Evren Özmen
Çoğu durumda evet. Türk vergi hukuku şirketin yalnızca nerede kurulduğuna değil, nereden yönetildiğine de baktığı için vergisel riskiniz var.
Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 3. maddesine göre iş merkezi Türkiye'de olan bir şirket, ABD'de ya da BAE'de veya Estonya’da kurulmuş olsa bile tam mükelleftir ve dünya kazancı üzerinden Türkiye’de kurumlar vergisine tabi tutulabilir.
Şirketi Türkiye'den tek başınıza yönetiyorsanız bu risk daha da fazladır.
Amerika'da LLC kurmak birkaç gün, Dubai'de serbest bölge şirketi kurmak birkaç hafta Estonya’da şirket kurmak ise Ankara’ya giderek parmak izi verdikten sonra en fazla 1 ay sürüyor.
Sadece şirket kurma sitelerinin yazdıkları da genelde aynı: tek ortaklı LLC "pass-through" olduğu için ABD'de vergi ödemez, Dubai'de zaten vergi yoktur. Estonya’da da sadece paranızı çekerken vergi ödersiniz.
Yarım doktor örneği gibi bu bilgiler kısmen Estonya ABD ve BAE açısından kısmen doğru olsa da eksiktir.
Türkiye'de yaşıyorsanız iki ayrı sorunun cevabı sizin için kritik;
Bu yazıda Amerika'da LLC'si ya da Dubai'de şirketi olup Türkiye'de yaşayanlar için iş merkezi (KVK md. 3), kontrollü yabancı kurum (KVK md. 7) ve kişisel vergi durumu hakkında bilgi vermek istiyorum
Kurumlar Vergisi Kanunu'na göre bir şirketin Türkiye'de tam mükellef sayılması için kanuni merkezinin veya iş merkezinin Türkiye'de olması yeterlidir. Kanuni merkez, şirketin kuruluş belgesinde yazan merkezdir; iş merkezi ise işlerin fiilen toplandığı ve yönetildiği yerdir. Delaware'de kurulu ama İstanbul'dan yönetilen bir LLC, Türkiye açısından tam mükellef kurum adayıdır.
Tam mükellefiyetin kabul edilirseniz, şirket yalnızca Türkiye'deki değil, dünyadaki kazancının tamamı üzerinden %25 kurumlar vergisine tabi olur.
Türkiye'de mükellefiyet açtırması, Türk mevzuatına göre defter tutması ve beyanname vermesi gerekir.
Bunların hiçbiri yapılmadıysa inceleme sonunda geçmiş yıllar için re'sen tarhiyat, vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi gündeme gelir. Şirketin size yaptığı ödemeler de bu kez Türkiye'de tam mükellef bir kurumun dağıtımı gibi değerlendirilir.
İş merkezi bir belgeyle değil, olgularla tespit edilir. Gelir İdaresi de özelgelerinde bir kurumun kanuni ve iş merkezinin Türkiye'de olup olmadığının fiilî durum incelenerek belirleneceğini açıkça belirtir. Uygulamada bakılan sorular şunlardır:
Tek kişilik bir LLC'de ya da serbest bölge şirketinde bu soruların neredeyse tamamının cevabı aynıdır.
Şirketin tek ortağı, tek yöneticisi, tek imza yetkilisi ve işi yapan tek kişi Türkiye'de oturan kişidir. Kuruluş belgesinde Wyoming ya da Dubai yazması bu tabloyu değiştirmez.
