Muhammed Kutub Bağırgan
Yeminli Mali Müşavir
MKB YMM A.Ş.
mkutubbagirgan@gmail.com

Döviz Dönüşüm Desteğinde 26 Ekim 2026 Değişiklikleri

TCMB’nin döviz dönüşüm desteğine ilişkin uygulama talimatında yapılan son değişiklikler, başvuru belgelerinin kullanımını kolaylaştırırken aracılı ihracat, hizmet gelirleri ve dahilde işleme kapsamındaki destek ödemelerinin şartlarını açıklığa kavuşturuyor. Firmalar bakımından en somut kolaylıklar, döviz pozisyonu formunun geçerliliğinin üç aya çıkarılması ve hesapta korunması gereken döviz tutarının destek kapsamında yapılacak satışla ilişkilendirilmesidir.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğe İlişkin Uygulama Talimatı, 26 Ekim 2026 tarihinde güncellenmiştir. Bu yazıda, 1 Ekim 2026 tarihli metne göre yapılan değişiklikler ve bunların muhasebe birimleri, mali müşavirler ve ihracatçılar açısından sonuçları ele alınmaktadır.

Düzenlemenin doğru uygulanabilmesi için üç hususun birlikte değerlendirilmesi gerekir: Destek kapsamındaki dövizin kaynağı, başvuruda kullanılacak belgeler ve desteğin hangi firmanın limitinden karşılanacağı. Özellikle ihracatçı ile tedarikçinin farklı kişiler olduğu işlemlerde, formu sunan firma ile destek ödemesini alan firmanın doğru belirlenmesi önem taşımaktadır.

DÖVİZ POZİSYONU BİLDİRİM FORMU ÜÇ AY KULLANILABİLECEK

Talimatın 5 inci maddesinin dördüncü fıkrasında yapılan değişiklikle, Döviz Pozisyonu Bildirim Formunun belge tarihinden itibaren geçerliliği 15 günden üç aya çıkarılmıştır. Bu süre içinde aynı form kapsamında birden fazla işlem yapılabilecektir.

Böylece sık aralıklarla destek başvurusu yapan firmalarda form hazırlama ve onaylatma yükü azalacaktır. Bununla birlikte döviz pozisyonu oranının yüzde 10’u aşmaması şartı devam etmektedir. Aracı banka, her destek başvurusunda ilgili koşulların sağlandığını kontrol edecektir. Üç aylık geçerlilik süresi, formun doğru bilgilerle hazırlanmasına ve bankanın kontrolüne ilişkin sorumlulukları ortadan kaldırmamaktadır.

Ek C’deki açıklamalara göre form, düzenleme tarihindeki döviz ve altın varlıkları esas alınarak hazırlanmalıdır. Döviz varlıklarının TL karşılığında içinde bulunulan yılın ilk iş günü ilan edilen TCMB döviz alış kurları; altın varlıklarında ise aynı güne ait Borsa İstanbul fiyatları kullanılacaktır. Aktif toplamı ve net satış hasılatı, Gelir İdaresi Başkanlığına verilen yıllık beyannamelerdeki en güncel yıl sonu verilerinden alınacaktır. Bu hesaplama esasları yeni süreyle birlikte dikkate alınmalıdır.

HESAPTA KORUNACAK BAKİYE SATILACAK DÖVİZ TUTARINA BAĞLANDI

Talimatın 7 nci maddesinin üçüncü fıkrasında, ihracat bedelinin hesaba geldiği tarih ile destek başvuru tarihi arasındaki bakiyenin kontrolünde kullanılan ölçüt değiştirilmiştir. Önceki metinde hesap bakiyesinin gelen ihracat bedelinin altına düşmemesi aranırken, güncel metinde Merkez Bankasına yapılacak döviz satışı tutarının altına düşmemesi esas alınmıştır.

Örneğin firma hesabına 100.000 ABD doları ihracat bedeli gelmiş ve firma bunun 35.000 ABD dolarını destek kapsamında satmak istiyor olsun. Hesap bakiyesinin belirtilen dönemde 35.000 ABD dolarının altına düşmemesi ve diğer şartların sağlanması halinde, kalan dövizin bir bölümünün ticari ödemelerde kullanılması başvuruya tek başına engel oluşturmayacaktır.

