YMM Zekeriya Aslan Şirketlerde Sermaye Zehirlenmesi Ne Demektir? (23.06.2026)

E-bültenimize kayıt olun, yeni yazılar e-posta adresinize gelsin! Üye olmak için tıklayın.

EDİTÖRÜN SEÇTİKLERİ

YAZARLARIMIZ

Musa Çakır
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir

İnşaat Muhasebesi Ve Muhasebe Kayıtları

Konumuza başlamadan önce bazı tanımları bilmemizde fayda var.

İnşaat Muhasebesi, inşaat sektöründe faaliyet gösteren firmaların gelir, gider, maliyet ve kar-zarar durumlarını takip etmek için kullanılan özel bir muhasebe dalıdır. Normal ticari muhasebeden farklı olarak, her bir inşaat projesi ayrı bir maliyet merkezi olarak değerlendirilir ve muhasebe kayıtları genellikle proje veya şantiye bazında tutulur.

Menkul İnşaat: Belli hizmeti görmek üzere geçici amaçlı yapılan kulübe, baraka, yazlık, yazlık sinema, tiyatro sahnesi, pazar yeri tezgâhları gibi yapılardır. Bunlar tapuya tescil edilmezler.

Menkul olmayan İnşaat: Toprağa bağlı olarak ve devamlı kalmak amacıyla meydana getirilen ekonomik değer taşıyan yapılardır. Köprü, meydan, binalar gibi yapılardır.

İnşa: Bir gayrimenkulün meydana getirmek amacıyla malzeme ve işçilik kullanılarak yapılan sistemini ve birbiriyle ilişkili çalışanların tümüne verilen genel isimdir.

İnşaat: İnşa kelimesinden türemiş inşa halindeki yani henüz tamamlanmamış olan yapıyı ifade eder.

Yapı: İnşaat faaliyetlerinin tamamlanmış halidir. Yani inşaat faaliyetleri sonunda elde edilen üründür.

İnşaat Muhasebesinde Kullanılan Belli Başlı Hesaplar ve Açıklamaları

150 - İLK MADDE VE MALZEME: Üretimde veya diğer faaliyetlerde kullanılmak üzere işletmede bulundurulan hammadde, yardımcı madde, işletme malzemesi, ambalaj malzemesi ve diğer malzemelerin izlendiği hesaptır.

İşleyişi : Satın alındıkları ya da üretildikleri maliyet bedelleri ile bu hesabın borcuna, üretime verildiğinde, tüketildiğinde, satıldığında veya devredildiğinde ise hesabın alacağına kaydedilir.

151 - YARI MAMULLER-ÜRETİM: Henüz tam mamul haline gelmemiş ancak direkt ilk madde ve malzeme ile direkt işçilik ve genel üretim giderlerinden belli oranlarda pay almış üretim aşamasındaki mamullerin izlendiği hesaptır.

İşleyişi : Maliyet dönemi sonunda direkt ilk madde ve malzeme, direkt işçilik ve genel üretim giderleri tutarları kadar bu hesap borçlandırılır. Üretimi tamamlananların maliyet tutarı bu hesabın alacağı karşılığında ilgili stok hesaplarına aktarılır.

152 - MAMULLER: Üretim çalışmaları sonunda elde edilen ve satışa hazır hale gelmiş bulunan mamullerin izlendiği hesaptır.

İşleyişi : Bu hesap, üretimi tamamlanan mamullerin ambarlara alınmasıyla borçlandırılır. Satılması veya herhangi bir nedenle ambardan çekilmesi ile alacaklandırılır.

170 - YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM MALİYETLERİ: İşletmenin üstlendiği yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinin maliyetlerinin oluşturulduğu hesaplardır. Bu hesaplar projeler bazında izlenir.

İşleyişi : İşletmenin üstlendiği inşaat ve onarım işleri ile ilgili giderleri, "741- Hizmet Üretim Maliyeti Yansıtma Hesabı" ve faaliyet giderleri ile finansman giderlerinden bu inşaat ve onarıma düşen ortak gider payları ise "751, 761, 771 ve 781" kod numaralı yansıtma hesaplarının alacağı karşılığında bu hesaplara borç kaydedilir. Bu hesaplarda olunan maliyet, geçici kabul yapıldığında "622- Satılan Hizmet Maliyeti" hesabına devredilir. İnşaat ve onarım işinin proje bazındaki sayısı, her bir inşaatın 170-178 hesap aralığında açılacak hesaplar üzerinde defteri kebir düzeyinde izlenmesine imkan vermeyecek kadar fazla ise; diğer proje yardımcı defter düzeyinde izlenebilir. Bu durumda, her bir proje için tutulacak yardımcı defterler, defteri kebir hükmündedir."