| Seviye | Tipik tablo | Türkiye'de öne çıkan soru |
|---|---|---|
| Düşük | Yönetim, ekip, banka ve operasyon gerçekten yurt dışında; siz ortak ya da yönetim kurulu düzeyinde stratejik rol üstleniyorsunuz | Kişisel ara kademe var: kâr payının vergilendirilmesi |
| Orta | Tek kişilik hizmet şirketi; işi Türkiye'den siz yapıyorsunuz; müşteriler yurt dışında, Türk müşteri yok | İş merkezi argümanı güçlü; inceleme genellikle başka bir kapıdan başlar |
| Yüksek | Müşteriler, ekip ya da ödeme yapılan kişiler Türkiye'de; Türk bireylere satış var; Türkiye'deki ilişkili bir şirketle işlem yapılıyor | İş merkezi, KDV, stopaj ve transfer fiyatlandırması birlikte |
ABD'de tek ortaklı LLC kural olarak "disregarded entity" sayılır: ABD, şirketi vergi açısından görmez ve geliri ortağa bağlar. Yabancı ortak ABD'de ticari faaliyette bulunmuyorsa çoğu zaman ABD'de gelir vergisi de doğmaz. Türk vergi hukukunda bu statünün karşılığı yoktur; LLC, Türkiye açısından ortakından ayrı bir kurumdur.
Pass-through bir ABD vergi tercihidir, hukuki bir statü değildir. LLC, kurulduğu eyaletin hukukuna göre ortakından ayrı bir tüzel kişidir ve Türkiye bu tüzel kişiliğe bakar. Bu nedenle "LLC zaten şeffaf, gelir doğrudan bana ait" cümlesi Türkiye açısından iki yönden eksiktir.
Birincisi, şirket ayrı bir kurum olduğu için iş merkezi sorusu ortadan kalkmaz. İkincisi, gelirin "şeffaflık" gerekçesiyle kişisel beyannameye yazılmasının Türk mevzuatında açık bir dayanağı yoktur. Bu yol ne şirket düzeyindeki riski kapatır ne de hizmet ihracı indirimi gibi Türkiye'deki işletmelere tanınan avantajları sağlar.
Kurulum sitelerinde sık okunan "anlaşma sizi korur" cümlesi bu yapıda zayıftır. Türkiye–ABD anlaşmasında mukimlik, ilgili ülkede vergiye tabi olmaya bağlanır. ABD'de kendi adına vergiye tabi olmayan tek ortaklı bir LLC, kural olarak anlaşma bakımından "ABD mukimi şirket" sayılmaz; anlaşma, şirket düzeyinde Türkiye'nin vergilendirme hakkını sınırlamak için kullanılamaz.
En riskli durum da tam da budur: ABD'de vergi ödemeyen bir şirket, Türkiye'den yönetiliyor. ABD şirketi görmezden gelir; Türkiye ise görür ve yönetildiği yerde vergilendirmek ister. Arada iki ülkenin de vergi almadığı bir kâr kalır ve vergi idarelerinin en çok sorguladığı tablo budur.
Türkiye'deki risk, ABD tarafındaki yükümlülükleri ortadan kaldırmaz. Yabancı sahipli tek ortaklı LLC'ler her yıl Form 5472 ve pro forma Form 1120 verir; verilmemesinin cezası form başına 25.000 ABD dolarıdır. Eyalet düzeyindeki yıllık rapor ve vergiler de ayrıca sürer.
BAE'de 2023'ten bu yana kurumlar vergisi uygulanıyor: 375.000 AED'yi aşan kârda oran %9, nitelikli serbest bölge gelirinde %0. Bu oranlar Türkiye açısından belirleyici değildir. Şirketi Türkiye'den yönetiyorsanız iş merkezi testi ABD LLC'sindekiyle aynı şekilde işler.
Dubai yapısında iki soru birbirine karışır: şirketin mukimliği ve sizin mukimliğiniz. Şirket tarafında tablo ABD LLC'sinden farklı değildir. Serbest bölge lisansı, flexi-desk sözleşmesi ve BAE'deki banka hesabı, şirketin fiilen Türkiye'den yönetildiği gerçeğini değiştirmez.
Kişi tarafında sık görülen varsayım "BAE oturumum var, artık Türkiye mukimi değilim" cümlesidir. Gelir Vergisi Kanunu'nun 4. maddesine göre ikametgâhı Türkiye'de olanlar ile bir takvim yılında Türkiye'de devamlı olarak altı aydan fazla oturanlar Türkiye'de yerleşmiş sayılır. Ailesi, evi ve hayatının merkezi Türkiye'de olan biri, BAE oturum kartı taşısa bile kural olarak Türkiye mukimidir.
