş Mektuplarının Damga Vergisi Karşısındaki Durumu

Ticari hayatın dinamizmi ve hız ihtiyacı, işletmeler arasındaki mal ve hizmet alım-satım süreçlerinde klasik, uzun uzadıya kaleme alınmış sözleşmeler yerine daha pratik ve esnek belgelerin kullanımını yaygınlaştırmıştır. Günümüz iş dünyasında, özellikle tarafların fiziken bir araya gelmediği mesafeli işlemlerde, taraflar arasındaki hukuki ve ticari bağ sıklıkla "sipariş formu", "sipariş mektubu" olarak adlandırılan belgeler vasıtasıyla kurulmaktadır. Ancak, işleyişi kolaylaştıran bu pratik dokümanlar, mali hukuk ve vergi uygulamaları söz konusu olduğunda beraberinde ciddi riskler ve belirsizlikler getirmektedir. Bu risklerin odağında ise Türk vergi sisteminin en eski ve şekle dayalı vergilerinden biri olan damga vergisi yer almaktadır.

488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’nun;

• 1’inci maddesinde, bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kâğıtların damga vergisine tabi olduğu, bu Kanundaki kâğıtlar teriminin yazılıp imzalanmak veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan belgeler ile elektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan belgeleri ifade ettiği;
• 2’nci maddesinde, vergiye tabi kâğıtlar mahiyetinde bulunan veya onların yerini alan mektup ve şerhlerle, bu kâğıtların hükümlerinin yenilenmesine, uzatılmasına, değiştirilmesine, devrine veya bozulmasına ilişkin mektup ve şerhlerin damga vergisine tabi olduğu;
• 3’üncü maddesinde, damga vergisinin mükellefinin kâğıtları imza edenler olduğu;
• 4’üncü maddesinde, bir kâğıdın tabi olacağı verginin tayini için o kâğıdın mahiyetine bakılacağı ve buna göre tabloda yazılı verginin bulunacağı, kâğıtların mahiyetlerinin tayininde, şekli kanunlarda belirtilmiş olanlarda kanunlardaki adlarına, belirtilmemiş olanlarda ise üzerlerindeki yazının tazammun ettiği hüküm ve manaya bakılacağı, mahiyeti tayin edilmek istenen kâğıt üzerinde başka bir kâğıda atıf yapılmışsa, atıf yapılan kâğıdın hükümlerine nazaran iktisap ettiği mahiyete göre vergi alınacağı;
• 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, Maliye Bakanlığınca belirlenen mükellefler, kurum ve kuruluşlar tarafından bir ay içinde düzenlenen kağıtların vergisi, ertesi ayın yirminci (371 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Tebliği uyarınca yirmi üçüncü; 115 Seri No.lu Vergi Usul Kanunu Sirküleri ile 1/4/2019 tarihinden itibaren verilecek beyannamelerde yirmi altıncı) günü akşamına kadar vergi dairesine bir beyanname ile bildirilir ve yirmi altıncı günü akşamına kadar ödeyeceği; (b) bendinde, (a) bendi dışındaki hallerde, kağıdın düzenlendiği tarihi izleyen on beş gün içinde vergi dairesine bir beyanname ile bildirileceği ve aynı süre içinde ödeneceği;
• 24’üncü maddesinin ikinci fıkrasında, birden fazla kişi tarafından imza edilen kâğıtlara ait vergi ve cezanın tamamından imza edenlerin müteselsilen sorumlu oldukları, üçüncü fıkrasında ise 22’nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında bulunanların, taraf oldukları işlemlere ilişkin kâğıtlara ait verginin beyan ve ödenmesinden sorumlu olduğu, verginin ödenmemesi veya noksan ödenmesi durumunda vergi, ceza ve ferileri, vergi için diğer işlem taraflarına rücu hakkı olmak üzere bu fıkrada belirtilen kişilerden alınacağı hükme bağlanmıştır.

Diğer yandan 17 Seri No.lu Damga Vergisi Kanunu Genel Tebliği’nin “D-Akdi Mutazammın Siparişi kabul Mektupları İle Mukavele Yerine Kaim Mektupların Vergilendirilmesi” başlıklı bölümünde “Kanuna bağlı (2) sayılı tablonun IV - Ticarî ve medenî işlerle ilgili kâğıtlar bölümünün 9. bendindeki “Akdi mutazammın siparişi kabul mektupları ile mukavele yerine kaim mektuplar”la ilgili muafiyet hükmü kaldırılarak bu kâğıtların damga vergisine tabi tutulması sağlanmıştır.

