Üner Yıldırım
Emekli Teftiş Kurulu Başkanı
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
Bağımsız Denetçi
Uzlaştırmacı
Bilirkişi
uner.yildirim58@gmail.com

İnsan Kaynakları Uygulamalarında Tespit Edilen Hatalar, Hileli İşlemler ve Eksiklikler

Adaletin ve adil bir mükâfat ve ceza sisteminin olmadığı bir işyerinde gerekli verimin alınamayacağı gibi huzurun da sağlanamayacağı aşikardır.

İnsan kaynakları (İK) departmanları, şirketlerin finansal, operasyonel ve personel verilerini yönettikleri için suistimallere oldukça açık alanlardır. İnsan kaynakları alanında yapılan hileler ve yolsuzluklar, genellikle işe alım süreçlerinden bordrolamaya, yan hakların dağıtımından işten çıkarmalara kadar geniş bir yelpazede gerçekleşir.

Bu suistimaller hem doğrudan finansal kayıplara hem de şirket kültürünün yozlaşmasına, verim düşüklüğüne ve huzursuzluğa neden olur.

1. Bordro ve Maaş Hileleri

Finansal açıdan şirkete en çok zarar veren hile türlerinden biridir.

Hayali Personel: Şirkette çalışmayan, ayrılmış veya tamamen uydurma kişilerin aktif çalışan gibi gösterilerek adlarına maaş ödenmesi ve bu paranın hileyi yapan kişi tarafından tahsil edilmesi.

Fazla Mesai Manipülasyonu: Çalışılmayan saatlerin fazla mesai olarak gösterilmesi veya İK yöneticisinin anlaşmalı olduğu personelin mesai saatlerini şişirmesi.

Maaş ve Prim Değişiklikleri: Yetkisiz şekilde sisteme girilerek belirli çalışanların maaş, prim veya komisyon oranlarının onay alınmadan yükseltilmesi.

2. İşe Alım ve Özgeçmiş Sahtekarlıkları

Liyakati ortadan kaldıran ve şirkete yetersiz personel kazandıran usulsüzlüklerdir.

Diploma ve Sertifika Sahteciliği: Adayların (veya İK içindeki işbirlikçilerinin) eğitim geçmişini, sertifikalarını veya iş deneyimlerini sahte belgelerle yüksek göstermesi.

Akraba/Dost Kayırma: Pozisyona uygun daha yetkin adaylar varken, İK yöneticilerinin kendi yakınlarını, arkadaşlarını veya üst yönetimin talimatıyla belirli kişileri işe alması.

Rüşvet ve Komisyon Alınması: İşe alım ajanslarından veya taşeron firmalardan, belirli adayların tercih edilmesi karşılığında gizli komisyon veya rüşvet alınması.

3. Tedarikçi ve Danışmanlık Yolsuzlukları

İK süreçlerinde dışarıdan alınan hizmetlerin suistimal edilmesidir.

Şişirilmiş Faturalar: Eğitim, danışmanlık, koçluk veya sağlık hizmeti alınan dış tedarikçilerle anlaşarak hizmet bedellerinin yüksek gösterilmesi ve aradaki farkın paylaşılması.

Hayali Hizmet Alımı: Gerçekte alınmayan eğitim veya organizasyon hizmetleri için şirkete fatura kesilmesi ve ödeme yapılması.

4. Yan Haklar ve Masraf Suistimalleri

Çalışanlara sağlanan sosyal ve finansal hakların kötüye kullanılmasıdır.

Sahte Sağlık Raporları ve Harcamaları: Özel sağlık sigortası kapsamını delmek veya şirketten tedavi yardımı almak için sahte fatura ve tıbbi rapor düzenlenmesi.

Yolluk ve Harcırah Hileleri: İş seyahatlerinde yapılmayan harcamaların (otel, yemek, ulaşım) sahte veya şişirilmiş faturalarla şirkete fatura edilmesi.

5. Bilgi Uçurma Engelleme ve Ayrımcılık

Etik dışı davranışların üstünü kapatmaya yönelik idari usulsüzlüklerdir.

Misilleme ve Baskı: Şirket içindeki yolsuzlukları ihbar eden çalışanların İK eliyle mobbinge maruz bırakılması, haksız yere işten çıkarılması veya sicillerinin karalanması.