İki ülke de sizi mukim sayıyorsa anlaşmanın eşitlik bozucu kuralları devreye girer: daimi mesken, hayati menfaatlerin merkezi, mutat ikamet ve vatandaşlık. Bu sıra, yılın büyük kısmını Türkiye'de geçiren kişiyi çoğu zaman Türkiye'ye bağlar. BAE'nin verdiği vergi mukimlik belgesi bu analizi tek başına çözmez.
Kontrollü yabancı kurum kuralı, Türkiye'deki ortakların kontrol ettiği, düşük vergili ve pasif gelirli bir yurt dışı şirketin kazancını, dağıtılmasa bile Türkiye'de vergilendirir. Ancak kazancı yalnızca Türkiye'deki tam mükellef kurum ortağın matrahına ekler. Yurt dışı şirketin ortağı yalnızca sizseniz, KVK md. 7 sizi doğrudan vergilendirmez.
| Şart | İçerik |
|---|---|
| Kontrol | Türkiye'de tam mükellef kişi ve kurumlar, doğrudan veya dolaylı, ayrı ayrı ya da birlikte, sermayenin, kâr payının veya oy hakkının en az %50'sine sahip |
| Pasif gelir | Gayrisafi hasılatın en az %25'i faiz, kâr payı, kira, lisans ücreti, menkul kıymet satış kazancı gibi pasif gelirlerden oluşuyor |
| Düşük vergi | Şirket bulunduğu ülkede ticari bilanço kârı üzerinden %10'dan az gelir ve kurumlar vergisi benzeri vergi yükü taşıyor |
| Hasılat | Gayrisafi hasılat 100.000 TL karşılığı yabancı parayı aşıyor; tutar 2006'dan beri güncellenmediği için pratikte her şirket bu eşiği geçer |
İki ayrıntı, kuralın kimi etkilediğini belirlemektedir. Birincisi, kontrol oranı hesaplanırken Türkiye'de yaşayan gerçek kişilerin payları da sayılır; ama kazanç yalnızca tam mükellef kurumların kurumlar vergisi matrahına eklenir. İkincisi, kural pasif gelire göre çalışır: Dubai'deki şirketiniz Avrupa'daki müşterilerine aktif danışmanlık ya da ticaret yapıyorsa pasif gelir şartı çoğu zaman sağlanmaz ve o yapıda asıl soru yine iş merkezidir.
Yurt dışı şirketten aldığınız kâr payı Türkiye'de menkul sermaye iradıdır ve yıllık beyannameyle beyan edilir. Şirketin kanuni ve iş merkezi Türkiye dışındaysa, en az %20 ortaklık ve beyanname süresine kadar Türkiye'ye transfer şartıyla kâr payının yarısı istisnadır. Kendinize "döviz maaş" ödeyip ücret istisnası kullanmak ise Türkiye'den yönettiğiniz bir şirkette mümkün değildir.
Gelir Vergisi Kanunu'nun 75. maddesine göre yurt dışı şirketten alınan kâr payı menkul sermaye iradıdır. Türkiye'de stopaja tabi olmadığı için, 2026'da elde edilen tevkifatsız sermaye iratlarının toplamı 22.000 TL'yi aşarsa tamamı beyan edilir ve %15'ten %40'a kadar artan oranlı tarifeyle vergilenir. Yurt dışında aynı gelir için ödenmiş bir gelir vergisi varsa GVK md. 123'teki sınırlar içinde mahsup edilir; ABD'de vergi ödemeyen bir LLC'de mahsup edilecek vergi de çoğu zaman yoktur.
GVK md. 22/4, kanuni ve iş merkezi Türkiye'de bulunmayan anonim veya limited şirket niteliğindeki kurumlardan elde edilen kâr paylarının yarısını istisna tutar. 11257 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile aranan ortaklık oranı %50'den %20'ye indirildi; diğer şart, kâr payının o yılın beyanname verme süresine kadar Türkiye'ye getirilmesidir. İstisnadan yararlanıldığında kalan yarı, tutarı ne olursa olsun beyan edilir.