Bilindiği üzere, Damga Vergisi Kanununun 2. maddesinde, vergiye tabi kâğıtlar mahiyetinde olan veya onların yerini alan mektup ve şerhlerle, bu kâğıtların hükümlerinin yenilenmesine, uzatılmasına, değiştirilmesine, devrine veya bozulmasına ilişkin mektup ve şerhlerin de damga vergisine tabi tutulacağı hükme bağlanmıştır.” hükmü yer almaktadır.

Örnek görüşler aşağıdaki gibidir.

• Karşı tarafça yazılı ya da elektronik imza kullanılmak suretiyle elektronik olarak teyit edilmemiş ve herhangi bir sözleşmeye bağlanmamış olan sipariş emirlerinin damga vergisine tabi tutulmaması,
• Belli parayı ihtiva etmeyen bir sözleşmenin imzalanmasını müteakip bu sözleşmeye atfen ve/veya sözleşmede yazılı birim fiyatlar kullanılmak suretiyle düzenlenen belli paranın hesaplanabildiği sipariş emirlerinin, mevcut sözleşme hükümlerini değiştiren yeni bir kâğıt olması nedeniyle damga vergisine tabi tutulması,
• İnternet sitesi üzerinden on line olarak yapılan sipariş emirleri ile sipariş emri düzenlemeksizin elektronik posta iletisi şeklinde teklif ve kabul süreci gerçekleştirilen alım işlemlerinin 5070 sayılı Kanunda tanımlanan elektronik imza kullanılmak suretiyle gerçekleştirilmesi halinde kabule ilişkin elektronik imzanın kullanıldığı tarih itibarıyla damga vergisine tabi tutulması ve söz konusu damga vergisinin sürekli damga vergisi mükellefiyeti bulunan tarafça, her iki tarafın sürekli damga vergisi mükellefiyeti bulunması veya bulunmaması durumlarında ise taraflardan herhangi birince müteselsil sorumluluk dâhilinde Damga Vergisi Kanununun 22’nci maddesi kapsamında damga vergisi beyannamesi ile beyan edilip ödenmesi,
• 5070 sayılı Kanunda tanımlanan elektronik imza kullanılmaksızın gerçekleştirilen internet sitesi üzerinden on line olarak yapılan alım işlemlerinde ise damga vergisi aranılmaması gerekmektedir.” (90792880-155[1-2012/1360]-894 sayılı 18/09/2014 tarihli özelge)

• Şirketiniz tarafından gerçekleştirilecek alımlara ilişkin olarak firmalara gönderilen ve şirketiniz imza ve kaşesini taşıyan sipariş emirlerinin, karşı tarafça kabul edildiğine ilişkin kabul şerhi düşülmesi halinde bu şerhin düşüldüğü tarih itibarıyla,
• Sipariş emrinin kabul edildiğine ilişkin herhangi bir kâğıt veya mektup düzenlenmesi halinde, kabule ilişkin bu kâğıdın düzenlendiği tarih itibarıyla,
• Sipariş emrine bağlanan alımlara ilişkin sözleşme düzenlenmesi halinde, bu sözleşmelerin düzenlendiği tarih itibarıyla Damga Vergisi Kanununa ekli (1) sayılı tablonun, "I-Akitlerle ilgili kâğıtlar" başlıklı bölümünün A/1 fıkrası gereği damga vergisine tabi tutulması gerekmektedir.” (B.07.1.GİB.4.06.17.02-DMG-1360-955 sayılı 01/11/2011 tarihli özelge)

Örnek: ADA … A.Ş.’nin hazırladığı 20.000 eur bedelli sipariş formu müşterisi tarafından imzalı bir şekilde kabul edildiğini varsayalım. Bu durumda damga vergisi aşağıdaki gibi hesaplanacaktır. (Kur: 54,9907)

Açıklama	Tutar
Damga vergisi matrahı	20.000 * 54,9907 = 1.099.814,00 TL
Damga vergisi	1.099.814,00 * 0,00948 = 10.426,24 TL

KAYNAKLAR

• 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu
• Gelir İdaresi Başkanlığı Özelgeleri

09.10.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Telif Uyarısı: Bu makalenin en fazla %20'si, kaynak gösterilip aktif link verilerek paylaşılabilir. Aksi takdirde yasal işlem başlatılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.250 TL  Ayrıntılar için tıklayın.