Musa Çakır
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir

Geçici Vergide Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

Yine bir geçici vergi dönemindeyiz. Yoğun başladığımız yıla yoğun bir şekilde devam edeceğiz. Hepimizin bildiği özellik arz eden konuları bir araya toplayalım.

Geçici vergi 3’ er aylık dönemler halinde bütün kurumlar ve gelir vergisi mükellefleri tarafından beyan edilir. Genel vergi oranı gelir vergi mükellefleri için %15, kurumlar vergisi mükellefleri için %25, banka, sigorta ve reasürans şirketler, finans kuruluşları vb. içinse %30 olarak uygulanmaktadır. (İndirimli kurumlar vergisi oranı dikkate alınmadı.) 4. Dönem geçici vergi 2025 yılında tekrar mevzuatımıza girmiş oldu.

Geçici vergi beyannamesi dönemleri;

1. Dönem: Ocak - Mart → 17 Mayıs’a kadar

2. Dönem: Nisan - Haziran → 17 Ağustos’a kadar

3. Dönem: Temmuz - Eylül → 17 Kasım’a kadar

4. Dönem: Ekim - Aralık → 17 Şubat’a kadar verilmesi gerekmektedir.

Öncelikle mizan alınır ve 100 kasa hesabından başlanarak en son hesaba göre hesap kodları taranır.

• Mizan da varsa ters bakiyeler düzeltilmeli. 320 hesaptaki ters bakiyeler 159 hesaba, 120 hesaptaki ters bakiyeler 340 hesaba virmanlanır. 102 bankalar hesabında esnek hesaptan dolayı terse düşen bakiye varsa da 300 banka kredi hesabına virmanlanması gerekmektedir.
• Yine vadeli hesabımız varsa veya fon gelirimizden kaynaklı stopajımız doğduysa bununla ilgili bankadan stopaj yazısı alınarak 193 Peşin ödenen vergi ve fonlar hesabı ile kontrol sağlanır.
• Dövizli işlemlerimiz varsa muhakkak kur değerlemesi yapılması gerekmektedir. Kasamızda dövizimiz varsa efektif alış kuru ile değerleme yapmamız gerekmektedir. Diğer döviz işlemleri için merkez bankası döviz alış kuru kullanılabilir.
• Stok var ise stok sayımı yapılarak dönem sonu stoku belirlenmesi ve satılan ticari mal maliyetinin hesaplanması.
• Duran varlıklara ait amortisman kayıtlarının atılması.
• 180 hesapta yer alan dönemsel kayıtların ilgili maliyet hesabına virmanı yapılması.
• Dönemsel tahakkuk kayıtlar (Ücret tahakkuk kaydı, kira tahakkuk kaydı gibi.)
• Varsa gelir ve gider tahakkuk kayıtlarının yapılması.
• Kanunen kabul edilmeyen giderlerin kontrolu ve sınıflandırılması.
• Firmada varsa finansman gider kısıtlaması hesaplanması.
• Yurtiçi asgari kurumlar vergisine dahil olup olmadığının tespiti ve hesaplaması
• İndirim ve istisnaların hesaplanması ve doğru şekilde beyan edilmesi.
• Adat hesaplanması
• Ortaklar hesabının kontrolü ve örtülü sermaye durumu.
• Eğer ki uygulamak isteyen firmalar için yeniden değerleme işlemi
• Geçmiş yıllardan devreden nakit sermaye indirimi varsa beyannamede gösterilerek indirilmesi. (Nakdi sermaye artışından kaynaklı faiz indirimi önceki dönemlerden devir olarak gelmiyorsa ilk 3 geçici vergi döneminde hesaplama yapılmamalı. 4. Geçici döneminde ve kurumlar vergisi beyannamesinde hesaplama yapılarak indirime konu edilebilir.)
• Geçmiş yıl zararlarının mahsubu. Bura da geçici vergi beyannamesinde güncellenen versiyonu ile eğer kâr varsa kâr kadar geçmiş yıl zararını kullanabiliyoruz. Zarar oluşmuşsa geçici vergide geçmiş yıl zararını gösteremiyoruz. Eğer ki geçici vergide ki kâr geçmiş yıl zararından yüksek ise bu durumda geçmiş yıl zararının tamamını düşebiliyoruz.
• Geçmiş yıl zararları için matrah artırımında bulunulduysa 2021 yılına kadar olan zararların %50 si, 2022 yılı zararının tamamı indirime konu edilmiyor. Yine 2023 yılında enflasyon düzeltmesi sonucu ortaya çıkan zararı da indirim konusu yapamıyoruz.
• Binek otolara ait gider kısıtlaması ve amortisman ayrımını kontrol etmek gerekir.
• Şüpheli ticari alacak varsa ise icra ve dava aşamasındaysa karşılık ayrılabilir.
• Ödenmeyen sgk primlerinin kkeg yapılması.
• Bağış ve yardımlar varsa indirim veya KKEG durumu.
• Gerçek faydalanıcı bilgi formunun gerçeği yansıtması varsa değişiklik belirtilmesi.