Bakiyenin ihracat bedeli olmayan dövizlerle sonradan müsait hale getirilmemesi koşulu ise sürmektedir. Dolayısıyla sadece başvuru günündeki bakiye yeterli olmayacak; paranın hesaba girişinden başvuruya kadar hareketleri de incelenecektir. Örnekteki satış tutarı yalnızca bakiye değişikliğini açıklamak amacıyla kullanılmıştır.

ARACILI İHRACATTA TEDARİKÇİNİN BELGELERİ VE FATURA SINIRI AÇIKLANDI

Talimatın 5 inci maddesinin altıncı fıkrasındaki düzenleme, peşin ihracat bedeli olmayan dövizlerin aracı ihracatçı tarafından tedarikçi veya imalatçı adına satışını kapsamaktadır. Ek E beyannamesi, aracılı ihracat sözleşmesi, tedarikçi veya imalatçının unvanının yer aldığı gümrük beyannameleri ve bunlarla ilgili ihraç kayıtlı faturalar bankaya sunulmalıdır.

Yeni metinde, destek talep formu ile döviz pozisyonu bildirim formunun tedarikçi veya imalatçı tarafından imzalanarak bankaya ibraz edileceği açıkça belirtilmiştir. Ayrıca satılacak dövizi karşılayacak tutarda ihraç kayıtlı tedarikçi veya imalatçı faturası bulunup bulunmadığı banka tarafından kontrol edilecektir.

Fatura tutarlarının satılan döviz cinsinden karşılığı, fatura tarihinden önceki iş günü saat 15.30’da yayımlanan TCMB gösterge döviz alış kurları veya çapraz kurlarıyla hesaplanacaktır. İhracatçının tahsil ettiği dövizin tamamı ile tedarikçinin belgelenmiş teslim tutarı arasındaki farkın başvuruda gözetilmesi gerekir.

DAHİLDE İŞLEME KAPSAMINDA DESTEK TEDARIKÇİYE ÖDENEBİLECEK

Talimatın 5 inci maddesine eklenen on beşinci fıkra, Dahilde İşleme Rejimi kapsamında gerçekleştirilen ihracata ilişkin dövizlerin ihracatçı tarafından satılması ve desteğin tedarikçi veya imalatçıya ödenmesi için özel bir usul getirmiştir. Bu işlemde aşağıdaki belgeler ve sınırlar birlikte dikkate alınmalıdır.

Destek talep formu ile döviz pozisyonu bildirim formunu ihracatçı firma aracı bankaya ibraz edecektir.

İhracatçı ve tedarikçi veya imalatçı, yeni Ek F beyannamesini bankaya sunacaktır.

Vergi dairesinin tedarikçi veya imalatçıya verdiği, tecil edilen KDV’nin terkin edildiğine ilişkin yazı ve yazı ekindeki faturalar ibraz edilecektir. Faturalarda KDV Kanununun geçici 17 nci maddesi gereğince KDV tahsil edilmediği ibaresi bulunmalıdır.

Terkin yazısı, destek başvuru tarihinden en fazla bir yıl öncesine ait olabilecektir. Yazı ekindeki faturaların daha eski tarihli olması mümkündür.

Destek kapsamında satılan döviz, ilgili tedarikçinin bu ihracatçıya düzenlediği ve işleme konu edilen faturaların toplamını aşamayacaktır.

Belgeler doğrulanabilir kod üzerinden görüntülenebiliyorsa banka kontrollerini bu kayıtlar üzerinden yapabilecektir. Faturaların satılan döviz cinsinden karşılığı, fatura tarihinden önceki iş günü saat 15.30’da yayımlanan gösterge döviz alış kurları veya çapraz kurlarıyla belirlenecektir.

Satılan dövizin TL karşılığı ihracatçının hesabına, destek tutarı ise doğrudan tedarikçi veya imalatçının hesabına aktarılacaktır. Talimatın 6 ncı maddesine eklenen on birinci fıkra gereğince satışın TL karşılığı tedarikçinin firma satış limitinden, ödenen destek de aynı tedarikçinin azami destek tutarından düşülecektir. Bu limit kuralı, 5 inci maddenin altıncı fıkrası kapsamındaki aracılı ihracat işlemleri için de açıkça düzenlenmiştir.

Burada dikkat edilmesi gereken ayrım şudur: DİR işleminde formları ihracatçı sunmasına rağmen destekten tedarikçi yararlanmakta ve tedarikçinin limiti kullanılmaktadır. Talimatın 10 uncu maddesinin üçüncü fıkrasındaki bildirim düzenlemesi de bu nedenle destekten yararlanan tedarikçinin vergi kimlik numarasını esas almaktadır.

