Vedat Erdem
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
Bilim Uzmanı
vedaterdem1@gmail.com

KDV Mükellefiyeti Olmayan Serbest Bölge İşletmelerinde İade Faturası Düzeni

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun “Matrah ve İndirim Miktarlarının Değişmesi” başlıklı 35’inci maddesi, matrahta meydana gelen değişikliklerin (malların iade edilmesi, işlemin gerçekleşmemesi, işlemden vazgeçilmesi veya fiyat farkı) ne şekilde düzeltileceğini hüküm altına almıştır. Normal şartlar altında, bir mal iade edildiğinde iadeyi yapan tarafın KDV mükellefi olması durumunda, iade faturasında KDV ayrıca gösterilir ve beyan edilir. Ancak serbest bölgede faaliyet gösteren ve KDV mükellefiyeti bulunmayan işletmeler için durum farklılık arz eder.

Somut olayda mükellef serbest bölgede faaliyet gösterdiğini ve katma değer vergisi mükellefiyetinin bulunmadığını belirtmiş, KDV'li olarak aldığı malları iade etmek istediğinde e-faturanın nasıl düzenleneceği ile KDV beyannamesi verilmesi gerekip gerekmediği hususlarında Başkanlığın görüşünü talep etmiş olup idarenin cevabı aşağıdaki gibidir.

“-Münhasıran serbest bölgede faaliyet gösteren ve dolayısıyla işlemleri katma değer vergisinden istisna olan işletmenizin fatura ve benzeri belge karşılığında temin ettiği malların kısmen veya tamamen iade edilmesi halinde, iade amaçlı bir belge (fatura vb.) düzenlenerek bu belgede; malın alış faturasının tarih ve numarasının belirtilerek, iade edilen kısma ilişkin tutarın KDV dâhil olarak gösterilmesi ve “% ... KDV dâhildir” açıklamasına yer verilmesi,

-Malın iadesine ilişkin bu belgede toplam bedel içerisinde gösterilen KDV'nin firmanız tarafından KDV beyannamesi ile beyan edilmemesi,

-Malın iade edildiği firma tarafından ise mal bedeli içindeki KDV tutarının iç yüzde yoluyla hesaplanarak genel hükümler çerçevesinde “İndirilecek KDV” olarak dikkate alınması gerekmektedir.” (21152195-35-02-430 sayılı özelge)

Özelgeye göre serbest bölgede faaliyet gösteren KDV mükellefiyeti olmayan mükelleflerin mal iade faturası düzenlerken izlemesi gereken adımlar şu şekildedir:

1-Belge Düzeni: Serbest bölge firması, iade faturasında asıl alımı gerçekleştirdiği yurt içi firmanın düzenlediği ilk faturanın tarih ve numara bilgilerine mutlaka yer vermelidir.

2-Tutar Gösterimi (KDV Dâhil Usul): Düzenlenecek iade faturasında KDV tutarı ayrı bir sütunda gösterilmemeli, fatura KDV dâhil toplam tutar üzerinden kesilmelidir.

3-Fatura Şerhi: Faturanın açıklama kısmına “... KDV dâhildir. İşbu fatura ... tarih ve ... sayılı faturaya istinaden düzenlenen mal iade faturasıdır.” şerhi düşülmelidir.

Yurt içi firma tarafından malın iade alındığı döneme ait KDV beyannamesinde “İndirilecek KDV” satırına dâhil edilerek indirim konusu yapılır. Bu sayede, ilk satışta beyan edilen vergi, iade aşamasında dengelenmiş olur.

Örnek: Serbest bölgede faaliyet gösteren ve KDV mükellefi olmayan ADA … Şirketi, yurt içindeki NİL … Anonim Şirketinden daha önce 500.000 TL + %20 KDV (100.000 TL) olmak üzere toplam 600.000 TL bedelle satın aldığı ticari malların tamamını kusurlu olduğu gerekçesiyle iade etme kararı almıştır.

ADA … Şirketinin Düzenleyeceği Fatura: ADA … Şirketi, KDV mükellefi olmadığı için faturada KDV’yi ayrı bir kalemde gösteremez. Faturayı doğrudan 600.000 TL (KDV Dâhil) olarak düzenler. Faturanın açıklama bölümüne, “NİL … Şirketinin düzenlediği ... tarih ve ... sayılı faturadaki malların iadesidir” notunu ekler. ADA … Şirketi bu tutar için KDV beyannamesi vermez.

NİL … Şirketinin Muhasebe ve Beyan İşlemi: Malı geri alan NİL .. Şirketi, kendisine ulaşan 600.000 TL’lik faturayı daha önce hesaplamış olduğu KDV tutarı olan 100.000 TL’yi indirimler hesabında göstererek kayıtlarına alır.

KAYNAKLAR

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu

GİB Özelgesi

04.08.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> YILIN KAMPANYASI: Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.666 TL + KDV  Ayrıntılar için tıklayın.