178 - YILLARA YAYGIN İNŞAAT ENFLASYON DÜZELTME HESABI: Bu hesap, "697- Yıllara Yaygın İnşaat Enflasyon Düzeltme Hesabı" nın borç kalanının aktarılarak proje bazında açılacak tali hesaplar düzeyinde izlendiği hesaptır.

İşleyişi: "697- Yıllara Yaygın İnşaat Enflasyon Düzeltme Hesabı" nın borç kalanı dönem sonlarında söz konusu hesabın alacağına karşılık bu hesabın borcuna alınarak geçici kabule kadar bu hesapta bekletilir. Geçici kabul yapıldığında o projeye ilişkin tutar bu hesaptan "658- Enflasyon Düzeltmesi Zararları" hesabına aktarılır.

179 - TAŞERONLARA VERİLEN AVANSLAR: Bu hesap, yıllara yaygın inşaat ve onarım faaliyetinde bulunan işletmeler tarafından, taahhüt konusu inşaat ve onarım işinin bir kısmının ya da tamamının taşeronlara yaptırılması durumunda, taşeronlara verilen avansların proje bazında izlenmesi için kullanılır.

350 - YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM HAKEDİŞ BEDELLERİ: İşletmenin üstlendiği yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinden, tamamladıkları kısımlar için düzenlenen hakediş bedellerinin izlendiği hesaplardır. Bu hesaplar "170-178" hesaplara paralel olarak düzenlenir.

İşleyişi : Yıllara yaygın inşaat ve onarım işleri ile ilgili olarak düzenlenen ve işveren tarafından onaylanan hakediş bedelleri bu hesaplara alacak olarak yazılır. İşin geçici kabulü yapıldığında, bu hesaplardaki hakediş bedelleri, ilgili satış hesaplarının alacağı karşılığında bu hesaplara borç kaydedilir.

358 - YILLARA YAYGIN İNŞAAT ENFLASYON DÜZELTME HESABI: Bu hesap, "697- Yıllara Yaygın İnşaat Enflasyon Düzeltme Hesabı" nın alacak kalanının aktarılarak proje bazında açılacak tali hesaplar düzeyinde izlendiği hesaptır.

İşleyişi: "697- Yıllara Yaygın İnşaat Enflasyon Düzeltme Hesabı" nın alacak kalanı dönem sonlarında söz konusu hesabın borcuna karşılık bu hesabın alacağına alınarak geçici kabule kadar bu hesapta bekletilir. Geçici kabul yapıldığında o projeye ilişkin tutar bu hesaptan "648- Enflasyon Düzeltmesi Karları" hesabına aktarılır.

710 - Direkt İlkmadde Ve Malzeme Giderleri : Bu giderler, esas üretim gider yerleri ile ilgili olup, mamülün bünyesine giren, mamülün temel öğesini oluşturan ve mamülün bünyesine doğrudan yüklenebilen maddelerin kullanımı fiili tutarlarla bu hesapta izlenir. Üretimde kullanılmayan ve satılan ilkmadde ve malzemenin maliyeti bu hesapta izlenmez.

İşleyişi : Dönem içinde üretimde kullanılmak üzere ana ve yardımcı üretim yerlerinde ambardan çekilen direkt maddeler bu hesabın borcuna, "150- İlkmadde ve Malzeme Hesabı"nın alacağına kaydedilir. Eş zamanlı kayıt sistemi uygulayan işletmelerde giderlerin tahakkuk kaydının yapılmasını sağlamak üzere düzenlenen fişde, gider çeşidi ile gider yeri kodunun yazılması esastır. Hesapla ilgili yapılan düzeltmeler hesabın alacağına kaydedilir. Dönem sonlarında hu hesap, "711- Direkt İlkmadde ve Malzeme Yansıtma Hesabı" ile karşılaştırılarak kapatılır.

720 - Direkt İşçilik Giderleri Hesabı : Bu giderler esas üretim gider yerleri ile ilgili olup, belli bir mamül veya hizmetin üretim maliyetine doğrudan doğruya yüklenebilen işçilik giderlerini kapsar. Bu giderler hangi mamül veya mamül grubu için harcandığı izlenebilen ve herhangi bir dağıtım anahtarına gerek duymadan, işçi başına düşen çalışma süresi ölçülebilen işçilik giderlerinden oluşur.

