Vergide Dünya Halleri - 2026 / 7

A. 2. DÖNEM GEÇİCİ VERGİ BEYANI…

 

Toplumsal kargaşa artınca yaşam anlam kaybına uğramış gibi geliyor bana. Ve o anlam ve mana arayışında hemen imdada felsefe yetişiyor. Hele bu topraklarda bir yap boz oyununun içindeyseniz.  Bu bağlamda yapısökümcülükten okuma yapmak istiyorum bugün. Yapısökümünden dem vurunca  hemen aklıma Jacques Derrida geliyor.

 

 Yapısöküm (déconstruction) çoğu zaman yanlış anlaşılır. Sanki bir binayı yıkmak, bir metni parçalayıp, bak hiçbir anlamı yokmuş, demek gibi gelir hemen insanın aklına.

 

Oysa yapısöküm, bir kumaşın dikişlerini göstermektir. Bir metnin, bir kavramın, bir kurumun kendini ayakta tutmak için neyi dışarıda bırakmak zorunda kaldığını göstermektir.

 

Her kavram bir hiyerarşi üzerine kuruludur: İyi / Kötü, Akıl / Duygu, Erkek / Kadın, Konuşma / Yazı, Merkez / Çevre. Batı hep ilkini yüceltip ikinciyi bastırmıştır. Derrida der ki: İkinci olmadan birinci var olamaz.

 

Batı, hep bir ikilik kurdu;

Işık dedi, gölgeyi susturdu,

Akıl dedi, kalbi dışarıda bıraktı,

Erkek dedi, kadın sustuğunda konuştuğunu sandı, Merkez dedi, çevre yokmuş gibi yaptı, Oysa gölge olmadan ışık görünmez, Susturulan, söyleyenin temelidir, Birincinin tahtı, ikincinin omuzlarındadır. Bunu anlamak için günümüz dünyasının göç ve göçmenlik sorunsalını irdelemek yeterli olacaktır…

 

Yine biz asıl gerçeğimize dönelim isterseniz.

 

 Bu ayın bülteninde vergi dünyasına ait yoğun konular var. Önceliğimiz geçici vergi haliyle bu ay 2. Geçici Vergi Beyanı var. Hani adı geçici ama çoğu mükellef için kalıcı bir vergi. Aslında peşin vergi ifadesi daha doğru bir tanım diye düşünüyorum.

 

2026'da yayımlanan kanuni düzenlemeler oldu. İşte bu düzenlemelerin bir kısmının bu geçici vergi beyannamesine yansımaları olacaktır. Bu yüzden 19.12.2025 tarihli 7566 sayılı Kanun ve 04.06.2026 tarihli 7582 sayılı Kanun dahil tüm değişiklikleri 2026 II. Geçici Vergi Döneminde dikkate almak zorundasınız.

 

1. Enflasyon Düzeltmesi Yok: 2025, 2026 ve 2027 hesap dönemlerinde geçici vergi dönemleri dahil enflasyon düzeltmesi yapılmayacak. II. dönemde enflasyon düzeltme kar/zararı hesaplanmaz.

 

2. Yurt İçi Asgari Kurumlar Vergisi Hesabı: KVK Madde 32/C uygulaması 2025'ten itibaren başladı. II. geçicide tahakkuk edecek kurumlar vergisi, indirim ve istisnalar düşülmeden önceki matrahın %10'undan az olamaz. Mutlaka karşılaştırmalı hesap yapın.

 

3. Başka Bir Değişiklik Hizmet İhracı %100 İndirim - 11257 sayılı CB Kararı - 30.04.2026

 

Yazılım, mimarlık, mühendislik, tasarım, veri, çağrı merkezi, eğitim, sağlık vb. yurt dışına verilen hizmetlerde kazancın %100'ü matrahtan indirim.

 

Ne zaman: 01.01.2026'dan itibaren elde edilen kazançlara. II. Geçici'de (17 Ağustos beyanı) uygula.

 

Tek şart: Kazancın tamamını yıllık beyan tarihine kadar Türkiye'ye getir. Getirmezsen indirim yanar.

 

Geçici vergide: İndirimdir, istisna değil. Kar yoksa indiremezsin, devretmez. Asgari kurumlar vergisi matrahından düşülür, o matrahı da sıfırlar.

 

Para Türkiye'ye gelecek, fatura yurt dışına, hizmet yurt dışında yararlanılacak.