Raporların Gizlenmesi: Şikâyet hatlarına gelen taciz, mobbing veya hile ihbarlarının İK yöneticileri tarafından sümen altı edilmesi.

Çalışanların işletmelerine hile yoluyla verdikleri zararlar önemli boyutlara erişmiştir.

Çeşitli nedenlerle tam tutarlara erişmek olanaksızdır. Bu konuda elde sadece ABD hakkında bir veri bulunmaktadır. Hileli eylemlerin ABD’de faaliyette bulunan işletmelere yıllık maliyetinin 400 milyar dolar olduğu tahmin edilmektedir. ABD’de çalışan başına düşen hile tutarının günlük 9 dolar olduğu hesaplanmaktadır. Bu, işletmelerin yıllık gelirlerinin % 6’sını çalışanlarının hileli davranışları ile kaybettiklerini göstermektedir.

Türkiye’de bu fiillerin ortaya çıkması veya çıkartılması durumunda işveren İş Kanunu’nun 17. maddesine dayanarak sözleşmeyi bildirimsiz feshedebilmektedir. Ayrıca uğradığı zararların tazminini isteyebilmektedir. Bunun yanında yapılan eylemin suç olması sebebiyle Ceza Kanunu’nun ilgili hükümleri gereğince hapis ve para cezaları söz konusudur.

Diğer taraftan her şirket hazırladığı sözlü veya yazılı kurallar ile bu tür davranışların önüne geçmeye çalışmaktadır. Bu kuralların ve yasa maddelerinin ne şekilde caydırıcı olduğu konusunda bir kanı mevcut değildir. Çünkü; işyerinde yapılan hile istatistikleri hakkında bir inceleme söz konusu değildir.

Hileli bir eylem sonucunda yakalanan işletme çalışanlarının taşıdıkları özellikler aşağıda başlıklar halinde belirlenmektedir.

A CİNSİYET

Hile yapan işletme çalışanlarının 3/4’ünün cinsiyeti erkek olarak belirlenmiştir. Yapılan hilelerin parasal tutarlarında da bu fark görülmektedir. Erkeklerin işletmelerde yüksek tutarlı parasal işlem içeren görevlerde daha fazla yer almaları, pozisyon hile tutarı ilişkisini ortaya koymaktadır.

B MEDENİ DURUM

Hileye teşebbüs eden işletme çalışanlarının medeni durumlarına bakıldığında evli olanların bekarlara göre daha fazla olduğu ortaya çıkmaktadır. Hile tutarları açısından evlilerle bekarlar arasında 1’e 3 fark bulunmaktadır. Ayrıca birçoğunun çocuk sahibi olduğu ve mutlu evliliklerinin olduğu da ortaya çıkmıştır.

C EĞİTİM DURUMU

Genel olarak bakıldığında eğitim düzeyi arttıkça yapılan hile sayısı ve tutarı da artmaktadır. Özellikle iyi eğitim almış olan çalışanların yaptıkları hile tutarları, diğerlerine göre çok daha fazla olmaktadır.

D ZEKA DÜZEYİ

Zekâ düzeyi yüksek veya bu iddiada bulunan çalışanlarda hile yapma oranı daha fazla görülmektedir. Bunun nedeni; bu tür kişilerin çalıştıkları işletmelerin oluşturduğu iç kontrol yapılarına ve güvenlik sistemlerine meydan okumaları ve bunları delerek kendilerini tatmin etmeleri olarak açıklanmaktadır.

E RİSK ALMA DÜZEYLERİ

Araştırmalar, işletmelerde hile yapanların daha fazla yeteneklerinin bulunduğunu ortaya koymaktadır. Başarısızlıktan korkmamaları, yakalanabileceklerini düşünmemeleri ve şanslarını denemek istemeleri bu sonucu ortaya koymaktadır.

G YAŞ DÜZEYLERİ

Her yaştaki çalışan hileye teşebbüs edebilmekte ancak, ileri yaşlarda yapılan hile sayısı ve tutarı artmaktadır. İleri yaşlarda yapılan hileler, genç yaşta yapılanlara göre 28 kat daha fazla gerçekleşmektedir.

