Elektronik Defter Ve Beratlarının Yüklenmemesi Veya Geç Yüklenmesi Durumunda Uygulanan Cezalara İlişkin Değerlendirme

213 Sayılı Vergi Usul Kanununun Elektronik ortamdaki kayıtlar ve elektronik cihazla belge düzenleme başlıklı Mükerrer 242. maddesinin 2. bendine istinaden yayımlanan Elektronik Defter Genel Tebliğinde mükellefler tarafından defter ve berat dosyalarını oluşturma tarihleri belirlenmiş ve Gelir İdaresi Başkanlığına e-Defter oluşturma, imzalama ve elektronik defter ve/veya beratlarının sisteme yüklenmesine ilişkin süreleri gerek görmesi halinde bir aya kadar uzatmaya yetkili olduğu belirtilmiştir. Söz konusu sürelerde defter ve berat dosyalarının e-Defter uygulamasına yüklenmesi suretiyle berat dosyalarının Başkanlıkça onaylı halinin alınması zorunlu kılınmıştır.

İlgili sürelerde hiç yüklenilmemiş veya süresinden sonra yüklenilmiş olması durumunda tebliğin 6.8. maddesinde belirtildiği üzere “e-Defter uygulamasına dâhil olan mükelleflerin, Tebliğde belirtilen sürelerde e-Defter ve berat dosyalarını, oluşturmaması, imzalamaması/onaylamaması veya oluşturulan e-Defter dosyaları ve/veya bunlara ait berat dosyalarının Başkanlığın onayına sunulmak üzere Başkanlık sistemlerine yüklenmemesi ya da süresinden sonra yüklenmesi halinde, diğer vergisel yükümlülükler ile birlikte Vergi Usul Kanununda öngörülen cezai hükümler uygulanır.” hükmü yer almaktadır.

Elektronik defter ve berat dosyalarının yasal sürelerinde yüklenmemesi ya da süresinden sonra yüklenmesi halinde uygulanacak cezaların, Vergi Usul Kanununda öngörülen cezai hükümler olduğu belirtilmiş ancak hangi maddeye göre cezai hükümlerin uygulanacağı net olarak belirtilmemiştir.

Elektronik Defter Genel Tebliğinde, VUK’nun hangi maddesine göre ceza uygulanacağına ilişkin net bir bilgi olmadığını halde Vergi Dairelerinin, elektronik defter ve beratların yüklenmediği veya geç yüklendiği aylara VUK’ nun hem 352. Maddesi hem de mükerrer 355. Maddesine göre cezaları aynı anda uyguladığı veya sadece mükerrer 355. Maddesine göre ceza uyguladığı görülmektedir.

VUK’ nun 352.  ve mükerrer 355. Maddesi ayrı ayrı incelendiğinde, bu iki ceza maddesiyle hedeflenen amaçların birbirinden çok farklı olduğu anlaşılacaktır:

VUK’ nun 352. Maddesi, vergiyle ilgili şekli yükümlülüklere uyulmaması halinde kesilecek cezaları kapsar. Mükelleflerin defter ve belge düzenine uymasını; beyanname verme kurallarını ihlal etmemesini; bildirimleri zamanında yapmasını sağlamayı hedefler.

VUK’ nun mükerrer 355. Maddesi ise, vergi idaresinin bilgi toplama ve denetim yapma gücünü korumayı hedefler. Bilgi verme yükümlülüğüne uyulmaması, istenen belgelerin ibraz edilmemesi, elektronik ortam yükümlülüklerinin ihlal edilmesi gibi durumlarda kesilecek cezaları kapsar.

Elektronik Defter Genel Tebliğinde cezaların VUK’ nun hangi maddesine göre uygulanacağı belirtilmediği için uygulanması gereken cezaların, GENEL USUL HÜKÜMLERİNE UYULMAMASI HALİNDE KESİLECEK CEZALAR olması gerekmektedir.

GENEL USUL HÜKÜMLERİNE UYULMAMASI HALİNDE KESİLECEK CEZALAR, VUK’nun 352. Maddesinde;  ÖZEL USULSÜZLÜK HÜKÜMLERİNE UYULMAMASI HALİNDE KESİLEN VUK’ nun 353. ve mükerrer 355. Maddelerinde belirtilmiştir.

VUK’ nun mükerrer 355. Maddesi, “Bilgi Vermekten Çekinenler ile 107/A, 152/A, 153/A, mükerrer 242, 256, 257, Mükerrer 257 nci madde ve Gelir Vergisi Kanununun 98/A Maddesi Hükmüne Uymayanlar İçin Ceza” başlığını taşımaktadır. Sadece bu başlık üzerinden yorumlansa bile, e defter kayıt ve beratlarının yüklenmemesinin veya geç yüklenmesinin “bir bilgi isteme konusu olmadığı” net olarak anlaşılmaktadır.

Sonuç olarak elektronik yevmiye ve defteri kebir ile bunlara ilişkin beratların yüklenmemesi veya geç yüklenmesi durumda kesilecek cezanın VUK’ nun 352. Maddesine göre kesilmesinin doğru bir uygulama olduğu; ancak yevmiye ve defteri kebir beratlarının gönderilmemesi veya geç gönderilmesinin, “bir bilgi isteme konusu olmadığı” için VUK’ nun mükerrer 355. Maddesine göre ceza kesilmesinin doğru bir uygulama olmadığı kanaatindeyim.

Elektronik yevmiye ve defteri kebir ile bunlara ilişkin beratların yüklenmemesi veya geç yüklenmesi durumunda uygulanan cezalar hakkında vergi yargısının nasıl baktığını anlamak için VUK’ nun 355/1-1 maddesine göre kesilen bir özel usulsüzlük cezasını Adana 2. Vergi Mahkemesinde E:2025/1276 esas sayısı ile dava konusu yapmıştık. Yargılama sonucunda 24.02.206 tarihinde verilen hüküm, istinaf kanun yolu kapalı ve kesin olarak verilmiş olup hükmün gerekçesi özetle:

Süresinden sonra elektronik defter ve beratların sisteme yüklenmesinin, 213 sayılı Vergi Usul kanununun mükerrer 355. Maddesinin 1. Fıkrasının 1. Bendinde özel usulsüzlük cezası kesilmesi gereken eylemler arasında gösterilmediği gibi kesilen ceza, maddenin öngörülüş amacına uygun düşmediğinden ve cezayı gerektiren fiilin tüm unsurlarıyla maddede öngörülen tipiklikte gerçekleştiği ortaya konulmadan, davacıya anılan Kanunun mükerrer 355/1-1 maddesi uyarınca kesilen dava konusu özel usulsüzlük cezasında hukuka uyarlık görülmemiştir.

Adana 2. Vergi Mahkemesin kesin olarak vermiş olduğu bu karar, kanaatimi doğrulamıştır.

Meslektaşlarımıza faydalı olması dileğiyle paylaşmak istedim.

SMMM HAKAN SAYILIKAN

smmhakansayılkan@hotmail.com

(08.04.2026)

Kaynak: www.MuhasebeTR.com

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> YILIN KAMPANYASI: Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.666 TL + KDV  Ayrıntılar için tıklayın.