Hüseyin Ergut
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
Lisanslı SPK Uzmanı
smmm.hergut@gmail.com

Bir Finanslama Modeli Olarak (Trade Credıt Insurance-TCI) Alacak Sigortası Nedir? Nasıl İşler? Avantajları Ve Türkiye Uygulaması

Alacak Sigortası Nedir?

Alacak sigortası, işletmelerin vadeli satışlarından doğabilecek tahsilat riskini güvence altına alan finansal bir koruma (finansal risk yönetim aracı) sistemidir. Özellikle vadeli satış yapan firmalar için müşterinin ürün veya hizmet bedelini vadesinde ödeyememe riskini minimize etmek için sigorta poliçesi devreye girer ve işletmenizin alacağı belirlenen limitler dahilinde karşılanmaktadır. Bu sayede firmanızın nakit akışı korunur ve ticari faaliyetleri kesintiye uğramaz.

Özellikle ticari alacak sigortası, (B2B) çalışan işletmelerin satış sonrası risklerini yönetmekte önemli bir rol oynamaktadır. Tahsilat, sürecinde yaşanabilecek aksaklıklar, birçok işletme için zincirleme finansal sıkıntıya yol açabilmektedir. Alacak sigortası, bu riski ortadan kaldırarak işletmelerin istikrarını sürdürmesine yardımcı olmaktadır.

Alacak Sigortasının Önemi:

Şirketler için başlıca önemli risklerden biride tahsilat riskidir. Özellikle iş hacmi büyüyen işletmelerde satış hacmine paralel olarak tahsilat riski sorunu da buna paralel ortaya çıkmaktadır.

Alacak sigortası vesilesiyle,

-Müşteri iflası,

-Ödeme gecikmesi,

-Ticari riskler gibi durumlara karşı koruma önlemi alınmış olur.

Ticari Alacak Sigortası Nasıl Çalışır?

Ticari alacak sigortası, işletmelerin müşterilerine yaptıkları vadeli satışlarda yaşanabilecek ödeme sorunlarına karşı güvence sağlamaktadır. Sistem; müşteri risk analizi, kredi limiti belirleme, poliçe süreci ve tazminat ödemesi gibi birbiriyle bağlantılı beş temel aşamadan oluşmakta olup, bu süreç hem yurt içi hem de yurt dışı ticarette alacakların güvence altına alınmasını sağlar.

I-Müşteri Risk Analizi İlk aşamada sigorta şirketi, alıcı firmanın finansal geçmişini, ticari itibarını ve ödeme performansını inceler. Bu analiz, poliçe kapsamında hangi müşterilere teminat sağlanabileceğini belirler. Böylece satış yapmadan önce alıcının ödeme gücü hakkında net bilgi edinilmiş olur.

II-Kredi Limiti Belirleme Her müşteri için ayrı bir kredi limiti tanımlanır. Bu limit, sigorta kapsamında güvence altına alınan azami alacak tutarını ifade eder. Limit belirleme hem ticari alacak sigortası hem de devlet destekli alacak sigortası poliçelerinde temel unsurlardan biridir.

III-Poliçe Düzenleme ve Prim Hesaplama Risk değerlendirmesi tamamlandıktan sonra işletme için poliçe hazırlanır. Prim oranı; toplam ciro, müşteri portföyü, ödeme vadeleri ve sektörel risk faktörlerine göre belirlenir. Bu sayede her işletmeye özel bir koruma planı oluşturulur.

IV-Tahsil Edilemeyen Alacak ve Tazminat Süreci Alıcı firmanın iflas etmesi, konkordato ilan etmesi veya ödemeyi yapmaması durumunda sigorta devreye girer. Poliçede belirtilen bekleme süresi sonunda, sigorta şirketi alacağın belirli bir oranını tazminat olarak öder. Bu oran genellikle teminat limitine ve poliçe koşullarına göre %80 ila %90 arasında değişir.

V-Sürekli İzleme ve Güncelleme Alacak sigortası sadece satış sonrası güvence sağlamakla kalmaz; aynı zamanda müşterilerin finansal durumunu düzenli olarak izler. Sigorta şirketi, risk puanlarında değişiklik olursa kredi limitini artırabilir veya azaltabilir. Bu sayede işletme, değişen piyasa koşullarına karşı her zaman koruma altında olur.

Özetle, alacak sigortası, satış sonrası riskleri minimize eden bir risk yönetim aracıdır. İşletmeler için hem güvenli satış hem de sürdürülebilir büyüme fırsatı sunmaktadır.

Devlet Destekli Alacak Sigortası Modeli:

Devlet destekli alacak sigortası, (KOBİ)’lerin yurt içi satışlarında yaşanabilecek tahsilat risklerini devlet güvencesiyle teminat altına alan bir sistemdir. Bu model, T.C. Ticaret Bakanlığı tarafından yürütülür ve işletmelerin alacaklarını güvenceye alarak finansal istikrarı korumayı hedeflemektedir.

2025’ yılı itibarıyla sistem, dijital başvuru altyapısıyla daha erişilebilir hale gelmiştir. KOBİ’ler, satış yaptıkları müşterilerin ödeme riskini online olarak sorgulayabilir, poliçe tekliflerini anında alabilir ve teminat limitlerini dijital ortamda takip edebilirler.

I-Kimler Yararlanabilir?