H İLGİLİ DÜZEYLERİ

İşletmeye ve işine aşırı biçimde meraklı olanlar, yeni bir şey yaratmak için daha istekli olanlarda hile eğilimi diğerlerine göre daha fazla görülmektedir. Ancak bana göre; bu kişi yeni bir şeyler yapmayı denerken kuralların dışına çıkmışsa ve bu ihlalde çıkar kaygısı yoksa bu durum hile olarak değerlendirilmemelidir.

I KURALLARA UYMA

İşletmelerde konulmuş olan kurallara uymama eğilimi olan çalışanlar arasında hile yapma eğilimi daha fazla görülmektedir. Bu gibi kişiler sonuca daha kestirmeden gitmeyi yeğleyen bir yapıdadırlar. Bu noktada da yine yaratıcı yapıya sahip olan bir kişi çok çabuk kuralların dışına çıkabilmektedir, her kural ihlali hile olarak nitelendirilemez.

J ÇALIŞMA KOŞULLARI

Genelde işletmeye ilk önce gelen ve en geç giden kişiler arasında hile eylemleri daha fazla görülmektedir. Özellikle işinin bitmemesini neden olarak gösterip gece geç saatlere kadar ve yalnız başına çalışma istekleri hile yapma olasılığını arttırmaktadır. Diğer taraftan hileli eylemler sonucu yakalanan yöneticilerin çoğunun zorunlu olmadıkça izin kullanmadıkları belirlenmiştir. Buna neden olarak izin yaptıklarında yerlerine bakacak olanların yaptıkları usulsüz işlemleri ortaya çıkartabilecek olmaları görülmektedir.

K KİŞİLİK DURUMLARI

Hile yapan veya yapmaya teşebbüs eden kişilerin stres altında oldukları gözlenmiştir. Bu kişilerin yaşamları incelendiğinde herhangi bir nedenle sorunlar yaşadıkları görülmektedir.

Örneğin; parasal sorunlar, kötü bir evlilik yaşamaları, uyuşturucu veya kumar bağımlısı olmaları yaşamlarında stres doğurmaktadır. Uykusuzluk çektikleri ve sürekli yatıştırıcı ilaç kullandıkları görülmüştür.

L YAŞAM KOŞULLARI

Rahat bir yaşam sürme hırsı, pahalı hobileri bulunma, bol para harcama istekleri hile eğilimini tetikleyen göstergelerdir. Diğer taraftan çalışanın yaşam düzeyinin nedensiz olarak yükselmesi hile eyleminin habercisi olabilmektedir.

Yeni ve pahalı gayrimenkuller, arabalar edinme, pahalı sosyal aktivitelere katılma, tatillere çıkma ve bunların kaynağında şüpheler olması hile olasılığının çok önemli belirtileridir.

M İŞLETMEDEKİ YERLERİ

İşletmede çalışanların tamamının bir biçimde yolsuzluk yapma olasılığı bulunmaktadır. Ancak yapılan araştırmalar, hile tutarının yüksekliği açısından yönetici pozisyonunda olanların, diğer çalışanlara göre önde gittiğini göstermiştir. Çalışanın işletmede güvenilir bir konuma gelmesi ve bu nedenle fazla denetlenmemesi hileyi doğuran nedenlerden sayılmaktadır. Ayrıca, bulundukları konum nedeniyle işletmecinin iç kontrol yapısını ve açık noktalarını iyi bilmeleri daha rahat hile yapabilmelerine neden olabilmektedir. Ne yazık ki hile kurbanı olanların birçoğunun ilk tepkisi “ondan bunu beklemezdim” şeklinde olmaktadır.

SONUÇ

Hile eylemi işletme yapısında görev alan herkes tarafından bir biçimde yapılabilecek bir eylemdir. Yukarıda belirtilen tipik özellikler, bu özellikleri taşıyan her kesimin hileli davranacağı anlamına gelmez.

Ülkemizde;

İşletmelerde yapılan ve klasik hileli davranışların yanında teknolojinin tüm imkanları,bilgisayar hileleri katılarak yapılan hileli eylemlere karşı yasal tedbirler yetersizdir.