 

4. Yurt Dışı İştirak Kazanç İstisnası Değişti: 2026 kazançlarına uygulanmak üzere asgari iştirak oranı %50'den %20'ye indi, istisna oranı %80'e çıktı. II. geçicide bu kazancı olanlar yeni oranı kullanacak.

 

5. Kur Korumalı Mevduat İstisnası Bitti: KVK geçici 14 kapsamındaki KKM istisnası 2026 için uzatılmadı. II. dönemde KKM kur farkı/kazançları istisna yapmayın.

 

6. Mesken Kira İstisnası Daraldı: 2026'dan itibaren mesken kira istisnası (2026 için 58.000 TL) sadece kanunla kurulu sosyal güvenlik kurumlarından emekli aylığı alanların Türkiye'deki tek meskenine uygulanacak. Diğer gelir vergisi mükellefleri II. geçicide istisna uygulamayacak.

 

II. Geçici Vergi Matrahını Doğrudan Etkileyenler…

 

7. Binek Otomobil Gider Kısıtları  Yeni Tutarlar: 2026 hadleri: Kira sınırı aylık 48.000 TL, ÖTV-KDV hariç amortisman sınırı 1.350.000 TL, gider kısıtlaması %70. Ocak-Haziran giderlerini bu yeni tutara göre düzeltin.

 

8. Yemek ve Yol İstisnaları: 2026 için nakdi yemek 300 TL/gün, yol 158 TL/gün. Aşan kısım ücret matrahına eklenmeli ve II. geçici ücret giderinizde de dikkate alınmalı.

 

 

9. 2026 Yılında ki Değişikliklere Dikkat!..

Transit ticaret kazanç istisnasını 2. geçici vergi beyannamesinde hatasız uygulamak için şu 5 kritik hususa dikkat etmeniz gerekir:

 

1. Güncel BDP Versiyonu Beyanname Düzenleme Programı'nı (BDP) mutlaka en son versiyona güncelleyin. Güncelleme yapılmazsa yeni eklenen indirim satırları görünmez ve sistem beyannameyi reddeder.

 

2. Doğru Satır ve Kod Seçimi Kazanç indirimini beyannamenin "Ekler" veya "Zarar Olsa Dahi İndirilecek İstisna ve İndirimler" kulakçığındaki ilgili yeni koda yazın. İstanbul Finans Merkezi (İFM) dışındaki transit ticaret kazançları için %95 oranını uygulayın. İFM bünyesinde katılımcı belgesiyle yapılan transit ticaret kazançları için %100 oranını seçin.

 

3. Asgari Kurumlar Vergisi Kontrolü…

Transit ticaret kazanç indirimi, yurt içi asgari kurumlar vergisi hesaplamasında matrahtan düşülebilen istisnalar arasındadır. Beyanname üzerinden asgari vergi hesaplaması yapılırken bu tutarın indirim olarak matraha doğru yansıdığını kontrol edin.

 

4. Yabancı Para ve Tahsilat Şartı Transit ticarete konu malın Türkiye'ye girmeden doğrudan yurt dışındaki alıcıya sevk edilmiş olması gerekir. Kazancın, beyanname dönemi itibarıyla mevzuata uygun şekilde Türkiye'ye getirilmiş ve kayıtlara intikal ettirilmiş olduğundan emin olun.

 

5. Muhasebe Hesap Dağılımı Transit ticaret gelir ve giderlerini diğer faaliyetlerinizden ayrı hesaplarda (alt hesaplar düzeyinde) takip edin. Ortak giderlerden bu kazanca pay verildiyse, indirim tutarını net kazanç (Hasılat - Maliyet - Ortak Gider Payı) üzerinden hesaplayın.

 

 

 

10. Ar-Ge / Teknokent Kazanç İstisnasında %3 Kesinti: 2026'da devam ediyor. Teknopark ve Ar-Ge indirimli kazancın %3'ünü kurum kazancından indirmeden önce ilgili fonda tutma zorunluluğu var. II. geçicide beyan öncesi fon hesabına aktarın.

 

11. Yatırıma Katkı Tutarı - Asgari Vergiden Mahsup: Teşvikli yatırımda, asgari kurumlar vergisinden indirilecek yatırıma katkı tutarını II. geçici beyannamesinde ayrı satırda gösterin. Doğrudan matrahtan değil, hesaplanan asgari vergiden düşülüyor.

