Mehmet Ali Kılıç
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
Bilim Uzmanı
makilicc63@gmail.com

102 Bankalar Hesabının Muhasebeleştirilmesi, Denetimi ve Banka Mutabakatı

1.GİRİŞ

Değerli okurlarım Merhaba; Bu yazımızda Tek Düzen Hesap Planı kapsamında 102 Bankalar hesabının Tanımını, işleyişini, uygulamalı Banka Ekstresi üzerinden muhasebeleştirilmesini ve banka mutabakat süreçlerini ele alacağız. Değerli okurlarım Tek Düzen Hesap Planı kapsamında hazırladığım bu yazı serisini kaleme almamdaki temel amaç; hesapların işleyişini yalnızca teknik açıdan açıklamakla sınırlı kalmayıp, muhasebe uygulamaları, yevmiye kayıtları ve denetim süreçleriyle birlikte ele alarak meslek mensuplarına pratik bir başvuru kaynağı sunmaktır. Bu doğrultuda hazırladığım yazıların; SMMM ofislerinde görev yapan meslek mensuplarına işletmelerde bağımlı çalışan SMMM’lere ve muhasebe müdürlerine Çalışmalarında yol gösterici bir nitelik taşımasını hedefliyorum. Tek Düzen Hesap Planlarını belirli bir sistematik içersin de ele alacağım bu seriye, önümüzdeki dönemlerde de uygulama ağırlıklı yazılara devam etmeyi planlıyorum. Amacım mesleki bilgi ve deneyimin uygulamayla buluştuğu, ihtiyaç duyulduğunda yeniden başvurulabilecek faydalı bir kaynak oluşturmaktır.

2.102 BANKALAR HESABININ NİTELİĞİ

NİTELİGİ: Bu hesap, işletmelerin yurtiçi ve yurtdışı banka ve benzeri finans kurumlarına yatırılan ve çekilen paraların izlenmesini kapsar. Bankalar hesabı ile ilgili bilinmesi gereken bazı kavramları açıklayacağız.

HAVALE: Aynı paranın farklı müşterileri arasında yapılan para aktarma işlemidir.

EFT: Farklı bankalar arasındaki gerçekleştirilen elektronik para transferidir.

VİRMAN: İşletmenin aynı bankadaki kendi hesapları arasında para aktarımı yapmasıdır.

BANKA MASRAFI VE KOMİSYON: Banka tarafından tahsil edilen ücrettir.

FAİZ GELİRİ: Banka mevduatından elde edilen faizlerin kaydı ve gerektiğinde ve vergi kesintisidir.

BANKA EKSTRESİ: Banka hareketlerinin muhasebe kayıtlarıyla karşılaştırılmasında kullanılan temel belgedir.

3.102 BANKALAR HESABININ İŞLEYİŞİ

102 Bankalar hesabı, Tek düzen hesap planında aktif karakterli bir hesap olup, işletmenin banka hesaplarına para yatırılması ve banka hesaplarına para girişi olması durumunda borçlandırılır. Banka hesaplarından para çekilmesi, ödeme yapılması durumunda alacaklandırılır. Hesabın borç bakiyesi, muhasebe kayıtlarına göre işletmenin bankalardaki mevcutlarını gösterir. Ancak bu bakiyenin banka ekstresiyle karşılaştırılması ve varsa kayıt farklılıklarının incelenmesi gerekir.

4.BÜTÜNLEŞİK BANKA EKSTRESİ VE UYGULAMALI MUHASEBE KAYITLARI

MAK işletmesi Eylül ayına ait banka ekstresinden gelen bilgiler şöyledir.

