Koray Ateş
Vergi Uzmanı
korayates@muhasebetr.com

Döviz Dönüşüm Desteği Uygulama Rehberi

Değerli okurlar, bu hafta döviz pozisyonu olan birçok işletmeyi ilgilendiren döviz dönüşüm desteğini konu alacağız.

Döviz Pozisyonu Bildirim Formu Nasıl Doldurulur?

1 Ekim 2026 itibarıyla geçerli yeni uygulama.

ÖZET Eskiden destek alan firma "bir ay döviz almayacağım" diye taahhüt veriyordu. 1 Ekim 2026'dan itibaren bu taahhüt kalktı. Bunun yerine firmanın elindeki hazır dövizin, büyüklüğüne oranına bakılıyor. Bu oran %10'u geçmiyorsa destek alınabiliyor. Bu oranı gösteren tablo da "Döviz Pozisyonu Bildirim Formu"dur (EK-C).

1. SİSTEM NASIL İŞLİYOR?

Konu	Kısaca
Kimler yararlanır?	Türkiye'de yerleşik tüzel kişiler (şirketler). Şahıs işletmeleri yararlanamaz (Talimat md. 3/1-ı).
Destek oranı	Temel oran %2. Ancak 31 Ocak 2027'ye kadar %3 uygulanıyor (Tebliğ Geçici md. 1).
Ana şart	Döviz pozisyonu oranı %10'u aşmamalı (Talimat md. 5/4).
Formu kim hazırlar?	SMMM veya YMM hazırlar ve imzalar (Talimat md. 7/1).
Form ne kadar geçerli?	Düzenlendiği tarihten itibaren 15 gün. Bu sürede aynı formla birden fazla işlem yapılabilir.
Yıllık üst sınır	Bir firma bir takvim yılında en fazla 100.000.000 TL destek alabilir (Talimat md. 5/5).
Satış limiti	Desteğe konu döviz satışı, firmanın katma değeriyle sınırlı (Talimat md. 6).
2026 son çeyrek	1 Ekim – 31 Aralık 2026 için limitler 0,25 katsayısıyla uygulanır; destek üst sınırı 25.000.000 TL (Talimat Geçici md. 4).

2. TABLONUN KALBİ: TEK BİR FORMÜL

Formdaki bütün satırlar aslında tek bir oranı hesaplamak için doldurulur:

Döviz Pozisyonu Oranı Hazır Döviz Varlıkları ÷ (Net Satış Hasılatı ile Aktif Toplamından BÜYÜK olanı) Sonuç %10 veya altındaysa › destek alınabilir. %10'un üzerindeyse › destek alınamaz.

Basitçe: "Firmanın kasasında ve bankasında, büyüklüğüne göre fazla döviz bekliyor mu?" sorusuna cevap aranıyor. Elinde çok döviz tutan firma desteğe giremez.

3. KALEM KALEM: HANGİ SATIR NEYİ İFADE EDER?

A) Pay – Hazır Döviz Varlıkları (oranı yükselten kalemler)

Kalem	Hesap	Ne demek? / Dikkat
(+) Kasa	100	Kasadaki fiziki döviz ve altın. Form tarihinde sayılır, sayım tutanağı düzenlenir.
(+) Alınan çekler	101	Portföydeki dövizli çekler.
(+) Bankalar	102	Yurt içi ve yurt dışı döviz mevduatı. Altın ve kıymetli maden hesapları da dahil.
(–) Verilen çekler ve ödeme emirleri	103	Dövizli verilen çekler toplamdan düşülür. Payı azaltan tek kalem budur.
(+) Diğer hazır değerler	108	Dövizli diğer hazır değerler.
(+) Menkul kıymetler	110,111,112,118 (– 119)	Dövizli hisse, tahvil, fon vb. Değer düşüklüğü karşılığı (119) düşülür.
(+) Ortak, iştirak ve bağlı ortaklıklardan alacaklar	Genellikle 131,132,133	Sadece ticari olmayan alacaklar. Ortağa dövizle borç verilmişse oran doğrudan yükselir.

Önemli: Formda görünen ama orana girmeyen kalemler Ticari alacaklar ve diğer alacaklar: Formda gösterilir, ancak paya girmez. Döviz kredileri ve diğer döviz borçları: Formda bildirilir, ancak oranı düşürmez. Yani "Bende 1 milyon dolar var ama 1 milyon dolar da kredi borcum var, net sıfırım" demek mümkün değil. Dövize endeksli kalemler: Döviz kalemi sayılır.