Burada hassas olan birkaç başlık için de örnek verip yazımı sonlandıracağım.

Geçici vergide %10 yanılma payı bulunmaktadır. %10 luk yanılma payı beyan edilmesi gereken geçici vergi matrahı üzerinden hesaplanması gerekmektedir.

Örnek:

Beyan Edilen Matrah	A	100.000 TL
Beyan Edilmesi Gereken Matrah	B	120.000 TL
Eksik Beyan Matrahı	C = B – A	20.000 TL
Beyan Edilmesi Gereken Matrahın %10	D = B * %10	12.000 TL
Sonuç	E	Düzeltme Var.

 

Beyan Edilen Matrah	A	100.000 TL
Beyan Edilmesi Gereken Matrah	B	110.000 TL
Eksik Beyan Matrahı	C = B – A	10.000 TL
Beyan Edilmesi Gereken Matrahın %10	D = B * %10	11.000 TL
Sonuç	E	Düzeltme Yok.

Matrah farkı %10’ un altındaysa sorun yok. Ancak %10 yanılma payını aşarsa tespiti halinde vergi ziya-i ve gecikme faizi tahakkuk eder. Yani matrah farkı beyan edilmesi gereken matrahın %10’ undan büyük ise düzeltme yapılmalı, daha küçük ise düzeltme yapılmaya gerek bulunmamaktadır.

Finansal Gider Kısıtlaması

Finansal gider kısıtlaması yapabilmek için bilanço hazırlamamız gerekmektedir. Çünkü hesaplama bilanço kalemleri üzerinden hesaplanacak.

Yabancı kaynakları özkaynakları aşan şirketler için hesaplama yapılacak olup, faiz, komisyon, vade farkı, kâr payı, kur farkı gibi giderlerin bir kısmı kanunen kabul edilmeyen gider olarak ayrıştırmak gerekiyor.

Örnek:

Özkaynak toplamı: 100.000TL

Uzun vadeli yabancı kaynak + Kısa vadeli yabancı kaynak toplamı: 150.000TL

Toplam Finansman Gideri: 20.000TL

 

Yabancı kaynakların özkaynakları aşan kısmı : 150.000TL – 100.000TL = 50.000TL

Aşan kısmın oranı : (50.000TL/150.000)*100 = 33,33

Aşan kısma isabet eden finansman gideri: 20.000 TL * %33,33 = 6.666,00TL

KKEG Tutarı: 6.666,00TL * %10 = 666,60TL

Beyanname üzerinde ekler kısmında kanunen kabul edilmeyen giderler kısmında 666,60TL girmek gerekiyor.

Umarım geçici vergi dönemini atlatırsak haziran ve temmuz aylarında rahat bir süreç geçiririz.

Saygılarımla.

14.05.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> YILIN KAMPANYASI: Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.666 TL + KDV  Ayrıntılar için tıklayın.