Burada kritik nokta şudur: İstisna, şirketin kanuni ve iş merkezinin Türkiye dışında olmasına bağlıdır. Yani iş merkezi tartışması yalnızca şirket düzeyinde bir risk değil, kişisel düzeydeki avantajın da ön şartıdır.
GVK md. 23/14, kanuni ve iş merkezi Türkiye'de bulunmayan dar mükellef işverenlerin yanında çalışanlara, işverenin Türkiye dışında elde ettiği kazançlardan döviz olarak ödediği ücretleri gelir vergisinden istisna eder.
Bu istisna, yabancı bir şirkete gerçekten bordrolu çalışanlar için güçlü bir araçtır. Sadece employment contract yeterli olmaz.
Kendi LLC'nizden kendinize ödediğiniz "maaş" için ise kullanılamaz. Gelir İdaresi'nin özelgelerinde sayılan ilk şart, işverenin dar mükellef olması ve Türkiye'de kazanç elde edecek şekilde faaliyette bulunmamasıdır; şirketi Türkiye'den siz yönetiyorsanız bu şart baştan sağlanmaz. Tek ortağın kendi şirketinde "hizmet erbabı" sayılması da ayrıca tartışmalıdır.
Şirketi hangi ülkede kurduğunuz, o ülkede ne kadar vergi ödeyeceğinizi belirler; Türkiye'de ne olacağını ise şirketin nereden yönetildiği belirler. Aşağıdaki tablo, Türkiye'den yönetilen yapıların her ülkede neye dönüştüğünü özetler.
| Yapı | Kendi ülkesinde vergi | Türkiye'den yönetilirse | Bilgi değişimi | Tipik tuzak |
|---|---|---|---|---|
| ABD tek ortaklı LLC (yabancı sahipli) | ABD'de ticari faaliyete bağlı gelir yoksa çoğu zaman federal gelir vergisi yok; Form 5472 zorunlu | İş merkezi riski; anlaşma şirketi kural olarak korumaz | CRS yok, FATCA var | "ABD'de vergi yok" ile "hiçbir yerde vergi yok"u karıştırmak |
| BAE serbest bölge şirketi | %9 (375.000 AED'ye kadar %0); nitelikli serbest bölge gelirinde %0 | İş merkezi riski; %9 bile KVK md. 7'deki %10 eşiğinin altında | CRS var | BAE oturumunu Türkiye mukimliğinin sonu sanmak |
| İngiltere Ltd | %19–25 kurumlar vergisi | İngiltere'de kurulduğu için zaten İngiltere mukimi; Türkiye'den yönetilirse çifte mukimlik | CRS var | İki ülkede birden mukim sayılan şirket |
| Estonya OÜ | Dağıtılmayan kâra vergi yok, dağıtımda kurumlar vergisi | İş merkezi riski; Türkiye'de tam mükellef sayılırsa dağıtılmayan kâr da %25 vergilenir | CRS var | "Kâr şirkette kalırsa vergi yok" kuralını Türkiye'ye taşımak |
| Türkiye şahıs şirketi | %15–40; kapsamdaki hizmet ihracında %100 indirim | Zaten Türkiye'de mükellef | Türkiye'nin kendi kayıtları | Danışmanlık ve aracılık gelirini kapsamda sanmak |
| Türkiye limited şirket | %25; hizmet ihracında %100 indirim, ilk üç dönemden sonra %10 asgari vergi | Zaten Türkiye'de mükellef | Türkiye'nin kendi kayıtları | Asgari vergiyi hesaba katmamak |
Oranlar 2026 itibarıyla geçerlidir; yabancı ülke oranları o ülkelerin mevzuatına tabidir ve değişebilir.
10.11.2026
Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Telif Uyarısı: Kaynak gösterilip aktif link verilerek paylaşılabilir. Aksi takdirde yasal işlem başlatılacaktır.)
>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.
>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.
>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.
>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.
>> Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.250 TL Ayrıntılar için tıklayın.