Ortaya çıkması ve cezai tedbirler açısından gerekli özen gösterilmemesine rağmen, çok sayıda yolsuzluk olayı bulunmaktadır.

Özellikle gelişmiş ülkelerde karşılaşılan olayların benzerleri ülkemizde de yaşanmaktadır. Yapılan araştırma sonuçlarının birçoğu bizim için de geçerlidir.

Bu Konuda Önerilen/Alınabilecek Tedbirler:

1. 1- İşletmenin özellikleri ve vasıflarını kapsayan bir iç denetim ve raporlama ortamının oluşturulması,
2. 2- Bağımsız denetim uygulamalarına gereken önemin ve olanağın verilmesi,
3. 3- İşletmenin kendi iç çalışma düzenine ve özelliklerine cevap verebilecek çalışma kurallarının ayrıntılı olarak belirlenmesi ve çalışanların bu kuralları bilmesi,
4. 4- Çalışanlar için bir eğitim programı hazırlanarak, gerektiği kadar hukuki eğitim verilerek özellikle hile konusunda ortaya çıkan zararların anlatılması ve bunu yapanın cezasız kalmayacağının açıkça ifade edilmesi,
5. 5- Bordro hazırlayan kişi ile ödemeyi onaylayan kişinin farklı olmasının sağlanması,
6. 6- Personel listeleri, adli sicil kayıtları ve banka hesaplarının düzenli olarak iç/dış denetimden geçirilmesi,
7. 7- İşe alımlarda diplomalar e-Devlet veya ilgili kurumlar üzerinden dijital olarak doğrulanması,
8. 8- İç Denetim/İç Kontrol Sistemlerinin Kurulması,

Şirketlerde İç Kontrol/İç Denetim sisteminin kurulmasının, özellikle büyük ve iş potansiyeli çok olan şirketlerde çok önemli olduğu,

İç denetimin olmasının, verimli ve etkin bir şekilde çalışmasının işlerin daha düzgün ve doğru yürütülmesinde, hatalara anında müdahale edilerek, iyileştirmeler yapılması hususunda çok faydalarının bulunduğu,

İç Denetimin bu kadar verimli ve etkin çalışması, sağlıklı ve verimli İç Denetim/İç Kontrol sayesinde ve verilen raporlar ile yönetimin önünün açıldığı, alınacak kararlara ışık tuttuğu,

Örneğin, eksik olan, iş tanımlarının, akışlarının, plan ve programlarının vb gibi tamamlanması hususunda katkılar sunduğu,

1. 9- İhbar Hatlarının Kurulması,

Çalışanların misilleme korkusu olmadan usulsüzlükleri bildirebileceği bağımsız ihbar hatları kurulmalıdır. Hileleri önlemek için kurulan ihbar hatları, şirketlere daha etkili denetim yapmaları için gerekli olan yollardan birisidir.

Söz konusu haberleşme araçları, şirket için daha fazla masraf ve bazen de rahatsızlık veren aramalar anlamına geliyorsa da, ihbar hatlarının sağladığı kolaylıklar, dezavantajlardan çok daha fazladır.

Bu faydalar arasında çalışanlarla daha iyi iletişim kurma imkânlarının yanı sıra daha güçlü hale getirilmiş bir iç denetim yapısı ve daha iyi kamusal ilişkiler yer almaktadır.

Bunlarla birlikte, hileleri önlemek için oluşturulan ihbar hatları sayı olarak daha baş edilebilir telefon görüşmesi anlamına gelmektedir.

Yani bu söz konusu ihbar hatları, daha az masraflı ve yasal olmakla beraber, hem içeriden hem dışarıdan yapılabilecek hileleri ortaya çıkarır ve caydırıcı kılar.

Hilelere yönelik ihbarlar için kurulan hatlar, çok etkili denetim mekanizmasıdır.

