Ticaret Odalarının Tüzel Kişiliği İle Ekonomiye Katkıları

01/06/2004 Tarihli ve 25479 sayılı Resmi Gazete ile hayata geçen 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu: ticaret ve sanayi odaları, ticaret odaları, sanayi odaları, deniz ticaret odaları, ticaret borsaları ile Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin kuruluş ve işleyişini düzenlemiştir.

Dünyada sosyo ekonomik yapı ve bu bağlamda teknolojideki gelişmeler devletlerin “Kamusal” sorumlulukları artmaktadır. Bu çerçevede kamu yararı ön plana çıkmış, kamu yararını benimseyen ve yakın ilgisi bulunan mesleklerin özerk hale getirilmesi benimsenerek devletler yetkilerini “Odalar” a devretmiş ve devretmektedirler. Bu doğrultuda, teşkilatlanma süreci başlayarak bu kuruluşlar Kamusal Tüzel Kişilikler haline gelmişlerdir.

Peki, “Kamu Tüzel Kişisi” olabilmek için hangi şartları taşımak gerekmektedir.         

1. Tüzel Kişiliğin Devlet tarafından kurulmuş olması,
2. Devlet veya devletin idareye verdiği yetkiye dayanarak “Kamu Gücü” nü kullanması ve donatılması gerekmektedir. Kamu Gücü dediğimiz ise;

• Tek yanlı resen icra gücünün olması,
• Kendi özerk bütçesi olması,
• Hukuki iş ve işlemleri kendi tüzel kişiliği içerisinde yapabilmesi,
•  Kendi Varlıklarının olması,
• Varlıklarının “Kamu Malı” statüsünde olması,
• Gelirlerinin tahsilatında Kamu Geliri ve tahsilat süreçlerinin aksaması halinde 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkındaki Kanunundan yararlanması,
• İdari özerkliğinin bulunması,
• Üyelerinin zorunlu aidat ödemesi,
• Yönetmelik çıkartma yetkesinin olması,

Doğal şartlar şeklinde sıralayabiliriz.

Ticaret Odalarının Amaçları;

Tüzel Kişi yada Tacir sıfatını alabilmek için ticaretle uğraşan bütün tacirler ve esnafların Ticaret

Odalarına kayıt yaptırmak zorundadır. Bu kapsamda;

• Meslek ahlâkını, disiplini ve dayanışmayı korumak ve geliştirmek, ticaret ve sanayinin kamu yararına uygun olarak gelişmesine çalışmak.
• Ticaret ve sanayiyi ilgilendiren bilgi ve haberleri derleyerek ilgililere ulaştırmak, ilgili kanunlar çerçevesinde resmî makamlarca istenecek bilgileri vermek ve özellikle üyelerinin mesleklerini icrada ihtiyaç duyabilecekleri her çeşit bilgiyi, başvuruları durumunda kendilerine vermek veya bunların elde edilmesini kolaylaştırmak, elektronik ticaret ve internet ağları konusunda üyelerine yol gösterecek girişimlerde bulunmak, bu konularda gerekli alt yapıyı kurmak ve işletmek.
• Ticaret ve sanayiye ait her türlü incelemeleri yapmak, bölgeleri içindeki iktisadî, ticarî ve sınaî faaliyetlere ait endeks ve istatistikleri tutmak, başlıca maddelerin piyasa fiyatlarını takip ve kaydetmek ve bunları uygun vasıtalarla yaymak.
• 26 ncı maddedeki belgeleri düzenlemek ve onaylamak.
• Meslek faaliyetlerine ait konularda resmî makamlara teklif, dilek ve başvurularda bulunmak; üyelerinin tamamının veya  bir kesiminin meslekî menfaati olduğu takdirde meclis kararı ile bu üyeleri adına veya kendi adına dava açmak.
• Çalışma alanları içindeki ticarî ve sınaî örf, adet ve teamülleri tespit  etmek, Bakanlığın onayına sunmak ve  ilân etmek.
• Üyeleri tarafından uyulması zorunlu meslekî karar almak.
• Yurt içi ve yurt dışı fuar ve sergilere katılmak.
  Gerektiğinde 507 sayılı Esnaf ve Küçük Sanatkârlar Kanununun 125 inci maddesinde sayılan mal ve hizmetlerin azamî fiyat tarifelerini, kendi üyeleri için,  Bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliğe uygun olarak tespit etmek ve onaylamak.
• Deniz ticaretinin kamu yararına, millî ulaştırma ve deniz ticareti politikasına uygun şekilde gelişmesine çalışmak.
• Millî ve milletlerarası deniz ticaretine ait incelemeler yapmak ve bu konudaki bilgileri sağlamak, Türkiye limanları arası ve yurt dışı navlun, acente komisyonu ve ücretleri ile liman masrafları gibi bilgileri toplamak ve bunları  mümkün olan vasıtalarla en seri şekilde yaymak, dünya deniz ticaretindeki en son gelişmeleri izlemek, istatistikler tutmak ve bunları ilgililere duyurmak.
• Deniz ticaretine ait ticarî örf, teamül ve uygulamaları tespit ve ilân etmek, navlun anlaşmaları, konişmento ve benzeri evraka ait tip formları hazırlamak.
• Yabancı gemi sahip ve donatanları ile denizcilikle ilgili müesseselere Türkiye limanlarının imkânları, çalışma şekilleri, tarifeleri ve liman masrafları hakkında bilgi vermek ve onlardan benzeri bilgileri sağlamak.
• Deniz ticareti ile ilgili milletlerarası kuruluşlara üye olmak ve delege bulundurmak. İlgililerin talebi üzerine deniz ticareti ile ilgili ihtilaflarda hakemlik yapmak.
• Deniz acenteliği hizmet ücret tarifelerini hazırlamak ve Bakanlığın onayına sunmak.
• Sair mevzuatın verdiği görevlerle, ilgili kanunlar çerçevesinde Birlik ve Bakanlıkça verilecek görevleri yapmak.
• Birliğin belirlediği standartlara göre üye kayıtlarını tutmak ve üyelik aidatlarına ilişkin belgeleri saklamak ve bunları Birliğe talep halinde bildirmek.
• Mevzuatla bakanlıklara veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarına verilen işlerin, bu Kanunda belirtilen kuruluş amaçları ve görev alanı çerçevesinde odalara tevdii halinde bu işleri yürütmek.
• Üyelerinin ihtiyacı olan belgeleri vermek ve bunlara ilişkin gerekli hizmetleri yapmak.
• Yurt içi fuarlar konusunda yapılacak müracaatları değerlendirip Birliğe teklifte bulunmak.
• Üyeleri hakkındaki tüketici şikâyetlerini incelemek ve kuruluş amaçları doğrultusunda diğer faaliyetlerde bulunmak.
• Ticaret ve sanayi odalarınca, odalar ayrı olan illerde ise sanayi odalarınca sanayiciler için kapasite raporları düzenlemek.
• Ticaret mallarının niteliklerinin belirlenmesine yönelik lâboratuvarlar kurmak veya bunlara iştirak etmek, uluslararası kalibrasyon, test ölçme lâboratuvarı kurmak veya iştirak etmek, belgelendirme hizmetleri sunmak,
• Milli Eğitim Bakanlığının izin ve denetiminde ticaret, denizcilik ve sanayi ile ilgili kursları açmak, açılan kurslara yardımda bulunmak, yurt içinde ve dışında ihtiyaç duyulan alanlar için öğrenci okutmak ve stajyer bulundurmak; meslekî ve teknik eğitim ve öğretimi geliştirme ve yönlendirme çalışmaları yapmak, kendi üyelerinin işyerleriyle sınırlı olmak üzere, 3308 sayılı Meslekî Eğitim Kanunu kapsamına alınmamış meslek dallarında bu uygulamaya ilişkin belgeleri düzenlemek,
• İlgililerin talebi halinde, ticarî ve sınaî ihtilaflarda hakem olmak, tahkim kurulları oluşturmak,
• Açılmış veya açılacak olan sergiler, panayırlar, umumi mağazalar, depolar, müzeler ve kütüphanelere katılmak,
• Yetkili bakanlıkça uygun görülen alanlarda sanayi siteleri, endüstri bölgeleri, organize sanayi bölgeleri, teknoloji geliştirme bölgeleri, teknoparklar, teknoloji merkezleri kurmak ve yönetmek; 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu çerçevesinde serbest bölge kurucu ve işleticisi veya işleticisi olmak, antrepo işletmek ve fuar alanları, kongre merkezleri ile ticaret merkezleri kurmak, işletmek veya kurulmuş olanlara iştirak etmek,
  kanunda ve ilişkili kananlarda açık olarak belirlenmiştir.