ARACI ÜZERİNDEN HİZMET SUNAN FİRMALARIN BAŞVURU USULÜ BELİRLENDİ

Yeni 5 inci madde on dördüncü fıkra uyarınca, aracı kullanarak yurt dışı yerleşiklere döviz kazandırıcı hizmet sunan firmalar, bu hizmet karşılığında aracıdan tahsil ettikleri dövizleri satarak destekten yararlanabilecektir. Hizmet bedeli, hizmeti sunan firmanın faturaları ve aracıya yurt dışından gelen ödemeye ait SWIFT mesajı üzerinden tespit edilecektir.

Bedel aracı firmanın bankasına gelmişse, hizmeti sunan firmanın bankası dövizin yurt dışından geldiğini ve satılmadığını aracı firmanın bankasından teyit edecektir. Hizmeti sunan firmanın aracıya düzenlediği faturada veya eklerinde, hizmeti alan yabancı gerçek ya da tüzel kişinin bilgileri ile ülkesini de içeren kısa adresi bulunmalıdır. Bu bilgileri içermeyen belgeler kabul edilmeyecektir.

Destek kapsamındaki satış, yabancı müşterilere sunulan ve faturalarda yer alan hizmet bedelleri toplamını aşamayacaktır. Bu hüküm özellikle hizmet bedelinin doğrudan yabancı müşteriden değil, bir aracı üzerinden tahsil edildiği işlemlerde belge ve ödeme zincirinin nasıl kurulacağını göstermektedir.

ÇOK SAYIDA HİZMET FATURASI İÇİN ONAYLI DÖKÜM KULLANILABİLECEK

Talimatın 5 inci maddesinin dokuzuncu fıkrasında, döviz kazandırıcı hizmet bedellerine ilişkin faturaların işlem bazında 15 adetten fazla olması halinde fatura dökümü kullanılabilmesine imkân tanınmıştır. Firma tarafından hazırlanacak döküm, YMM veya SMMM tarafından onaylanacaktır. Bankanın bu dökümü kabul edebileceği düzenlendiğinden, uygulama bankanın belge kontrolüyle birlikte yürütülecektir.

Dökümde destekten yararlanacak firmanın unvanı ve VKN’si; fatura tarihi, numarası ve konusu; döviz tutarı ve cinsi; hizmeti alan gerçek veya tüzel kişi ile bu kişinin yerleşik olduğu ülke bilgileri bulunmalıdır. Meslek mensubunun onayı, dökümün dayanak faturalarla karşılaştırılmasını gerektiren bir çalışma olarak ele alınmalıdır.

BEDELSİZ İTHALATTA FİRMA BEYANI VE TUTARIN DOĞRULUĞU ÖNEM KAZANDI

Talimatın 5 inci maddesinin on ikinci fıkrası yeniden yazılmıştır. Önceki metindeki DİR atfı kaldırılmış; kontrol, ihracat işlemine konu bedelsiz ithalatın bulunup bulunmadığının talep formundaki firma beyanı üzerinden belirlenmesi esasına bağlanmıştır. Ek B talep formuna bedelsiz ithalatın varlığı ve tutarı için alan eklenmiştir.

Bedelsiz ithalat yapılmışsa destek hesabına esas döviz satış tutarı, ihracat bedelinden bedelsiz ithalat tutarı düşülerek belirlenecektir. Bedelsiz ithalat tutarı, ihracata ilişkin gümrük beyannamesine esas faturalar üzerinden tespit edilecek; döviz cinsi karşılaştırmasında fatura tarihinden önceki iş gününün saat 15.30 gösterge döviz alış kurları veya çapraz kurları kullanılacaktır.

Örneğin 100.000 avroluk ihracat bedelinin 30.000 avroluk kısmı işleme konu bedelsiz ithal girdiye karşılık geliyorsa, diğer koşullar ve limitler saklı kalmak üzere destek hesabında dikkate alınabilecek tutar 70.000 avrodur. Bedelsiz ithalat tutarı ihracat bedeline eşit veya daha fazlaysa destek ödenmeyecektir. Bu tutarı da kapsayan satışlarla destek alınması, Talimatın 8 inci maddesindeki geri alma ve yaptırım hükümlerine konu olabilecektir.

