Hüseyin Esen
Vergi Dairesi Müdürü
huseyineminemeryem@gmail.com

İndirilemeyen KDV Uygulamasında Kontrol Sürecine Farklı Bir Bakış

21/11/2023 tarihli ve 7846 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile ithalat işlemlerinde bazı unsurlar nedeniyle oluşan KDV'nin indirim konusu yapılmasına yönelik önemli bir düzenleme getirilmiştir.

Söz konusu düzenleme, Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği'nin III/C-2.6.2 bölümü ile birlikte değerlendirildiğinde uygulamanın kapsamı ve kontrol mekanizması daha açık şekilde ortaya çıkmaktadır.

Buna göre;

• İthalatta gözetim uygulanması kapsamında, gümrük beyannamelerinde beyan olunan ve tevsik edilemeyen tutarlar,
• İthalatta korunma önlemleri kapsamında uygulanan gümrük vergisi ve/veya ek mali mükellefiyetler,
• İthalatta haksız rekabetin önlenmesi kapsamında uygulanan dampinge karşı vergiler ve telafi edici vergiler,

ile bu tutarlar nedeniyle doğan ve KDV matrahına dahil olan her türlü vergi, resim, harç ve paylar dolayısıyla ödenen KDV'nin indirimi mümkün bulunmamaktadır.

Burada önemli olan husus, ithalat KDV'sinin tamamının indirilememesi söz konusu değildir. 7846 sayılı Karar kapsamına giren ve yukarıda belirtilen unsurlar nedeniyle oluşan kısma isabet eden KDV bakımından indirim kısıtlaması bulunmaktadır.

Tebliğin III/C-2.6.2 bölümünde ayrıca bu uygulamanın kontrolüne ilişkin bir mekanizma oluşturulmuştur. Takvim yılının altışar aylık dönemleri itibarıyla, belirlenen ithalat bedeli sınırını aşmayan işlemler için mükellefler, 7846 sayılı Karar kapsamındaki KDV'nin doğru şekilde indirim konusu yapılıp yapılmadığını bildirim yoluyla bağlı oldukları vergi dairesine bildirmektedir.

İthalat bedelinin belirlenen sınırı aşması halinde ise söz konusu KDV'nin doğru şekilde indirim konusu yapılıp yapılmadığı, kural olarak Özel Amaçlı YMM Raporu ile tevsik edilmektedir. Süresinde düzenlenmiş tam tasdik sözleşmesi bulunan mükellefler bakımından ise Tebliğde ayrıca bir istisna düzenlemesi bulunmaktadır.

2026 yılının Ocak-Haziran döneminde bu kapsamda dikkate alınan ithalat bedeli sınırı 2.600.000 TL olarak uygulanmıştır. Dolayısıyla 2.600.000 TL, indirilemeyecek KDV'nin sınırı değil; 7846 sayılı Karar kapsamındaki ithalatların altı aylık toplamında bildirim ile Özel Amaçlı YMM Raporu arasındaki ayrımda kullanılan tutardır.

Ancak kanaatimce uygulamanın asıl üzerinde durulması gereken kısmı bundan sonraki aşamadır.

Mükellef, 7846 sayılı Karar kapsamında indirim konusu yapamadığı KDV'yi muhasebe kayıtlarında maliyet veya gider olarak dikkate alabilmektedir. Bu husus ister bildirim yoluyla ister Özel Amaçlı YMM Raporu aracılığıyla tespit edilmiş olsun, süreç burada sona ermeyebilmektedir.

Çünkü sonraki dönemlerde Gümrük Müdürlüğü tarafından çeşitli nedenlerle mükellefe iade yapılabilmektedir.

Daha önce maliyet veya gider olarak kaydedilmiş bir tutarın sonradan Gümrük Müdürlüğü tarafından iade edilmesi halinde, bu iadenin mükellef tarafından muhasebe kayıtlarına doğru şekilde yansıtılıp yansıtılmadığı ve vergi matrahına etkisinin ne olduğu ayrıca önem kazanmaktadır.

Burada özellikle dikkat çekilmesi gereken nokta, sonradan gerçekleşen gümrük iadesinin yalnızca Özel Amaçlı YMM Raporu düzenlenen işlemlerle sınırlı olmamasıdır.

Bildirim kapsamında kalan işlemlerde de daha sonraki dönemlerde Gümrük Müdürlüğü tarafından iade yapılabilmektedir.