İNSAN KAYNAKLARI UYGULAMALARI İLE İLGİLİ HATA, HİLE VE EKSİKLİKLERE ÖRNEKLER:

1. 1- Şirketlerde organizasyon şemasının beli olmadığı, dikey ve yatay ilişkilerde kimin kime bağlı olduğu belli olmadığından, yetki karmaşasının yaşandığı,
2. 2- Görev Yetki ve Sorumlulukların personele tebliğ edilerek, tebellüğ edildiğine dair imzalı bir nüshasının personel sicil dosyasına konulmadığı,
3. 3- Ücret zam artışlarında, personelin yaptığı iş ve performansı yerine, adam kayırma yapılarak, performansı yeterli olmamasına rağmen arkası olanlara daha çok zam yapılmasının işyerinde adalet olgusunu ve işverene karşı güveni yerle bir ettiği, çalışan ve emek veren, arkası olmayan personelin şevkinin kırıldığı, bu durumun işyerine olumsuz etkileri ile yansıdığı,
4. 4- Terfilerin, ücret değişikliklerinin “Personel Kütük Defteri”ne, personel tarafından kullanılan izinlerin ise, “Yıllık Ücretli İzin Defteri”ne düzenli olarak işlenmediği,
5. 5- Alınması gereken mal bildirimi beyanlarının şirket yönetim kurulundan/denetim kurulundan alınarak, muhafaza edilmediği ve değişiklik olduğu zaman da yenilenmediği,

Mal Bildirimi Yönetmeliği'nin Temel Esasları:

Kapsam: Memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel, yönetim kurulu üyeleri, vakıf yöneticileri gibi kamu görevlileri (işçiler hariç) zorunludur.

Ne Zaman Verilir?

İlk Atamada: Göreve girişten itibaren 1 ay içinde.

Genel Beyan (Yenileme): Sonu 0 ve 5 ile biten yılların Şubat ayı sonuna kadar (Örn: 2025, 2030).

Ek Beyan: Önemli bir mal edinme veya borçlanma durumunda, değişikliği izleyen 1 ay içinde.

Neleri Kapsar? Gayrimenkul, araç, altın, para, hisse senedi, değerli eşyalar, borçlar ve alacaklar.

Nasıl Yapılır? Mal Bildirim Formu doldurularak, kapalı zarf içinde kurumun personel bürosuna teslim edilir.

Yaptırım: Süresinde bildirimde bulunmamak disiplin cezası (kademe ilerlemesinin durdurulması) gerektirebilir.

Mal Beyanında Bulunulmazsa Ne Olur? Mal beyanında bulunmayan borçlu hakkında hapis cezası uygulanmasa da, alacaklının talebi üzerine mal beyanında bulunması için icra dairesi tarafından süre verilebilir. Ayrıca borçlunun borcunu ödememesi durumunda haciz işlemleri devam eder

Hapis Cezası: Mal beyanında bulunmama nedeniyle verilen hapis cezası (tazyik hapsi) Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiştir.

Memurlar İçin: Kamu görevlilerinin genel mal bildirimi (5 yılda bir) zorunluluğu devam etmektedir

1. 6- Okul diplomalarının noter tasdikli olmadığı, doğruluğunun araştırılmadığı, sahte diplomalar ile işe girenlerin olduğu gibi 15-20 sene çalışan ve terfi ederek yönetici olanlarında bulunduğu, bu kişilerin zamanla şirketi maddi ve manevi sıkıntılara soktuğu, duyulmasının şirketi çok olumsuz etkilediği,
2. 7- Alınan aile durum bildiriminin ve satış/mağaza memurlarından alınması gereken emtia zimmet tutanaklarının personel dosyalarında bulunmadığı,
3. 8- Personel sicil kayıtlarında meydana gelen değişikliklerin anında işlenmediği,
4. 9- Personelden sosyal yardımlara ait beyanların her yıl alınmadığı ve doğruluğunun araştırılmadığı,

10- Fazla mesai puantajlarının tutulmadığı, kime, nasıl ve hangi fazla çalışmalarına karşılık fazla mesai verildiğinin belli olmadığı,

1. 11- Personelin yüz okuma veya kart okutma sisteminde, mesaiye geliş gidiş saatlerinde oynamaların yapıldığı (log kayıtlarının incelenmesi),
2. 12- Personelin görev yetki ve yönetmeliğinde belirtilen görevleri hariç başka görevlerde çalıştırıldığı, hiçbir tebligat veya karar olmadığı halde telefon ile personelin çalıştığı yerlerin değiştirildiği (farklı şehirler ve bölgelere gönderildiği),
3. 13- Disiplin yönetmeliği olmasına rağmen duygusal davranılarak aynı uygulamalar/işlemler için farklı farklı cezaların verildiği, bu durum farklı uygulamalar yapıldığını bilen personel üzerinde olumsuz etkiler yarattığı,
4. 14- Ücret bordrolarının bir nüshasının her ay ilgili personele verilmediği/tebliğ edilmediği,