730 - Genel Üretim Giderleri : İşletmenin üretimi ve bu üretime bağlı hizmetler için yapılan direkt işçilik ve direkt ilk madde ve malzeme dışında kalan giderlerin izlendiği hesaptır. Bu giderlerin; Üretim ve hizmet maliyeti ile ilgili bir gider niteliğini taşıması, Çeşit ve değer yönü ile doğrudan doğruya değil ancak dağıtım yoluyla üretim ve hizmet maliyetlerine yansıtılabilir nitelikte olması, gerekir. Tahakkuk eden giderler bu hesabın borcuna kaydedilir. Dönem sonlarında "731- Genel Üretim Giderleri Yansıtma Hesabı" ile karşılaştırılarak kapatılır.

740 - Hizmet Üretim Maliyeti: Hizmet işletmelerinde üretilen hizmetler için yapılan giderlerin fiili tutarları bu hesabın borcuna kaydedilir. Dönem sonlarında bu hesap "741- Hizmet Üretim Maliyeti Yansıtma" hesabı ile karşılaştırılarak kapatılır.

Monografi ve muhasebe kayıtlarına geçmeden önce güncel inşaat kdv oranlarından bahsedeceğim. İnşaat işlerinde kdv oranları aşağıdaki şekillerde değişikliğe uğradı.

1. Yapı ruhsatının 001.2013 tarihinden önce alınması ve bu tarihten önce başlanan projelerde KDV durumu

Net alanı 150 m2 veya daha az olması durumunda %1 kdv oranı, net alanı 150 m2 ve üzerinde olması durumunda %20 kdv oranı uygulanır.

2. Yapı Ruhsatının 01.01.2013– 31.12016 tarihleri arasında alınması durumunda KDV durumu

İnşaat birim metrekaresi 0 TL ile 499TL arası olan yerlerde %1 kdv oranı, 500TL – 999TL arası olan yerlerde %10 kdv oranı ve 1.000TL üzeri olan yerlerde %20 kdv oranı uygulanır.

3. Yapı Ruhsatının 01.01.2017 – 31.02022 tarihleri arasında alınan yapı ruhsatlarında KDV durumu

İnşaat birim metrekaresi 0 TL ile 999TL arası olan yerlerde %1 kdv oranı, 1.000TL – 1.999TL arası olan yerlerde %10 kdv oranı ve 2.000TL üzeri olan yerlerde %20 kdv oranı uygulanır.

4. 01.02022 tarihinden sonra alınan yapı ruhsatı KDV uygulaması

İnşaat net m2 alanı 150 m2 altında ise %10 kdv oranı, 150 m2’ ye kadar olan kısmı için %10, üzerindeki kısmı için %20 kdv oranı uygulanır.

Dükkanlarda m2 durumuna bakılmaksızın kdv oranı %20 olarak uygulanır.

Kentsel dönüşüm kapsamında yapılan bina inşaatlarda net 150 m2 altında olan inşaatlarda kdv oranı %1 aşan kısımda %20 olarak uygulanır.

Maliyet hesaplarının işleyişi;

Maliyet Hesapları	Yansıtma Hesapları	Bilanço/Sonuç Hesapları
710 Direkt ilk madde malz. Gid. Hes.	711 Direkt İlk madde malz. Gid. Yansıtma hes.	151 Yarı Mamüller Üretim 152 Mamüller Hesabı
720 Direkt işçilik gid. Hes.	72 Direkt işçilik gid. Yansıtma Hes.	151 Yarı Mamüller Üretim 152 Mamüller Hesabı
730 Genel üretim gid. Hes.	731 Genel üretim gid. Yansıtma Hes.	151 Yarı Mamüller Üretim 152 Mamüller Hesabı
740 Hizmet Üretim Maliyeti Hes.	740 Hizmet Üretim Maliyeti Yanstıma Hes.	622 Satılan hizmet maliyeti

Örnek uygulamalar;

1. Şirket aktifinde kayıtlı 20.000.000TL lik arsanın üzerine işyeri yapılacaktır. Yapı ruhsatı çıkmış olup harcamalar için 500.000TL ödenmiştir.