 

II. Dönem Teknik Kontroller…

 

12. Kur Değerlemesi: 30.06.2026 tarihli TCMB döviz alış kuru ile değerleme zorunlu. Kasa dövizi efektif alış ile değerlenir. Kur farkı gelir/giderini II. döneme dahil edin.

 

13. Şüpheli Alacak ve Karşılıklar: Dava/icra takibine 30.06.2026'ya kadar başlanmamış alacak için karşılık ayıramazsınız. II. dönemde ayırdığınız karşılıkların VUK şartlarını kontrol edin.

 

14. Finansman Gider Kısıtlaması: Yabancı kaynak > özkaynak olan şirketlerde aşan kısmın %10'u KKEG. II. geçici kümülatif matrahta hesaplamayı yenileyin.

 

15. Geçmiş Yıl Zarar Mahsubu: 2026 II. dönemde mahsup edilecek zararların 5 yıllık zamanaşımını ve asgari kurumlar vergisi matrahını aşmama kuralını kontrol edin.

 

16. 1. Geçici Vergi ile Mutabakat: II. dönem beyannamesi kümülatif değil, II. dönem matrahı I. dönem üzerine eklenerek beyan edilir. I. dönemde yapılan hatayı II. dönemde düzeltin, fark için pişmanlık değil düzeltme beyannamesi verin.

 

17. Tevkifatlı Hakediş ve Yurt Dışı Kesintiler: İnşaat hakediş stopajları ve yurt dışında kesilen vergilerin mahsubu için belgelerin II. dönemde hazır olması gerekir. Yurt dışı vergide emsal: Kazancın %80'i istisna, kalan %20 üzerinden mahsup.

 

18. E-Defter Berat Süreleri: II. geçici dönemi (Nisan-Mayıs-Haziran) kapsayan aylık e-defter beratlarının yükleme süresi 17 Ağustos 2026 beyan ile çakışıyor. Berat yüklenmeden beyan yapmayın, uyumsuzluk çıkarsa izahat isteniyor.

 

19. Beyan ve Ödeme Tarihi: 2026 II. Geçici Vergi beyanı ve ödemesi son günü 17 Ağustos 2026 Pazartesi günü akşamına kadar.

 

Biz yine Derrida’ya dönelim saf gerçekliğimize…

 

Yaşamın Ağına Doğru: İz, Ek ve Misafir

Derrida'nın son dönem felsefesi bu yüzden giderek daha etiktir.

 

İz / Trace: Her var olan, kendinden önce silinmiş bir izin üzerinde durur. Bir ormanda yürürken bastığın yerdeki ayak izin sen değilsin ama senin geçtiğini söyler. Bütün varlıklar böyle izlerle dolu. Saf bir başlangıç yok.

 

Eklenti / Supplement: Doğaya eklenen teknoloji, aslolan ruha eklenen beden, orijinale eklenen çeviri... Batı bunları hep "ikinci sınıf, yapay" görmüştür. Oysa Derrida der ki, eklenen şey aslı tamamlar çünkü asıl zaten eksiktir. Gözlük, gözün eksikliğini kapatmaz; gözün hep eksik olduğunu gösterir. Yazı da böyledir, teknoloji de. Ve buradan yaşamın ağına varırız: Hiçbir şey kendine ait değildir. Her şey eklemlenerek, ödünç alarak, iz bırakarak yaşar.

 

Ben demeden önce,

dil vardı.

Beni bana veren, benden eskiydi.

Ben konuşuyorum sanırken,

dil benim içimden konuşuyordu.

Saf bir başlangıç yok.

Her adım, silinmiş bir izin üstünde.

Her nefes, unutulmuş bir nefesin devamı.

Biz aslın peşindeyken,

ek olanın hakikati taşıdığını gördük:

Gözlük, gözün eksik olduğunu söyler.

Yazı, hafızanın unuttuğunu.

Teknoloji, doğanın zaten hep yapay olduğunu.

Eksik olan tamamlanmaz,

eksikliğiyle tamamlanır…

 

 

 

B. Gelir İdaresi 71 Nolu KDV Sirküleri Yayınladı…

 

Bu kapsamda, 2026 yılının ilk altı aylık döneminde yapılan ve ithalat bedeli 2.600.000 TL'yi aşan 7846 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı kapsamındaki ithalat işlemlerine ilişkin mükellefler tarafından 31/7/2026 tarihine kadar ibraz edilmesi gereken Özel Amaçlı YMM Raporlarının ibraz süresi 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 227 nci maddesine istinaden 31/8/2026 tarihine kadar uzatılmıştır.