TARİH	İŞLEM AÇIKLAMASI	PARA GİRİŞİ (TL )	PARA ÇIKIŞI (TL)	BAKİYE
1.09.2026	AÇILIŞ BAKİYESİ	-	-	100.000
2.09.2026	KASADAN BANKAYA 20.000 TL ÖDEME YAPILMIŞTIR	20.000	-	120.000
4.09.2026	ALICI BORCUNA KARŞILIK İŞLETMEYE 33.000 TL BORÇ ÖDEMİŞTİR	33.000	-	153.000
8.09.2026	İŞLETME SATICILARA OLAN 14.000 TL BORCUNU ÖDEMİŞTİR.	-	14.000	139.000
12.09.2026	İŞLETME BANKADAKİ MEVDUAT HESABINDAN 6.000 TL NAKİT PARA ÇEKEREK KASAYA ALMIŞ	-	6.000	133.000
16.09.2026	İŞLETME TAHSİLE VERDİĞİ 40.000 TL TUTARINDAKİ MÜŞTERİ ÇEKİNİ TAHSİL ETMİŞTİR.	40.000	-	173.000
18.09.2026	İŞLETME 44.000 TL OLAN ÖNCEKİ DÖMENE AİT GEÇİCİ VERGİ ÖDEMESİ YAPILMIŞTIR.	-	44.000	129.000
21.09.2026	İŞLETME PERSONELİNE 15.000 TL ÜCRET AVANSI ÖDEMİŞTİR.	-	15.000	114.000
24.09.2026	İŞLETME BANKADAN 200.000 TL TUTARINDA KISA VADELİ TİCARİ KREDİ ALMIŞTIR.	200.000	-	314.000
28.09.2026	İŞLETME BORDRODA TAHAKKUK EDEN 150.000 TL PERSONEL MAAŞLARINI ÖDEMİŞTİR.	-	150.000	164.000
30.09.2026	BANKA KREDİSİNE İLİŞKİN 25.000 TL FAİZ GİDERİ ÖDENMİŞTİR.	-	25.000	139.000

Değerli okurlarım şimdi elimizdeki banka ekstresinin işlem açıklamasına dayanarak adım adım muhasebe kayıtlarını oluşturacağız.

AÇIKLAMA: Banka ekstresinin 02.09.2026 tarihli işlem açıklamasına istinaden muhasebe kaydı. ( Kasadan Bankaya olan ödeme )

Hesap Kodu	Hesap Adı	Borç	Alacak
102	BANKA	20.000
100	KASA		20.000

AÇIKLAMA: Banka ekstresinin 04.09.2026 Tarihli işlem açıklamasına istinaden muhasebe kaydı. ( Alıcının borcunu ödemesi )

Hesap Kodu	Hesap Adı	Borç	Alacak
102	BANKA	33.000
120	ALICILAR		33.000

AÇIKLAMA: Banka ekstresinin 08.09.2026 Tarihli işlem açıklamasına istinaden muhasebe kaydı. ( Satıcıya olan borcun ödenmesi )

Hesap Kodu	Hesap Adı	Borç	Alacak
320	SATICILAR	14.000
102	BANKA		14.000

AÇIKLAMA: Banka ekstresinin 12.09.2026 Tarihli işlem açıklamasına istinaden muhasebe kaydı. ( Bankadan kasaya olan ödeme )

Hesap Kodu	Hesap Adı	Borç	Alacak
100	KASA	6.000
102	BANKA		6.000

AÇIKLAMA: Banka ekstresinin 16.09.2026 Tarihli işlem açıklamasına istinaden muhasebe kaydı. ( Alınan çekin banka tarafından tahsili )

Hesap Kodu	Hesap Adı	Borç	Alacak
102	BANKA	40.000
101	ALINAN ÇEKLER		40.000

AÇIKLAMA: Banka ekstresinin 18.09.2026 Tarihli işlem açıklamasına istinaden muhasebe kaydı. ( Geçici Vergi Ödemesi )

Hesap Kodu	Hesap Adı	Borç	Alacak
193	PEŞİN ÖDENEN VERGİ VE FONLAR	44.000
102	BANKA		44.000

AÇIKLAMA: Banka ekstresinin 21.09.2026 Tarihli işlem açıklamasına istinaden muhasebe kaydı. ( Personele ücret avansı verilmesi )

Hesap Kodu	Hesap Adı	Borç	Alacak
196	PERSONEL AVANSLARI	15.000
102	BANKA		15.000

AÇIKLAMA: Banka ekstresinin 24.09.2026 Tarihli işlem açıklamasına istinaden muhasebe kaydı. ( Bankadan kredi alınması )