---------------------------/ ----------------------------

258 Yapılmakta olan yatırımlar 20.000.000

250 Arsa ve araziler 20.000.000

-------------------------/ ----------------------------

---------------------------/ ----------------------------

258 Yapılmakta olan yatırımlar 500.000

320 satıcılar 500.000

-------------------------/ ----------------------------

2. Çakır inşaat, Bay A ile kentsel dönüşüm kapsamında kat karşılığı inşaat sözleşmesi imzalayarak 8 adet daire yapmak için anlaşmışlardır. Bu 8 dairenin 3 tanesi arsa sahibi Bay A’ ya 5 tanesi müteahhit firmaya kalacaktır. Daire m2 100 m2 olup, inşaat başlangıç tarihi 01.11.2025 tarihidir. İnşaat 31.08.2026 tarihinde tamamlanmış olup oluşan maliyetler şöyledir;

151 Yarı mamul hesabı: 3.000.000 TL
710 D.İ.M.M. : 4.000.000 TL
720 D. İşçilik Gid. 2.000.000 TL
730 G.Ü.G. 3.000.000 TL

TOPLAM 12.000.000 TL

Bir dairenin maliyeti : 12.000.000TL/ 8 daire = 1.500.000TL

Arsa sahibinin maliyeti : 1.500.000TL x 3 daire = 4.500.000TL

Müteahhit maliyeti : 1.500.000TL x 5 daire : 7.500.000TL

Arsa sahibine düzenlenmesi gereken fatura bedelinin hesaplanması;

Daire üretim maliyeti : 1.500.000TL

VUK 267/2 maddesi gereği %10 artırım : 150.000TL

Emsal Bedel : 1.650.000TL

Arsa sahibine teslim edilen daire maliyeti : 1.650.000TL * 3 daire = 4.950.000TL

KDV %1 : 49.500TL

Arsa sahibine düzenlenecek fatura bedeli : 4.999.500TL

------------------/---------------------------

711 D.İ.M.M.Y . 4.000.000

721 D.İ.G.Y. 2.000.000

731 G.Ü.G.Y 3.000.000

710 D.İ.M.M. 4.000.000

720 D.İ.G. 2.000.000

730 G.Ü.G 3.000.000

-------------------/----------------------------

------------------/---------------------------

151 YARI MAMÜLLER - ÜRETİM 9.000.000

711 D.İ.M.M.Y . 4.000.000

721 D.İ.G.Y. 2.000.000

731 G.Ü.G.Y 3.000.000

-------------------/----------------------------

152 MAMÜLLER 12.000.000

151 YARI MAMÜLLER - ÜRETİM 12.000.000

---------------/--------------------------------

Müteahhitte kalan dairelerin 3 tanesi aynı kişiye tanesi 3.000.000TL’ den satılmıştır.

----------------/--------------------

120 ALICILAR 9.090.000

600 YURTİÇİ SATIŞLAR 9.000.000

391 HESAPLANAN KDV 90.000

------------/-----------------------

Son aşamada da daire maliyet kaydını oluşturmamız gerekmektedir.

--------------------/------------------

620 SATILAN MAMÜL MALİYETİ 4.500.000

152 MAMÜLLER 4.500.000

-----------------/--------------------

Yıllara sari inşaat taahhüt işleri için birkaç bilgi paylaşmak faydalı olur. Öncelikle bir işin taahhüt işi olup olmadığını başta belirlemek lazım.

30.12.2025’ te başlayıp, 02.01.2026 tarihinde biten inşaat işi yıllara sari inşaat işi olarak kabul edilmektedir. 04.02.2021 tarih 31385 sayılı RG’de yayımlanan 3491 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 01.03.2021 tarihinden itibaren Tevkifat stopaj oranı % 5 olarak uygulanmaktadır.

İnşaat işi başladığı yıl içinde biterse stopaj olmaz. Yıl sarkması durumunda stopaj uygulanması gerekmektedir.

Taahhüt işlerinde 740 Hizmet üretim maliyeti hesabı kullanılır. Burada oluşan maliyetler önce170-178 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyeti hesabına aktarılır. Hakediş tutarlarıda 350-358 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri hesabına yazılır. İnşaat bitip hesap kapanışı yapılacağı zaman maliyetler 622 Satılan hizmet maliyetine, gelirler ise 600 Yurtiçi Satışlar hesabına virman yapılarak mali tablolarına aktarılarak hesaplar kapatılır.

Saygılarımla.

Kaynaklar

Vergi Usul Kanunu
KDV Genel Uygulama Tebliği
İSMMMO İnşaat Muhasebesi ve Vergi Uyg.

23.06.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)