Hüseyin Ergut
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
Lisanslı SPK Uzmanı
smmm.hergut@gmail.com

Ülke Finansal Sisteminde Yakın Zamanda Yaşanan Fon Skandalı (Fonzi) Olayından Sonra Sermaye Piyasalarında Esaslı, Önemli Değişiklik Hazırlıkları İçin Talimat Gönderildi

Nitelik ve nicelik olarak Cumhuriyet tarihimizdeki en büyük nitelikli organize piyasa dolandırıcılığı(fon krizi)’in ardından Sermaye Piyasası Kanununda yapılması planlanan değişikliklere hız verilmiş durumda. Fon Kurulu’nun ikinci toplantısında, sermaye piyasalarında yaşanan soruna ilişkin düzenlemeler ele alınmış olup, bu toplantıda Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPK) 30 Eylül 2026’tarihli kararları kapsamında hesaplanacak net yatırım tutarının hesaplama yöntemine ilişkin ilgili kurumların yürüttüğü çalışmalar değerlendirilmiştir. SPK’nın aynı tarihli fon hesaplarına ilişkin aldığı ödeme kararının uygulanmasına yönelik ikincil düzenlemeler ile ödeme takvimi de toplantının gündeminde yer almıştır. Yeni düzenlemeler ile birlikte sermaye piyasalarında erken uyarı ve otomatik aksiyon sistemi hayata geçirilecektir. Çalışmalar kapsamında özellikle fon yatırımcılarının korunmasını güçlendirecek yeni mekanizmaların devreye alınması planlanmakta olup, sermaye piyasalarında daha kapsamlı ve sıkı bir denetim yapısının oluşturulması hedeflenmektedir.

Üç Ana Unsur Ön Plana Çıkıyor:

Edinilen bilgilere göre yaklaşık (30) madde civarında olması öngörülen Sermaye Piyasası Kanunu'nda değişiklik taslağındaki düzenlemeler, "Yatırımcıya koruma, Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) erken müdahalesi, sorumluluk ve caydırıcı yaptırım" şeklinde üç ana temele dayanmaktadır.

Mevcut, yürürlükteki (SPK) Kanunu'nun 96.maddesi SPK'ya, sermaye piyasası kurumlarının hukuka aykırı faaliyetleri tespit edildiğinde, faaliyetin kapsamını sınırlandırma, geçici durdurma, yetki iptali, konularında yetki vermekte olup, yeni düzenlemeyle yatırımcıların hak ve menfaatlerinin ciddi şekilde tehlikeye girmesi veya piyasanın sağlıklı işleyişinin önemli derecede risk altına girmesi gibi erken müdahale kriterleri eklenmesi düşünülmektedir.

Yetkiler Arttırılacak:

Mevzuattaki piyasaya müdahaleyi düzenleyen 101.maddede SPK'nın işlem yasağı, açığa satış sınırlaması, veri dağıtımının sınırlandırılması, işlem limiti gibi tedbir alma yetkileri düzenlenmektedir. Yeni çalışmada SPK'nın hangi koşulda, ne zaman ve hangi usulü izleyerek tedbirleri alacağına açıklık getirilmesi planlanmaktadır. Yeni sistem; fon büyüklüğünün temel finansal göstergelerle açıklanamayacak şekilde artması, "fonun toplam değerine oranla anlık nakit veya kolay paraya çevrilebilir varlık rasyosunun hızla düşmesi ve bir fonun veya aynı gruba ait fonların, dolaşım bulunan sığ bir hissede toplam payının izaha muhtaç şekilde artması halinde devreye girecektir.

Cezalar Yükseltilecek:

Taslak çalışmada idari para cezalarının yeniden değerleme oranında artışının da ötesine gidilerek, bazı suç fiillerinde alt-üst sınırların yükseltilmesi ele alınmıştır. Piyasa dolandırıcılığı için (5) yıla kadar hapis ve 10 bin güne kadar adli para cezası uygulanmakta olup, yeni çalışmada ceza miktarının arttırılması veya fon piyasasına özgü manipülatif işlemlerin mevcut suç tanımları kapsamına alınması da değerlendirilmektedir.