BELGE İBRAZI VE İMZA SÜREÇLERİNDE KOLAYLIK SAĞLANDI

Mal ihracatında gümrük beyannamesi ibrazına ilişkin ifade gümrük beyannamesi bilgisi olarak değiştirilmiştir. ETGB işlemlerinde de belgenin aslı yerine ETGB bilgisi esas alınmıştır. ETGB kapsamında üç ay boyunca tek bankayla işlem yapılmasına ilişkin beyan ve bankalar arası teyit şartı devam etmektedir.

Yeni 5 inci madde on altıncı fıkra, form ve belgelerin ıslak imza, e-imza veya Bankacılık Kanununun 76 ncı maddesi çerçevesindeki usul ve esaslara uygun dijital onay yöntemleriyle kabulüne imkân tanımaktadır. Meslek mensubunun faaliyet belgesi için kullanılan asıl ifadesi de kaldırılmıştır. Faaliyet belgesinin geçerliliği ve doğruluğu banka tarafından kontrol edilecektir.

Ek C’de, genel müdür veya finans müdürü unvanlı yetkili bulunmayan firmalarda, şirketi temsile yetkili üst düzey yetkili veya yetkililerin formu imzalayabileceği açıklanmıştır. Ek B1’deki kontrol ilişkisi bulunan firmalar listesinde ise güncelleme beyanı ayrıntılandırılmış; bilgiler değişmemişse daha önce sunulan listenin geçerli kabul edileceği belirtilmiştir.

DESTEK ORANI VE LİMITLER BAŞVURUDA BİRLİKTE DEĞERLENDİRİLMELİ

26 Ekim revizyonu başvuru ve uygulama şartlarını düzenlemektedir. Mevcut çerçevede yüzde 3 destek uygulaması 31 Ocak 2027’ye kadar geçerlidir. Döviz pozisyonu oranının yüzde 10’u aşmaması, katma değere göre belirlenen firma satış limitinin bulunması ve destek üst sınırının gözetilmesi gerekir.

Yıllık azami destek tutarı 100 milyon TL’dir. Geçici 4 üncü madde gereğince 1 Ekim ile 31 Aralık 2026 arasındaki dönem için bu tavanın dörtte biri, yani 25 milyon TL uygulanmaktadır. Aynı dönemde hesaplanan firma satış limiti de 0,25 katsayısıyla dikkate alınmaktadır. 25 milyon TL, her firmaya tanınmış otomatik bir hak değildir; firmanın kendi satış limiti ve uygun döviz tutarı ayrıca belirleyicidir.

MUHASEBE BİRIMLERİ VE MESLEK MENSUPLARI İÇİN UYGULAMA SONUCU

Firmaların güncel Ek B, Ek B1, Ek C ve işlem türüne göre Ek E veya Ek F belgelerini kullanması; banka hareketlerini ihracat tahsilatlarıyla eşleştirmesi; aracı üzerinden alınan hizmet bedellerinde yabancı müşteri bilgisini fatura veya eklerine taşıması gerekir. DİR başvurularında terkin yazısının tarihi ve ekindeki fatura listesi, başvuru öncesinde kontrol edilmelidir.

Değişiklikler belge yenileme sıklığını azaltmakta ve ticari ödemeler için döviz kullanımında esneklik sağlamaktadır. Desteğin sorunsuz alınabilmesi ise ihracat veya hizmet bedeli, banka hesabı ve dayanak fatura arasındaki ilişkinin kurulmasına bağlıdır. Tedarikçiye ödeme yapılan işlemlerde bu ilişkiye limitin hangi firmadan kullanılacağı da eklenmektedir. Muhasebe ve finans birimlerinin başvuruyu birlikte hazırlaması, eksik belge ve yanlış firma üzerinden limit kullanımı riskini azaltacaktır.