Hesap Kodu	Hesap Adı	Borç	Alacak
102	BANKA	200.000
300	BANKA KREDİLERİ		200.000

AÇIKLAMA: Banka ekstresinin 28.09.2026 tarihli işlem açıklamasına istinaden muhasebe kaydı. ( Personel Maaş ödemeleri )

Hesap Kodu	Hesap Adı	Borç	Alacak
335	PERSONELE BORÇLAR	150.000
102	BANKA		150.000

AÇIKLAMA: Banka ekstresinin 30.09.2026 tarihli işlem açıklamasına istinaden muhasebe kaydı. ( Faiz Gideri )

Hesap Kodu	Hesap Adı	Borç	Alacak
780	FİNANSMAN GİDERLERİ	25.000
102	BANKA		25.000

5.102 BANKALAR HESABININ BAKİYE KONTROLÜ

Dönem sonunda banka ekstresinde yer alan bakiye ile muhasebe kayıtlarımızdaki 102 Bankalar hesabının borç bakiyesi karşılaştırılır. Yapılan kontrol sonucunca her iki bakiyenin de 139.000 TL olduğu ve aralarında fark bulunmadığı görülmüştür.

KONTROL AÇIKLAMASI	TUTAR ( TL )
Banka ekstresi dönem sonu bakiyesi	139.000
102 Bankalar Hesabı dönem sonu borç bakiyesi	139.000
Bakiye Farkı	0

6.102 BANKALAR HESABININ DENETİMİ

Banka ekstresi üzerinden yapmış olduğumuz 10 maddelik muhasebe işlemlerinin şimdi sırasıyla denetimlerini yapacağız.

KASADAN BANKAYA ÖDEME DENETİMİ

• Bankaya yatırılan tutara ilişkin banka dekontu veya işlem makbuzu incelenir.
• Kasa kayıtları ilgili belgeler üzerinden doğrulanır.
• Banka ekstresinde para girişi olarak yer alıp almadığı kontrol edilir.

ALICININ BORCUNU ÖDEMESİ DENETİMİ

• Tahsilatın banka dekontu ve müşteri cari hesap hareketleriyle uyumlu olup olmadığı incelenir.
• Tahsilatın hangi alıcıya ve hangi faturaya ait olduğu incelenir.
• Alıcının cari hesap bakiyesi ile işletmenin muhasebe kayıtları karşılaştırılır.

SATICIYA OLAN BORCUN ÖDENMESİ DENETİMİ

• Banka hesabından çıkış yapıldığı doğrulanır.
• 320 Satıcılar hesabında ilgili satıcının borcunun aynı tutarda azaldığı kontrol edilir.
• Ödeme, ilgili fatura, ödeme talimatı ve banka dekontlarıyla karşılaştırılır.

BANKADAN KASAYA ÖDEME DENETİMİ

• Bankadan çekilen tutarın banka ekstresinde para çıkışı olarak yer alıp almadığı kontrol edilir.
• Bankadan çekilen tutarın kasa kayıtlarına girişinin yapıldığı doğrulanır.
• Banka dekontu veya para çekme belgesi incelenir.

ALINAN ÇEKİN BANKA TARAFIN TAHSİLİ VE DENETİMİ

• Çek tutarının banka hesabına geçtiği doğrulanır.
• Çekin tutarı, numarası, keşidecisi ve vadesi ile ilgili tarihler kontrol edilir.

GEÇİCİ VERGİ ÖDEMESİ DENETİMİ

• Ödenmesi gereken geçici vergi tutarı ile ilgili dönem beyannamesindeki tutar karşılaştırılır. Özellikle beyanname kontrolü çok önemlidir.
• Ödenen tutarın banka ekstresinde yer alıp almadığı kontrol edilir.

PERSONELE ÜCRET AVANSI ÖDENMESİ DENETİMİ

• Personelin avans talebi ve ödeme onayı incelenir.
• Ödenen tutarın banka ekstresinde yer alıp almadığı kontrol edilir.
• Verilen avansın, ilgili personelin sonraki ücret ödemesinde doğru şekilde mahsup edilip edilmediği takip edilir.