 

C. Otomotivde Yeni Vergi Dönemi…

 

TBMM'den geçen yeni ÖTV düzenlemesiyle binek otomobillerde en az 100 bin TL, L sınıfı (Citroen Ami gibi 4 kW ve üzeri elektrikli) araçlarda en az 30 bin TL asgari maktu ÖTV getirildi. Hesaplanan ÖTV ne kadar düşük olursa olsun bu tabanın altına inilemeyecek. İçten yanmalı L sınıfı araçlar, 4 kW altı elektrikli L'ler ve T sınıfı traktörler kapsam dışında tutuldu.

 

Yeni sistemde ÖTV artık sadece motor hacmi/gücüne göre değil, çekiş sistemi, menzil, batarya kapasitesi, gövde tipi ve emisyona göre de belirlenecek. Asgari tutarlar her yıl yeniden değerleme oranında otomatik artacak ve Cumhurbaşkanı'na bu tutarları 10 katına kadar artırma, sıfıra indirme veya araca göre farklılaştırma yetkisi verildi.

 

D. Turizm İşletme Belgesi Sahibi İşletmelere SGK Teşviği Geldi…

 

24/07/2026 tarihinde TBMM’ de kabul edilen 7590 sayılı Kanunun 11 inci maddesi ile 4447 sayılı sayılı Kanuna geçici 36’ncı madde eklenmiştir.

Eklenen madde ile turizm işletmesi belgesine sahip özel sektöre ait konaklama tesisi işyerlerinde 01/05/2026-31/12/2026 dönemi için sigortalı başına 3.500 TL destek

verilecektir.  Bu hükme göre basit konaklamalı tesis belgesi olanlar Teşvik kapsamı dışında kalıyor.

 

24.07.2026 tarihinde kabul edilen 7590 sayılı Kanunun 10. maddesi ile 4447 sayılı Kanuna eklenen Geçici Madde 36 hükmünün gerekçesi ve madde metni çok net:

"12/3/1982 tarihli ve 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu kapsamında Kültür ve Turizm Bakanlığı turizm işletmesi belgesine sahip özel sektöre ait..."

Kanun koyucu burada bilerek turizm işletmesi belgesi demiştir.

 

2634 sayılı Kanun sisteminde iki ayrı belge türü var:

 

1.  Turizm İşletmesi Belgesi - Turizm Tesislerinin Niteliklerine İlişkin Yönetmelik'e tabi, yıldızlı oteller, tatil köyleri vb.

 

2.  Basit Konaklama Turizm İşletmesi Belgesi - 28.07.2021 değişikliği ile getirilen, ruhsatla çalışan küçük tesislerin 1 yıl içinde almak zorunda olduğu geçiş belgesi Basit konaklama belgesi, turizm işletmesi belgesine geçiş için bir ara kategori olarak tanımlanmıştır ve teşviklerden yararlanma açısından Kanunda ayrı tutulur. Bu hususa mükelleflerin dikkatini çekmek isterim. Basit olan İşletme Belgesini normal işletme belgesine bir an önce çevirmek gerekiyor diye düşünüyorum.

 

 

E. VDK-İHD Nedir?

 

Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu'nun devreye aldığı elektronik hazırlık dosyası. OECD'nin SAF-T (Vergi İçin Standart Denetim Dosyası) modeli esas alınarak Türkiye'ye uyarlandı.

 

Nasıl Çalışacak?

 

1.  Dilekçe ve Bilgi Verme Sistemi üzerinden giriş yapılacak.

 

2.  Müfettiş incelemeye başlamadan mükellef, kendisinden ne isteneceğini - e-defter, mizan, BA/BS mutabakatları, KDV iade ekleri gibi tüm seti - ekranda standart listede görecek.

 

3.  Sistem içinde sihirbazlar, kılavuzlar, videolarla mükellef dosyayı kendi hazırlayacak, tek tip formatta VDK'ye gönderecek.

 

Ne Sağlıyor?

 

-Mükellefe düzeltme hakkı: Müfettiş işe başlamadan hatasını görüp pişmanlıkla düzeltme verebilecek, ceza riski azalacak.

 

-  İnceleme kısalacak: Aynı belge farklı formatlarda istenmeyecek, bilgisayarlı analizle süre kısalacak.