Konu	Önceki uygulama	26 Ekim’de yapılan değişiklik
Döviz pozisyonu formunun süresi — md. 5/4	Form 15 gün geçerliydi.	3 ay geçerli olacak. Bu süre içinde aynı formla birden fazla işlem yapılabilecek. Bankanın her başvuruda kontrol yükümlülüğü sürüyor.
Hesapta korunacak döviz bakiyesi — md. 7/3	İhracat bedelinin hesaba gelişinden başvuruya kadar bakiye, gelen ihracat bedelinin altına düşmemeliydi.	Bakiye artık TCMB’ye satılacak döviz tutarının altına düşmemeli. İhracat dışı kaynaklarla bakiyenin sonradan tamamlanmaması şartı devam ediyor.
Aracılı ihracatta tedarikçi belgeleri — md. 5/6	Tedarikçi adına satış ve doğrudan destek ödemesi düzenlenmişti.	Talep formu ve döviz pozisyonu formunu tedarikçi/imalatçının imzalayacağı açıkça belirtildi. Satılan dövizi karşılayacak tutarda ihraç kayıtlı fatura aranacak.
Hizmet ihracatında çok sayıda fatura — md. 5/9	Faturalar bankaya ibraz ediliyordu.	İşlem bazında 15’ten fazla fatura varsa, faturalar yerine firmanın hazırladığı YMM/SMMM onaylı fatura dökümü banka tarafından kabul edilebilecek.
Gümrük beyannamesi ve ETGB — md. 5/9–10	Gümrük beyannamesi ibrazı; ETGB’de ayrıca belgenin aslı öngörülüyordu.	Metin gümrük beyannamesi bilgisi ve ETGB bilgisi üzerinden düzenlendi. ETGB işlemlerinde üç ay tek bankayla çalışma şartı sürüyor.
Bedelsiz ithalat kontrolü — md. 5/12	DİR işlemlerindeki kontrol, gümrük beyannameleri ve dayanak belgeler üzerinden yapılıyordu.	Kontrolde talep formundaki firma beyanı esas alınacak. Bedelsiz ithalat varsa tutarı ihracat bedelinden düşülecek; tutar faturalar üzerinden belirlenecek. Talep formuna bunun için ayrı alan eklendi.
Aracı üzerinden hizmet sunan firmalar — yeni md. 5/14	Hizmeti fiilen sunan firma açısından ayrıntılı işlem usulü bulunmuyordu.	Firma, yabancı müşteriye sunduğu hizmet karşılığında aracıdan tahsil ettiği dövizi satarak destek alabilecek. Fatura, SWIFT ve gerektiğinde bankalar arası teyit aranacak.
DİR kapsamında tedarikçiye ödeme — yeni md. 5/15	Bu işleme özgü ayrıntılı düzenleme yoktu.	İhracatçının sattığı dövize ilişkin destek, belirlenen belgelerle doğrudan tedarikçi/imalatçıya ödenebilecek. Ek-F beyannamesi getirildi.
Tedarikçinin limitinin kullanılması — yeni md. 6/11 ve md. 10/3	Uygulama ayrıntıları açık değildi.	Aracılı ihracat ve belirtilen DİR işlemlerinde satış tutarı tedarikçinin satış limitinden, destek de tedarikçinin destek üst limitinden düşülecek. DİR bildiriminde destekten yararlanan tedarikçinin VKN’si esas alınacak.
Elektronik belge ve onay — yeni md. 5/16 ve md. 7/1	Genel kabul usulü açık biçimde düzenlenmemişti; faaliyet belgesinde “asıl” ifadesi vardı.	Form ve belgeler ıslak imza, e-imza veya bankacılık mevzuatına uygun dijital onayla kabul edilebilecek. Faaliyet belgesindeki “asıl” ifadesi kaldırıldı.
Formu imzalayacak şirket yetkilileri — Ek-C	Genel müdür ve finans müdürü imza alanları bulunuyordu.	Bu unvanlarda yetkili yoksa şirketi temsile yetkili üst düzey yetkililerin imzalayabileceği açıklandı.
Kontrol ilişkisi bulunan firmalar — Ek-B1	Liste önceki belgelerde de bulunuyordu.	Liste ayrı ek olarak düzenlendi; güncelleme beyanı ayrıntılandırıldı. Bilgiler değişmemişse önceki liste kullanılabilecek.

Kaynaklar

1. TCMB, Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğe İlişkin Uygulama Talimatı, 26 Ekim 2026 tarihli güncel metin. Özellikle md. 5, md. 6/11, md. 7/1 ve 7/3, md. 10/3, geçici md. 4 ile Ek B, B1, C, E ve F.

2. TCMB, aynı Uygulama Talimatının 1 Ekim 2026 tarihli önceki metni. İMEAK Deniz Ticaret Odasının 1 Ekim 2026 tarihli 762 sayılı sirküleri eki. Önceki uygulama talimatı

3. TCMB Merkezin Güncesi, Döviz Dönüşüm Desteğinde Yeni Dönem, 28 Eylül 2026. Destek oranı, geçerlilik süresi ve limitlerin genel çerçevesi. TCMB açıklaması

27.10.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Telif Uyarısı: Kaynak gösterilip aktif link verilerek paylaşılabilir. Aksi takdirde yasal işlem başlatılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.250 TL  Ayrıntılar için tıklayın.