BANKADAN KREDİ ALINMASI DENETİMİ

• Kredi sözleşmesi ve bankanın kredi kullandırım belgeleri incelenir.
• Hesaba geçen tutarın banka ekstresinde yer alıp almadığı doğrulanır.
• Kredi tutarının ilgili hesaplara aktarımı doğrulanır.
• Kredi taksitleri, faiz oranları ve ödeme vadelerinin sözleşmeye uygunluğu incelenir.

PERSONEL MAAŞ ÖDEMESİ DENETİMİ

• Ödenen maaş tutarları ile onaylı bordrodaki net ücretler karşılaştırılır. Özellikle bordro kontrolü önem arz eder.
• Banka ekstresindeki ödemeler ile personel bazında yapılan maaş ödemeleri karşılaştırılır.
• 335 Personele Borçlar hesabının borçlandırıldığı, 102 Bankalar hesabının alacaklandırıldığı kontrol edilir.

FAİZ GİDER ÖDEME DENETİMİ

• Bankanın faiz tahakkuk belgesi veya hesap ekstresi incelenerek faiz tutarının doğruluğu kontrol edilir.
• Ödemenin banka ekstresinde yer aldığı doğrulanır.
• Hesaplanan faiz tutarının kredi sözleşmesindeki faiz oranı ve ilgili dönemle uyumlu olup olmadığı incelenir.

7.102 BANKALAR HESABINDA İÇ KONTROLÜN AMACI

102 Bankalar hesabında iç kontrolün temel amacı, işletmenin banka hesaplarında gerçekleşen tahsilat ve ödemelerin doğru, eksiksiz, belgeli ve yetkili kişiler tarafından gerçekleştirilmesini sağlamaktır. Bu kapsamda banka hareketlerinin banka ekstreleri ve ilgili belgelerle karşılaştırılması, muhasebe kayıtlarının doğruluğunun kontrol edilmesi, yetkisiz ve mükerrer ödemelerin önlenmesi ve banka bakiyelerinin doğrulanması önem taşımaktadır.

Ayrıca müşteri tahsilatları, satıcı ödemeleri, vergi ve personel ödemeleri ile kredi ve faiz işlemlerinin ilgili muhasebe kayıtlarıyla uyumlu olması sağlanmalıdır.

Düzenli banka mutabakatı ve belge kontrolleri sayesinde hata ve usulsüzlüklerin erken tespit edilmesi, işletmelerin nakit varlıklarının korunması ve finansal raporların güvenilirliği artırılması amaçlanır.

8.BANKA MUTABAKATININ ÖNEMİ

Banka mutabakatı, işletmenin muhasebe kayıtlarında yer alan 102 Bankalar hesabı bakiyesi ile banka hesap ekstresindeki bakiyenin karşılaştırılması yoluyla gerçekleştirilir.

Bu işlem sayesinde eksik veya mükerrer kayıtlar, yanlış muhasebe kayıtları ve açıklanamayan banka hareketleri tespit edilir.

Mutabakat sırasında belirlenen farklılıkların nedenleri araştırılmalı, banka tarafından gerçekleştirilen ancak muhasebeleştirilmemiş işlemler ilgili belgelerle doğrulanarak kayıtlara alınmalıdır. Böylece banka hesaplarının doğruluğu kontrol edilir, işletmenin nakit varlıklarının korunmasına katkı sağlanır ve finansal raporların güvenilirliği artar.

Banka mutabakatların düzenli aralıklarla yapılması, işletmenin iç kontrol sisteminin etkinliğini artıran önemli uygulamadır.

Faydalı olması dileğiyle…

KAYNAKLAR

• Muhasebe Sistemi uygulama genel tebliğleri, tek düzen hesap planı

16.10.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Telif Uyarısı: Bu makalenin en fazla %20'si, kaynak gösterilip aktif link verilerek paylaşılabilir. Aksi takdirde yasal işlem başlatılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.250 TL  Ayrıntılar için tıklayın.