Yüksel Altun
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
Bağımsız Denetçi
Bilim Uzmanı
yukselaltun5506@gmail.com

İş Kazasında İş Sağlığı Ve Güvenliği Uzmanının Tutuklanması

İş kazası; işçiyi ruhen veya bedenen zarara uğratan, doğurduğu sonuçlar bakımından işçi, işveren ve SGK üçlüsünü ilgilendiren olaydır.

Türk Borçlar Kanunu uyarınca işveren, iş yerinde iş sağlığı ve güvenliğini sağlamak için her türlü önlemi almak ve gerekli araçları eksiksiz olarak sağlamakla yükümlüdür. (6098 sayılı Kanun m.417/2)

İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’na göre ise iş kazası, iş yerinde veya işin yürütümü nedeniyle meydana gelen, ölüme sebebiyet veren veya vücut bütünlüğünü ruhen ya da bedenen engelli hâle getiren olayı ifade eder. (6331 sayılı Kanun m.3/1-g)

Kanunun amacı, iş yerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması ile mevcut sağlık ve güvenlik şartlarının iyileştirilmesi; iş kazaları ve meslek hastalıklarının önlenerek çalışanların maddi, manevi ve hukuki bakımdan güvence altına alınmasıdır. (6331 sayılı Kanun m.1)

İşveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini koruyarak işçiyi gözetme borcu kapsamında gerekli tüm önlemleri almalıdır. Ancak tüm önlemleri almış olması, meydana gelebilecek bir iş kazasındaki yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

İş sağlığı ve güvenliği (İSG) uzmanı; çalışanlara rehberlik etme, risk değerlendirme, ortam gözetimi, eğitim ve bilgilendirme, kayıt tutma ve birimlerle iş birliği yapma, İSG ile ilgili tüm işleri mevzuata uygun şekilde işverene bildirme, iş kazası ve meslek hastalıklarına karşı işvereni uyarma, iş yerine ait ticari sırları gizli tutma, ihmallerinden dolayı işverene karşı sorumlu olma ve gördüğü tüm eksiklikleri onaylı deftere yazma görev ve yükümlülüğündedir.

Bu kapsamda uzman, iş yerindeki güvenlik önlemlerini belirlemeli ve uygulamaları denetlemelidir. Önlenemeyen ve ciddi bir tehlike karşısında işin durdurulması için durumu yazılı olarak işverene (onaylı deftere) bildirmeli; işverenin gereğini yerine getirmemesi hâlinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bildirimde bulunmalıdır. (6331 sayılı Kanun m.8/2)

İSG uzmanının uyarısına rağmen işverenin gerekli tedbirleri almaması nedeniyle bir iş kazası meydana gelirse, nihai sorumluluk işverene ait olmalıdır.

Şayet işveren, uzmanın uyarılarını dikkate almaz ve uzman da görevini tam olarak yerine getirmezse, iş kazasının sonuçlarından her iki taraf birlikte sorumlu tutulur. Uzmanın ihmali nedeniyle ölümlü veya yaralanmalı bir iş kazası meydana gelmişse uzman, taksirle öldürme veya taksirle yaralama suçundan yargılanabilir.

Türk Ceza Kanunu’na göre taksirle bir insanın ölümüne neden olan kişi, iki yıldan altı yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Fiil, birden fazla insanın ölümüne ya da bir veya birden fazla kişinin ölümü ile birlikte bir veya birden fazla kişinin yaralanmasına neden olmuşsa, kişi iki yıldan on beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. (5237 sayılı Kanun m.85)

Yargıtay, meydana gelen ölümlü ya da yaralanmalı bir iş kazasında İSG uzmanının görev ve sorumluluklarını yerine getirip getirmediğine, denetim yapıp yapmadığına ve eksiklikler konusunda işvereni uyarıp uyarmadığına bakmakta, uzmanın ihmali bulunması halinde cezai ve hukuki sorumluluğu doğabilmektedir.

İş güvenliği uzmanı, kontrol, denetim ve tebliğ görevlerini yerine getirmişse kusurlu bulunamaz. (Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E.2015/4764, K.2016/4331)

Ayrıca ceza soruşturmasının yürütülmesi ile tutuklama tedbirine başvurulması birbirinden ayrı konulardır. Ceza Muhakemesi Kanunu uyarınca tutuklama, kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut delillerin ve bir tutuklama nedeninin bulunması hâlinde başvurulabilecek istisnai bir koruma tedbiridir, şüphelinin kaçması ya da saklanması veya delilleri karartması yönünde somut olgular aranır. Ayrıca tedbir, işin önemi ile verilmesi beklenen ceza veya güvenlik tedbiri karşısında ölçülü olmalıdır. (5271 sayılı Kanun m.100)

İş kazası dosyalarında İSG uzmanı bakımından kaçma şüphesi kural olarak bulunmamakta; kaza yeri, iş yeri kayıtları ve onaylı defter zaten kolluk ve iş müfettişi denetimine açık olduğundan delil karartma ihtimali de büyük ölçüde ortadan kalkmaktadır. Bu nedenle taksirli bir suç isnadıyla İSG uzmanının tutuklanması, ölçülülük ilkesiyle bağdaşmamakta; bu tür dosyalarda adli kontrol tedbirlerinin uygulanması yeterli olmaktadır.

İSG uzmanı iş yerindeki eksiklikleri onaylı deftere yazmış ve Bakanlığa resmî bildirimde bulunmuş ise, 6331 sayılı Kanun kapsamındaki görevinden dolayı taksirle ölüme sebebiyet vermekten cezalandırılmaması gerekir.

Kanaatimize göre, İSG uzmanının meslek hastalıkları ve iş kazalarını önlemedeki rolü büyüktür. Şirket bünyesinde işverenin emir ve talimatı altında çalışması görev, yetki ve bildirim sorumluluklarını kısıtladığından, iş sözleşmesi ve diğer çalışma koşulları bakımından işverene bağımlılıkları sona erdirilmelidir.

Denetim yetkileri devlet adına kullanılmalı ve ücretlerini devlet aracılığıyla almalıdırlar. Tıpkı inşaat işlerinde uygulanan yapı denetimi gibi, devlet tarafından geçici süre ile şirketlere İSG uzmanı ataması yapılarak işverene bağımlılık ortadan kaldırılmalı ve çalışmalarını bağımsız olarak yapmaları sağlanmalıdır.

Standart iş sözleşmesi yerine görev, yetki ve sorumlulukları kapsayan örnek bir sözleşme olmalı; tehlike sınıfına, yetki ve sorumluluğa göre asgari bir ücret belirlenmelidir.

İş kazalarının hiç olmaması iş sağlığı güvenliği uzmanlarının gerekli yargılama sürecinden geçtikten sonra kusurları varsa tutuklanması, mahkemelerde işverenlerin hukuki sorumluluğunun tam olması ve tek bir bilirkişi raporu ile karar verilmemesi temennisi ile…

 

04.08.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> YILIN KAMPANYASI: Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.666 TL + KDV  Ayrıntılar için tıklayın.