Ticaret Odalarının yetkileri ise;
- Taşınır ve taşınmaz mal almaya ve satmaya,
- İnşa, ifraz, tevhit ve rehin etmeye,
- Ödünç para almaya,
- Kamulaştırma yapmaya,
- Sosyal faaliyetleri destekleme ve özendirmeye,
- Bağış ve yardımlarda bulunmaya,
- Okul ve derslik yapmaya,
- Burs vermeye,
- Kanun hükümleri çerçevesinde şirket ve vakıf kurmaya veya kurulu şirketlere ortak olmaya
yetkili oldukları yine ilgili kanunda açık olarak belirlenmiştir.

Ticaret Odalarının Ekonomiye katkıları;

• Ekonomik gelişmelerin tabana yayılması çerçevesinde, Kamu ve özel sektör işliği koordinasyonunun sağlanacaktır. Çünkü artan ekonomik göstergeler ekonomik büyümeyi sağlayacaktır.
• Bilindiği üzere, sivil toplum kuruluşları, yerel yönetimler, özel firmalar ve işçiler ekonomiye katkıda bulunmaktadır. Bu göstergeler doğrultusunda, ekonomi içerisinde bulunan tüzel kişilikler ve bileşenleri ekonomiye katkı sağlayacak ve bir kamu tüzel kişisi olan Ticaret Odaları tarafından yönlendirilecektir.
• Kamu Tüzel Kişiliği bulunan Ticaret Odaları tarafından yapılan yapısal düzenlemeler piyasa işleyişini direkt etkileyecek ve ekonomik göstergelere artı değer katacaktır.
• Ekonomide Sermayenin rolü tartışmasız çok önemlidir. Bu bağlamda, sermayeyi tabana yaymak, girişimcilik ruhunu aşılamak, kredi desteği vermek ve istihdamı artırmak Ticaret Odaları tarafından verilecek eğitimler ile sağlanacaktır.

Sonuç itibariyle; Ticaret Odaları tarafından yapılacak planlama, projelendirme ve uygulama aşamaları ile sürdürülebilir stratejilerin belirlenmesi çerçevesinde bir bütün olarak ekonomiye ciddi katkı sağlayacaktır.

SMMM MURAT TEKİN
mtekin@ilkyatirimgrup.com.t

(11.03.2026)

Kaynak: www.MuhasebeTR.com

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> YILIN KAMPANYASI: Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.666 TL + KDV  Ayrıntılar için tıklayın.