Günümüzde bilgi teknolojisindeki gelişmelerle birlikte
bilgisayar hayatımızın her alanına girmiş olup,
işlet¬melerin bilgi sistemlerinde önemli değişikliklere
yol açmıştır. Bilgi teknolojileri hayatımıza; bankasız
bankacılık, sanal işletme, e-fatura, e-demokrasi,
e-devlet, dijital muhasebe vb. kavramlar getirmiştir.
Bilgi teknolojisindeki gelişmelerden en çok
etkilenenlerden birisi kuşkusuz muhasebecilerdir.
Muhasebe sürecinde bilgisayarların kullanılması
muhasebenin belgeleme, kaydetme ve raporlama süreçlerini
değiştirmiş, geleneksel muhasebe işlemleri yerine sanal
işlem ve defterler kullanılmaya başlanmıştır. Geçmiş
olayları kaydeden bir "defter tutma sistemi" olan
muhasebe, bilgi teknolojileri ile planlama, değerleme ve
analiz aracı haline gelmiştir.
Bilgi teknolojilerindeki gelişmelerle zaman tasarrufu
sağlanmış, işlem maliyetleri ve hatalar azalmış, mali
tabloların eş zamanlı ve karşılaştırılabilir sunumu
kolaylaşmıştır. Bilgi teknolojisi ile periyodik finansal
raporlama yerine “sürekli finansal raporlama” hayata
geçmeye başlamıştır. İşletmeler mali tablolarını ve
raporlarını internet erişim sayfalarından
yayınlamaktadırlar. Ayrıca bazı işletmelerin mali
tablolara ek video ve ses görüntülerini de internetten
yayınladıkları görülmektedir. İnternet ortamında
finansal raporlama sürecinde Genişleyebilir İşletme
Raporlama Dili (XBRL) kullanılmaktadır. XBRL ile eş
zamanlı veri transferi sağlanmaktadır.
Muhasebe işlemlerinin bilgisayarla yapılması bu
faaliyetlerin bilgisayar ortamında denetlenmesini de
gündeme getirmiş, “bilgisayar ortamında denetim” kavramı
ortaya çıkmıştır.
Türkiye’de son dönemlerde yapılan çalışmalarla muhasebe
sisteminin bir bütün olarak bilgisayar ve internet
ortamına aktarılmasını sağlayacak uygulamalar
başlatılmıştır. Bunlara; elektronik imza(e-imza),
elektronik beyanname(e-beyanname), elektronik bildirge
(e-bildirge), fatura ve defterlerin elektronik ortamda
tutulması, her işletmenin bir web sitesine sahip olması
ve web tabanlı merkezi muhasebe programı LUCA örnek
gösterilebilir. Elektronik fatura ve ticari defterlerin
elektronik ortamda tutulması uygulaması elektronik
muhasebeye geçişin de ön adımı olacaktır. Elektronik
muhasebe ile birlikte kağıt ortadan kalkacak,
mükellefler defter ve belge ibraz etmeyecek, her türlü
işlem elektronik ortamda gerçekleştirilecektir.
Tüm bu gelişmelerle muhasebecilerin görev ve
sorumlulukları da değişmiştir. Muhasebe sürecinde veri
giriş ve veri kayıt işlemleri giderek önemini
kaybetmekte ve muhasebe bilgi teknolojisine dayalı
yönetim bilgi sisteminin bir parçasına dönüşmektedir.
İşletme yönetimi, bilgiyi üreten ve yöneten kişi olarak,
muhasebecilerden teknolojiye dayalı bilgi ve kontrol
sistemlerinin planlanması ve işletilmesinde aktif bir
rol oynamasını beklemektedir. Yapılan araştırmalar da
işletmelerin muhasebecilerden genelde yorum ve analiz
aşamasında destek istediklerini göstermektedir.
Günümüzde muhasebeci asıl işlevine dönmüş olup,
işletmelere yorum ve analiz aşamasında hizmet
sunmaktadır. Bu bağlamda muhasebecinin teknolojik
gelişmeler ve bilgisayar konusunda iyi derecede bilgi
sahibi olması gerekmektedir. İş hayatında bilgi
teknolojileri kullanımının yaygınlaşması dikkate
alındığında muhasebecilerin bu gelişmeye ayak
uydurmaları bir zorunluluk olarak gözükmektedir.
Muhasebe mesleğinde bilgi teknolojileri yaygın olarak
kullanılmaya başlandığı için muhasebe mesleğini seçecek
öğrencilerin, eğitim sürecinde bu teknolojilerin
öğretilmesi de gerekmektedir.
Uluslararası Muhasebeciler Federasyonu’na (International
Federation of Accountants) bağlı Uluslararası Muhasebe
Eğitimi Standartları Kurulu (International Accounting
Education Standards Board) tarafından oluşturulan
standartlarda ve açıklamalarda da bilgi teknolojilerine
ilişkin düzenlemeler yapılmıştır.
Standartlarda bilgi teknolojileri konusunda profesyonel
muhasebecilerin bilmesi gereken her nokta ayrıntılı bir
şekilde ortaya konmuş, muhasebe mesleğini seçecek
öğrencilere eğitim sürecinde bilgi teknolojilerinin
kullanımının öğretilmesi gerektiğinin altı çizilmiştir.
Standarda göre meslek örgütleri gerek yeterlilik öncesi
gerekse yeterlilik sonrasında bilgi teknolojilerinin
öğrenilmesi konusunda gerekli çalışmaları yapmalıdırlar.
Sonuç olarak muhasebecilerin bilgi teknolojilerindeki
değişime ayak uydurarak işletmelerin gereksinmelerine
daha etkili cevap verebilecek donanıma sahip olması
gerekmektedir. Muhasebe mesleğinin güçlü bir geleceği
olabilmesi için; başta bilgi teknolojilerini çok iyi
bilen ve öğrenmeyi sürekli hale getirebilen
muhasebecilere gereksinim vardır.
Ahmet GÜNDÜZ
Ali
ÖZBEK
Ahmet
FIRAT, Kemal TATAR
Sinan
ARSLAN
Altar
ÇALIŞANELLER
Mustafa
SAKAL,
Süleyman
UYAR
Ahmet
KUTSAL, Özkan BASAT
Cevdet
AKÇAKOCA
Ufuk
ÖZDEMİR
Mustafa
ALPASLAN,
Abubekir
TAŞYÜREK
Mahir
GENCER
Özkan
CENGİZ
Koray
ATEŞ
Eda
Esra ATUN