(4857 sayılı İş Kanunu kapsamında, işverenlerin çalışanlara her ay ücret bordrosunun (ücret hesap pusulası) bir nüshasını vermesi yasal bir zorunluluktur).

Zorunluluk: İş Kanunu'nun 37. maddesine göre, işçi ücretlerinin işyerinde ödenmesi ya da banka hesabına yatırılması halinde, ücret hesap pusulası (bordro) verilmesi mecburidir.

İmza Durumu: İşveren, bordronun işçiye teslim edildiğini ispatlamakla yükümlüdür. Banka kanalıyla yapılan ödemelerde bordronun imzalatılmamış olması idari para cezası gerektirmeyebilir ancak pusulanın verilmiş olması şarttır.

1. 15- Arşive kaldırılan dosya ve evrakların bir “Arşiv Kütük Defteri” tedarik/tanzim edilerek zamanında ve düzenli olarak işlenmediği, arandığı zaman bir evrakın bulunamadığı, evrakların muhafazasında kanun hükümlerinde belirtilen zaman aşımı süresine de dikkat edilmediği (TTK 10 yıl, VUK 5 yıl),
2. 16- Muhaberatın ayrı bir bölme halinde ve kilitli olmadığı, güvenlik ve yangın tedbirlerinin de alınmadığı,
3. 17- Personel alımlarında yeteri kadar araştırma yapılmadığı ve geçmişi sorgulanmadığından, işe alınan sorunlu ve işi bilmeyen personelin, şirketi maddi ve manevi sıkıntılara soktuğu,
4. 18- Personele gerektiği zaman yeterli eğitimlerin verilmediği, bilgi eksikliğinden dolayı sıkça telafisi zor, hataların ve sıkıntıların meydana geldiği,
5. 19- Eksik sigorta ödemek için çalışanın hak ettiği gerçek sigorta matrahının ve sigorta kesintisinin beyan edilmediği, çalışana bordro haricinde hak ettiği fark ücretinin farklı şekillerde ödendiği,
6. 20- Hiç işe gelmediği halde yönetime ve idarecilere yakın kişilere maaş ödemesinin yapıldığı (bankamatik çalışanları), bu durumun diğer personel üzerinde olumsuz etkiler yarattığı,
7. 21- Taşeron firma adı altında çalışanlara işveren tarafından tahakkuk eden ve taşeron firmaya ödenen ücretlerin firma tarafından çalışanlarına daha düşük tutarlarda ödendiği ve bu durumun sorgulanmadığı, çalışanların bunu bilmelerine rağmen iş kaygısı yüzünden sessiz kaldıkları,

Ayrıca taşeron firmadan vergi dairesine ve sigortaya borcu olmadığına dair resmi yazılarının her ay alınarak dosyalanmadığı,

1. 22- Terfi için yapılan imtihanlarda, imtihan komisyonu tarafından hazırlanan soruların bir takım baskılar sonucu imtihana girecek olan yönetim kurulu üyelerinin ve üst düzey idarecilerin yakınlarına verildiği, hatta imtihana girmeyenlerin kazandırıldığı,

Bu durumun duyulması, gerçekten çalışan ve gelecek bekleyen gençleri hayal kırıklığına uğrattığı ve şirkete bakış açılarının değiştiği,

Şirketin geleceği olabilecek bu gençler iş arayışlarına başladıkları ve birçoğunun en kısa zamanda ayrıldıkları,