Bu durumda vergi idaresi açısından iki ayrı kontrol aşaması ortaya çıkmaktadır:

Birinci aşama: 7846 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında indirilemeyen KDV'nin mükellef tarafından indirim konusu yapılıp yapılmadığının kontrolü.

İkinci aşama: Daha önce maliyet veya gider olarak dikkate alınan tutarın daha sonraki dönemde Gümrük Müdürlüğü tarafından iade edilmesi halinde, söz konusu iadenin mükellef kayıtlarına ve vergi matrahına doğru şekilde yansıtılıp yansıtılmadığının kontrolü.

Üstelik Gümrük Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen iadeler hakkında vergi dairesine bilgi gönderilmesi, bu ikinci aşamadaki kontrol ihtiyacını daha da görünür hale getirmektedir.

İşte tam bu noktada, Özel Amaçlı YMM Tasdik Raporlarının kapsamının genişletilmesi ve bildirim sisteminin de bu bakış açısıyla ele alınması düşünülebilir.

Örneğin Özel Amaçlı YMM Tasdik Raporunda yalnızca;

“7846 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında indirilemeyen KDV indirim konusu yapılmış mı?”

sorusuna cevap verilmesi yerine;

• 7846 sayılı Karar kapsamındaki ithalatların tespit edilmesi,
• indirilemeyen KDV'nin doğru hesaplanıp hesaplanmadığının belirlenmesi,
• söz konusu KDV'nin indirim konusu yapılıp yapılmadığının incelenmesi,
• indirim konusu yapılmayan KDV'nin maliyet veya gider olarak kaydedilip kaydedilmediğinin tespiti,
• sonraki dönemlerde Gümrük Müdürlüğü tarafından bu işlemlere ilişkin iade yapılıp yapılmadığının değerlendirilmesi,
• iade yapılmışsa iadenin mükellef kayıtlarına ve ilgili vergi matrahına doğru şekilde yansıtılıp yansıtılmadığının incelenmesi

gibi hususların da rapor kapsamına alınması düşünülebilir.

Aynı yaklaşım bildirim kapsamındaki işlemler açısından da değerlendirilebilir. Çünkü bildirim verilmiş olması, işlemin sonraki dönemlerde gümrük iadesi yönünden yeni bir sonuç doğurmasına engel değildir.

Böyle bir sistem kurulması halinde, Gümrük Müdürlüğünden vergi dairesine gönderilen iade bilgileri ile mükellefin bildirimi ve varsa Özel Amaçlı YMM Tasdik Raporu arasında daha etkin bir bağlantı kurulabilir.

Bunun sonucunda vergi dairesinin aynı işlemi önce indirilemeyen KDV yönünden, daha sonra da gümrük iadesi yönünden tekrar incelemesi yerine, ilk aşamada oluşturulan bilgi ve raporun sonraki aşamayı da mümkün olduğunca kapsaması sağlanabilir.

Buradaki amaç, vergi dairesinin denetim yetkisinin YMM'lere devredilmesi değildir. Amaç, mevcut kontrol mekanizmalarının birbirini tamamlaması ve aynı işlem üzerinde mükerrer çalışma yapılmasının mümkün olduğunca önlenmesidir.

Sonuç olarak, 7846 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ve KDV Genel Uygulama Tebliği'nin III/C-2.6.2 bölümünde oluşturulan sistem, yalnızca indirilemeyen KDV'nin tespiti açısından değil, bu KDV'nin maliyet veya gider olarak kaydedilmesi ve daha sonraki dönemlerde gümrük tarafından iade edilmesi halinde ortaya çıkan muhasebe ve vergi sonuçları bakımından da ele alınabilir.

Belki de bundan sonraki aşamada üzerinde düşünülmesi gereken husus, daha fazla kontrol oluşturmak değil; mevcut bildirim ve Özel Amaçlı YMM Tasdik Raporlarını, işlemin sonraki aşamalarını da mümkün olduğunca kapsayacak şekilde daha işlevsel hale getirmektir.

Böylece hem mükellef açısından daha öngörülebilir bir uygulama sağlanabilir hem de vergi idaresinin sınırlı personel ve zaman kaynağının aynı işlem üzerinde tekrar tekrar kullanılmasının önüne geçilerek, daha riskli alanlara yönlendirilmesi mümkün olabilir.

16.10.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Telif Uyarısı: Bu makalenin en fazla %20'si, kaynak gösterilip aktif link verilerek paylaşılabilir. Aksi takdirde yasal işlem başlatılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.250 TL  Ayrıntılar için tıklayın.