B) Payda – Net Satış Hasılatı ve Aktif Toplamı

Kalem	Neyi ifade eder?	Nereden alınır?
Net satış hasılatı	Brüt satışlardan (yurt içi + yurt dışı + diğer) satış indirimleri (iadeler, iskontolar vb.) düşüldükten sonra kalan tutar. Gelir tablosunda "Net Satışlar" satırıdır (60 – 61 hesap grupları).	GİB'e verilen son yıllık kurumlar vergisi beyannamesi ekindeki gelir tablosu.
Aktif toplamı	Bilançonun varlıklar (aktif) tarafının toplamı: dönen + duran varlıklar.	Aynı beyanname ekindeki bilanço.
Hangisi kullanılır?	İkisinden BÜYÜK olanı paydaya yazılır.	Her ikisi de formda gösterilir.

EN ÇOK SORULAN: "HANGİ YILIN BEYANNAMESİ?" Formun düzenlendiği tarihte GİB'e verilmiş son yıllık beyanname esas alınır. 2026'nın son çeyreğinde düzenlenen formlarda bu, 2025 yılı kurumlar vergisi beyannamesidir. Geçici vergi beyannamesi veya güncel mizan kullanılmaz.

4. HANGİ RAKAM, HANGİ TARİH? (KOPYA KÂĞIDI)

Bilgi	Esas alınan tarih / kaynak	Ekim–Aralık 2026 örneği
Döviz bakiyeleri (tutar olarak)	Formun düzenlendiği günkü bakiye	Örn. 15.10.2026 tarihli banka ekstresi
TL'ye çevirme kuru	Cari yılın ilk iş günündeki TCMB döviz alış kuru	2 Ocak 2026 TCMB döviz alış kuru
Net satış hasılatı	Son yıllık beyanname	2025 yılı KV beyannamesi
Aktif toplamı	Son yıllık beyanname	2025 yılı KV beyannamesi
Formun geçerliliği	Düzenleme tarihinden itibaren 15 gün	15.10.2026 tarihli form › 30.10.2026'ya kadar

Dikkat: Bakiye bugünün, kur yılbaşının, hasılat ve aktif geçen yılın rakamıdır. Üç farklı tarih bir arada kullanılır; karıştırılmaması gereken en kritik nokta budur.

5. RAKAMLARLA BİR ÖRNEK

Varsayımlar: Form tarihi 15.10.2026. Hesaplamayı göstermek için 2 Ocak 2026 kurları varsayımsal olarak USD = 43,00 TL, EUR = 50,00 TL alınmıştır. Gerçek uygulamada TCMB'nin o günkü döviz alış kuru kullanılır.

Kalem	Döviz tutarı	TL karşılığı
(+) Kasa	10.000 USD	430.000
(+) Bankalar – USD hesabı	150.000 USD	6.450.000
(+) Bankalar – EUR hesabı	50.000 EUR	2.500.000
(–) Verilen çekler	20.000 USD	(860.000)
(+) Ortağa verilen döviz borç (131)	30.000 EUR	1.500.000
HAZIR DÖVİZ VARLIKLARI (Pay)		10.020.000
Döviz kredisi (bildirilir, düşülmez)	200.000 USD	— (orana girmez)
Net satış hasılatı (2025 beyannamesi)		95.000.000
Aktif toplamı (2025 beyannamesi)		110.000.000
Payda (büyük olan = aktif toplamı)		110.000.000
DÖVİZ POZİSYONU ORANI	10.020.000 ÷ 110.000.000	%9,11 › UYGUN

Yorum: Firma %10 sınırının altında kaldığı için destekten yararlanabilir. Ancak sınıra çok yakın. Ortağa verilen 30.000 EUR borç olmasaydı oran %7,75 olacaktı. Bu borç biraz daha yüksek olsaydı firma desteği kaçırabilirdi. Ayrıca 200.000 USD'lik kredi borcu oranı hiç düşürmedi.

6. ADIM ADIM FORMUN DOLDURULMASI

1. Form tarihini belirleyin ve o günkü döviz bakiyelerini belgeyle tespit edin (banka ekstresi, kasa sayım tutanağı, çek listesi).
2. Her dövizli kalemi hesap koduna göre değil, ne olduğuna göre doğru satıra yazın.
3. Döviz tutarlarını cari yılın ilk iş günündeki TCMB döviz alış kuruyla TL'ye çevirin.
4. Hazır döviz varlıklarını toplayın, verilen çekleri ve ödeme emirlerini düşün.
5. Ticari alacakları ve döviz borçlarını formda gösterin, ancak hesaba katmayın.
6. Son yıllık beyannameden net satış hasılatını ve aktif toplamını alın.
7. İkisinden büyük olanı paydaya yazın ve oranı hesaplayın.
8. %10 sınırını kontrol edin.
9. Formu SMMM veya YMM imzalasın, oda faaliyet belgesini ekleyin. Her banka için ayrı imzalı nüsha hazırlayın.
10. Formu EK-B Talep Formu ile birlikte aracı bankaya verin.
11. 15 günlük süreyi takip edin; süre dolunca yeni tarihli ve yeni bakiyeli form düzenleyin.