1. 23- Yine yapılan seminerlere gitmesi gereken personel yerine seminer ve iş ile hiç alakası olmayan şirket sahiplerinin, yönetim kurulu üyelerinin ve üst yöneticilerin yakınlarının “tatil yapsınlar” diye seminere gönderildiği,
2. 24- Bazı şirket personelinin mesaiye dahi gelmeyerek şehir içinde veya dışında yönetim kurulu üyelerinin ve idarecilerin özel işlerini takip ettikleri, bu özel hizmetlerinden dolayı, şirkete hiç faydası olmayan bu personelin ücret artışları zamanında en yüksek zamları aldıkları,
3. 25- Arkası olmayan personelin şirketin Türkiye’de bulunan her yerine/şubesine, her türlü işine rahatlıkla gönderilebildiği, mecburen bu personelin ekmek kaygısı yüzünden gitmek zorunda kaldıkları, arkası olanların ise, işe girişten itibaren tüm terfilerini aynı yerde ve aynı işyerinde alarak emekliliklerine kadar rahatlık içinde çalıştıkları,

Adaletin ve adil bir mükâfat ve ceza sisteminin olmadığı bir işyerinde gerekli verimin alınamayacağı gibi huzurun da sağlanamayacağı,

1. 26- İşlerin yoğun olduğu zamanlarda, idareciler tarafından işi olan personelin mesai gelmesi talimatı üzerine işi olanların yanında işi olmayanlarında “mesai ücreti almaları” için mesaiye çağrıldığı, bu durumun işi olan personelin moral ve motivasyonunu bozduğu,
2. 27- İşletmelerin çok önemli makam ve mevkilerine sadece özgeçmişi dolu ve güzel diye atanan bazı kişilerin işyerindeki davranışlarının yetersiz olduğu,

Bir idareci gibi davranamadıkları, personele karşı tutumlarının da yerinde olmadığı, örnek olması gereken bu idarecilerin personel arasında dedikodulara prim tanıdıkları, bu durumun işyerinde sıkıntılara sebebiyet verdiği,

Yine bazı idarecilerin her birimde bilgi servisi yapan adamlarının olduğu, bu personelin yanlış-doğru bilgi ve dedikodu akışı sağlayarak ortamı gererek, huzuru bozdukları,

1. 28- Daha evvel iş verimliliği olmadığı veya şirkete zarar verdiği için iş akdi fesih edilen personelin, bir süre sonunda bir takım baskılar sonucu tekrar işe başlatıldığı,
2. 29- Ülkeye kaçak giren kişilerin sigortasız ve kayıtsız çalıştırıldığı, çalışma karşılığı ücretlerinin ise Türkiye’de yerleşik bir kişiye toptan olarak elden verildiği,
3. 30- Kalifiye personel bulma zorluğunun yaşandığı, bulunan kalifiye personele de hak ettiğinden daha düşük ücretlerin teklif edilmesinden dolayı işe başlatılamadığı,

Ayrıca işe alım sürelerinin uzun sürmesi nedeniyle, acil personel ihtiyacı olan bölümlerde/departmanlarda işlerin aksadığı,

1. 31- Sürekli personel değişikliğinin yaşanması, personel devir hızının yüksek olması işletmeyi sıkıntıya soktuğu, bu durumun verim düşüklüğüne neden olduğu gibi işyerinde disiplin sorunlarına ve motivasyon kayıplarına da neden olduğu,
2. 32- Uzaktan çalışanlarla iletişim kopukluğu yaşandığı gibi, performans takibinde de zorluklar yaşandığı,
3. 33- Çalışanların becerilerinin güncel teknolojilere veya pozisyon gereksinimlerine yetmediği, ayrıca personele verilen eğitimlerin yetersiz olduğu,
4. 34- Objektif olmayan, sadece yıl sonunda yapılan ve çalışanları tatmin etmeyen performans değerlendirme süreçlerinin yaşandığı,
5. 35- Manuel süreçler (bordro, izin takibi vb.) nedeniyle zaman kaybı ve hata payının yüksek olduğu.

Fayda Sağlanan Kaynaklar: Doç. Dr. Nejat BOZKURT – İşletmelerde Hile Yapan Çalışanların Karakteristik Özellikleri Çalışması.

Faydalı Olması Dileğiyle.

Saygılarımla.

02.11.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Telif Uyarısı: Kaynak gösterilip aktif link verilerek paylaşılabilir. Aksi takdirde yasal işlem başlatılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.250 TL  Ayrıntılar için tıklayın.