 

- KDV iade odaklı: En çok KDV iade incelemelerinden fayda bekleniyor. Eksik evrak yazışmaları bitince iadeler daha hızlı sonuçlanacak.

 

Bakan Şimşek'in ifadesiyle: "Ceza kesmeden önce gönüllü uyumu artırma" adımı.

 

F. DÜNYADAN VERGİ HABERLERİ…

 

1. ABD'den "AI'ı Dijital Vergiye Sokmayın" Çıkışı: ABD Hazine Bakanlığı OECD görüşmelerinde dedi ki: "Yapay zeka dijital hizmet vergisi (DST) pazarlıklarına dahil edilmemeli." Pillar One kapsamı sadece sosyal medya/arama değil, AI model gelirini de kapsar mı tartışması alevlendi.

 

2. Token Vergisi Tartışması: ABD'de akademisyenler ve siyasetçiler AI şirketlerine token başına vergi önerdi. Anthropic CEO'su Amodei ve California adaylarından Tom Steyer'in teklifi: Büyük AI şirketlerinin işlediği her veri birimi için cent'in kesri kadar vergi, geliri sovereign wealth fund'a. "AI vergisi" kavramı ilk kez bu kadar somut konuşuldu.

 

3. Hindistan'dan 21 Yıllık Vergi Tatili: Hindistan Bütçe 2026'da yabancı bulut/AI sağlayıcılarına 21 yıl vergi tatili açıkladı. AWS, Azure, Google Cloud'un Hindistan'da AI data center yatırımı için büyük teşvik, sektörde "AI infrastructure boom" olarak yankılandı.

 

4. Avustralya'dan Teknoloji Devlerine Zam: Avustralya haber pazarlık teşvik vergisini %2.25'ten %2.5'e çıkardı ve sadece reklam gelirinden hesaplama kararı aldı. Meta, Google, TikTok'u hedefleyen vergi Temmuz başında yürürlüğe girdi.

 

5. ABD'de AI Startup'ları İçin Kritik Son Tarih - 6 Temmuz: ABD'de Section 174 kapsamında AR-GE giderlerinin itfa zorunluluğu nedeniyle AI startup'larının 6 Temmuz 2026'ya kadar düzeltme başvurusu yapması gerektiği gündem oldu. Yazılım, mühendis, bulut maliyetini tek seferde gider yazamama sorunu binlerce AI şirketini vurdu.

 

Özetle: Bir yanda AI'ya yeni vergi, diğer yanda AI'ya vergi tatili - iki cephe aynı anda savaşıyor.

 

 

Derrida'nın son sorusu şuydu: Ötekiyle nasıl yaşanır?

 

Koşulsuz misafirperverlikten bahsetti. Kapını çalanı kim olduğuna bakmadan, kimliğini sormadan, riskini hesaplamadan içeri almak. Gerçek adaletin, gerçek sevginin, gerçek demokrasinin ancak bu imkansız koşulda mümkün olduğunu söyledi. "Gelin" dediğimiz demokrasi hep koşulludur. "Eğer bizdensen gel." Oysa Derrida, "gel" demenin kendisinin, geleni dönüştüreceğini, ev sahibini de misafir yapacağını söyler.

 

Yapısökümün vardığı son yer bir hiçlik değil, sonsuz bir sorumluluktur.

Çünkü merkez yoksa, her şeyi bir arada tutan şey merkez değil, ağın kendisidir. Ve ağ, her düğümün diğerine karşı sorumlu olmasıyla ayakta kalır.

 

Bir örümcek ağı gibi düşün. Ortası boştur. Ama o boşluk etrafındaki bütün ipler gerildiği için vardır. İplerden birini çekersen, bütün ağ titrer.

Derrida bize o titremeyi dinlemeyi öğretti…

 

Son söz; Derrida, en zor soruyu sordu:

Kapın çalındığında ne yapacaksın?

Kimliğini sorarsan,

bu misafirperverlik değildir, kontroldür.

Pazarlıktır.

"Bizdensen gel" demek, gelene kapıyı kapatmaktır.

Gerçek ev sahipliği,

gelenin kim olduğunu bilmeden açmaktır kapıyı.

Gelenin seni misafir yapmasına izin vermektir.

İşte adalet budur.

İşte sevgi budur.

İmkansız olanı istemektir…

(Kaynak: YMM Abbas Coşar / www.bodrumgundem.com | 06.08.2026)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> YILIN KAMPANYASI: Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.666 TL + KDV  Ayrıntılar için tıklayın.