Türkiye’de faaliyet gösteren, yıllık cirosu 250 milyon TL’nin altında olan KOBİ’ler devlet destekli alacak sigortası kapsamına girer. Bu sigorta, özellikle vadeli satış yapan ve müşteri portföyü geniş olan işletmeler için uygundur.

II-Sistem Nasıl İşler?

Sigorta başvurusunda bulunulduğunda, alıcı firmaların ödeme performansı ve ticari geçmişi analiz edilir. Her müşteri için teminat limiti belirlenir ve poliçe düzenlenir. Satış sonrası ödeme gerçekleşmezse, sigorta şirketi devreye girerek alacağın belirli bir oranını tazmin eder.

III-Prim ve Teminat Oranları Prim oranları;

Yıllık ciro, müşteri sayısı, ortalama vade süresi ve risk seviyesine göre belirlenir. 2025’ yılı itibarıyla prim oranları genellikle (%0.50) ila (%1.20) arasında değişmektedir. Tazminat oranı ise poliçeye göre genellikle (%90)’a kadar çıkabilmektedir.

Devlet Destekli Alacak Sigortasının Avantajları:

-KOBİ’lerin tahsilat riskini devlet güvencesiyle minimize eder.

-Vadeli satış yapan işletmelere finansal güvenlik sağlar.

-Nakit akışını korur, finansman planlamasını kolaylaştırır.

-Bankalardan kredi kullanırken ek güven unsuru oluşturur.

-Sigorta primleri vergiden düşülebilir niteliktedir.

Hangi İşletmeler Sigortalı olabilir?

19/10/2005’ tarihli ve 2005/9617’ sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelerin Tanımı, Nitelikleri ve Sınıflandırılması Hakkında Yönetmelikte mikro ve küçük işletmeler olarak tanımlanan işletmelerden aşağıda belirtilen koşulları sağlayanlar Sigortalı olabilir.

Başvuru tarihinden itibaren en az iki yıl önce kurulanlar Olağandışı Riskler Yönetim Merkezi tarafından belirlenen risk değerlendirme kriterlerini sağlayanlar Mikro ve Küçük İşletmeler, ilgili Yönetmelikte şu şekilde tanımlanmaktadır;

I-Mikro işletme: On kişiden az yıllık çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hasılatı veya mali bilançosundan herhangi biri 3.000.000-TL (Üç Milyon Türk Lirasını) aşmayan işletmeler.

II-Küçük işletme: Elli kişiden az yıllık çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hasılatı veya mali bilançosundan herhangi biri 25.000.000-TL (Yirmi Beş Milyon Türk Lirasını) aşmayan işletmeler. (01.04.2020’ Tarihli genelge ile orta işletmeler de dahil edilmiş ciro şartı 125.000.000 TL ye çıkarılmıştır.) Poliçe başlangıç tarihinden sonra yapılan yurtiçi satışlardan doğan, en fazla 360 gün vadeli ticari alacaklar.

Hangi Satışlar Teminat Altına Alınabilir?

-Sigortalı ile alıcı arasında bir satış sözleşmesi var ise; sözleşmede satış vadesinin belirtildiği, satış sözleşmesinin var olmadığı durumlarda ise; sigortalı ile alıcı arasında kararlaştırılan satış vadesinin fatura üzerinde belirtildiği satışlar.

-Dövize endeksli faturalar veya sözleşmeler kapsamındakiler hariç olmak üzere, fatura veya faturaları Türk Lirası cinsinden kesilen satışlar.

-Kamu kurum ve kuruluşları ve tacir sıfatı taşımayan gerçek kişiler, belediyeler, odalar ve borsalar, meslek birlikleri, dernekler, vakıflar, kamu iktisadi kuruluşları haricinde kalan alıcılara yapılan satışlar.

-Açık hesap, çek ve senet ile yapılan satışlar teminat altındadır.

Hasarın Teminat Altında Olması için Sigortalılar Nelere Dikkat Etmeli?

-Düzenlenen faturalarda vade bilgisinin yer alması gerekmektedir.

-Faturaların vadelerinin azami ödeme süresinden daha uzun vadeli düzenlenmemelidir.

-Sigortalı, teminat altındaki alıcılardan alacaklarını tahsil etmek ile kayıpları önlemek ya da en aza indirgemek konusunda gerekli tüm tedbirleri almalıdır.

-Sigorta şirketinin talep ettiği her türlü belgenin doğru ve eksiksiz olması gerekmektedir.

Değerlendirme:

Ticari alacak sigortası (TCI), müşterileri iflas veya istikrarsızlaştırıcı siyasi koşullar nedeniyle ödeme yapamadığında şirketlere geri ödeme yapan bir mekanizmadır. Sigortacılar genellikle poliçelerini, poliçe kapsamındaki müşterilerin büyüklüğüne ve sayısına, kredibilitelerine ve faaliyet gösterdikleri sektöre özgü riske göre fiyatlandırırlar. Şirketler, tüm alıcılarını, belirli bir alıcı grubunu ve hatta yalnızca belirli bir ticaret ortağını tazmin etmeyi seçebilirler.

Kaynakça:

-19/10/2005’ tarihli ve 2005/9617’ sayılı Bakanlar Kurulu Kararı

-Türk Eximbank  

-Akbank

-İş Bankası Yayınları

13.05.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> YILIN KAMPANYASI: Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.666 TL + KDV  Ayrıntılar için tıklayın.