Öncelik Yatırımcının Korunması:

Yeni düzenlemede fon yatırımcılarının korunmasına özel önem veriliyor. Düzenleme ile tasfiye edilen fonlarda ara ödeme usulüne kanuni zemin oluşturulacak. Net yatırım tutarının hesaplanmasına ilişkin esaslara açıklık getirilecek olup, fon tasfiye süreçleri hızlandırılacak, yatırımcı mağduriyetini azaltılacak yeni tedbirler öngörülmektedir. Sermaye Piyasası Kurulunun yetkisi kapsamındaki geçici işlem yasağı, varlıkların korunmasına yönelik önlemler, portföylerin dondurulması, bilgi ve belge isteme yetkisinin genişletilmesi, denetim süreçlerinin hızlandırılması" da taslakta düzenlenecek konular arasında.

Mevcut kanunda yer alan piyasa bozucu eylemleri düzenleyen 104.madde, içerden bilgi sızdırılması ticaretini düzenleyen 106.madde ve piyasa dolandırıcılığına yönelik 107. madde de caydırıcı hükümler getirilmesi öngörülüyor. Çalışmada kripto varlıkları yönelik boşlukların doldurulması için SPK'nın bu alandaki denetim yetkilerinin net olarak belirlenmesi beklenmektedir.

Yatırımcıya Güvence:

Fon malvarlığını düzenleyen 53.maddede, fonun tasfiye edilmesi halinde yatırımcının parasını alma zamanlaması ve yöntemi gibi başlıklar yeniden ele alınacak. Çalışmayla ara ödeme, tasfiye sırasında yatırımcıya kısmi ödeme, net yatırım tutarının hesaplanması, nihai tasfiye hesabından mahsup ve tasfiye sırasındaki yatırımcı haklarına açıklık getirilecek.

Çalışmayla, fon yöneticisinin görev ve sorumlulukları, fon varlığı ile şirket varlığının ayrıştırılması, risk yönetimi, iç kontrol, yatırım kararlarının kayıt altına alınması" konularına açıklık getirilerek, fonlar üzerinden manipülasyon ihtimalinin minimuma düşürülmesi ve şeffaflığın arttırılması hesaplanmaktadır.

Yapılması Planlanan Düzenlemeler:

• Erken uyarı ve otomatik aksiyon sistemi kurulacak.
• Fon yatırımcılarının korunmasına yönelik yeni mekanizmalar oluşturulacak.
• Sermaye piyasalarında ekstra sıkı denetim mimarisi kurulacak
• Hata yapanlara verilen cezalar katlanarak artacak.
• Bildirim yükümlülüğünün kapsamı genişletilecek.
• Olağandışı getiri, aşırı yoğunlaşma, likidite bozulması, anormal yatırımcı çıkışında bildirim zorunluluğu olacak.
• İnsan faktörü ve inisiyatif alanı daraltılacak.
• Fon büyüklüğündeki aşırı artışta, bir hissede yoğunlaşma gibi durumlarda erken uyarı uyarı ve otomatik aksiyon sistemi devreye girecek.

SPK'nin yetkilerine yatırımcıların hak ve menfaatlerinin ciddi şekilde tehlikeye girmesi veya piyasanın sağlıklı işleyişinin ciddi şekilde risk altına girmesi gibi erken müdahale kriterleri eklenmesi düşünülmektedir.

SPK'nın işlem yasağı, açığa satış sınırlaması, veri dağıtımının sınırlandırılması, işlem limiti gibi tedbir alma yetkilerini; hangi koşulda, ne zaman ve hangi usulü izleyerek kullanacağına açıklık getirilecek olup, taslakta idari para cezalarının yeniden değerleme oranında artışının ötesine geçilerek, bazı suç fiillerinde alt-üst sınırların yükseltilmesi de ele alınmakta. Fon işlemlerinin, ilişkili taraf işlemlerinin ve yapay fiyat oluşumunun hangi noktada piyasa bozucu eylem sayılacağı hususlarına açıklık getirilecektir.

Kaynakça:

Ekonomi Haberleri

12.10.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Telif Uyarısı: Bu makalenin en fazla %20'si, kaynak gösterilip aktif link verilerek paylaşılabilir. Aksi takdirde yasal işlem başlatılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.250 TL  Ayrıntılar için tıklayın.