7. FORMUN YANINDA BİLİNMESİ GEREKEN: KATMA DEĞER LİMİTİ

Oran %10'un altında olsa bile, desteğe konu edilebilecek döviz satışı sınırsız değildir. Firmanın yıllık satış limiti katma değeri kadardır (Talimat md. 6):

Katma Değer = Faaliyet Kârı + İşgücü Maliyeti Faaliyet kârı: Bağımsız denetim raporundaki (TFRS/BOBİ FRS) değil, vergi beyannamesi ekindeki gelir tablosundaki faaliyet kârı. Faaliyet zararı varsa sıfır kabul edilir. İşgücü maliyeti: SGK kayıtlarındaki ücret ve prim ödemelerinin 12 aylık toplamı. Kim hesaplar? Bu veriler TCMB tarafından GİB ve SGK'dan temin edilir; firma ayrıca hesap tablosu doldurmaz. Ancak rakamların kendi kayıtlarıyla uyumlu olduğunu kontrol etmekte fayda vardır. Aracı ihracatçı: Kendi limitini dolduran aracı ihracatçı, tedarikçisi adına dönüşüm yapabilir; destek doğrudan tedarikçinin hesabına yatar. Bu durumda tedarikçinin kendi limiti ve döviz pozisyonu oranı dikkate alınır.

8. SIK YAPILAN HATALAR

• Güncel mizan veya geçici vergi rakamını kullanmak. Hasılat ve aktif için son yıllık beyanname esastır.
• Bakiyeleri bugünün kuruyla çevirmek. Kur, yılın ilk iş gününün TCMB döviz alış kurudur.
• Döviz kredisini dövizden düşmek. Borçlar formda görünür ama oranı azaltmaz.
• Ortaklara verilen dövizli borcu unutmak. Ticari olmayan ortak/iştirak alacakları paya girer.
• Süresi geçmiş formla işlem yapmak. Form 15 gün geçerlidir.
• Tek imzalı nüshayı birden fazla bankaya vermek. Her banka için ayrı imzalı nüsha gerekir.

Neden bu kadar titizlik? Firmadan kaynaklanan hatalar sonradan düzeltilemez (Talimat md. 7/9). Gerçeğe aykırı beyan halinde alınan destek kur farkı ve faiziyle geri alınır; ayrıca firma belirli bir süre döviz dönüşüm desteğinden ve TCMB kaynaklı kredilerden yararlanamaz. İmzayı atan meslek mensubu açısından da sorumluluk doğar.

9. DOSYADA BULUNMASI GEREKEN BELGELER

• Form tarihli banka ekstreleri
• Kasa sayım tutanağı
• Çek portföy listesi ve ödeme emirleri
• Dövizli hesap muavinleri ve mizan
• Kredi bakiye yazıları ve sözleşmeler
• Yılın ilk iş gününe ait TCMB kur tablosu
• Son yıllık kurumlar vergisi beyannamesi ve ekleri (bilanço, gelir tablosu)
• Döviz pozisyonu oranı hesaplama tablosu
• Meslek mensubunun oda faaliyet belgesi

Amaç: Formdaki her rakamın kaynağını sonradan gösterebilmek.

10. YASAL DAYANAK

• 2023/5 sayılı Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğ (RG 26.01.2023,32085)
• 2026/11 sayılı Değişiklik Tebliği (RG 01.08.2026)
• TCMB Uygulama Talimatı, 1 Ekim 2026 (md. 3,5,6,7, Geçici md. 4 ve Ekler A–E; özellikle EK-B Talep Formu ve EK-C Döviz Pozisyonu Bildirim Formu)

Not: Bu rehber, 8 Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki düzenlemeye ve yayımlanan değerlendirmelere göre hazırlanmıştır. Uygulamada aracı bankanın talep ettiği güncel EK-C formatı ve TCMB'nin olası duyuruları

Faydalı olması dileğiyle…

09.10.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Telif Uyarısı: Bu makalenin en fazla %20'si, kaynak gösterilip aktif link verilerek paylaşılabilir. Aksi takdirde yasal işlem başlatılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.250 TL  Ayrıntılar için tıklayın.