Mehmet Cevat Kerem
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
cevat.kerem@gmail.com

İnşaat ve İhaleli İşlerde Yeni Dönem

16 Mayıs 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, özellikle asgari işçilik uygulamaları, ilişiksizlik belgesi süreçleri, özel nitelikteki inşaatlar ve ihaleli işler bakımından önemli yenilikler getirdi. Yapılan değişiklikler sadece teknik bir revizyon olmayıp, uygulamada işverenler ve meslek mensupları açısından ciddi sonuçlar doğurabilecek nitelikte.

1. Asgari İşçilik Araştırmasının Kapsamı Netleştirildi

Yönetmelikte yapılan değişiklikle “asgari işçilik araştırma işlemi” tanımı yeniden düzenlendi. Buna göre artık SGK’nın yaptığı değerlendirme; yalnızca eksik işçilik tespiti değil, aynı zamanda asgari işçilik hesaplamasının yapılıp yapılmayacağına ilişkin değerlendirme sürecini de kapsayacak şekilde genişletildi.

Bu değişiklik, özellikle özel inşaatlar ve ihale konusu işlerde “her dosyada otomatik araştırma yapılır mı?” tartışmalarına yeni bir çerçeve kazandırabilir. Kurum, elindeki veri ve belgelere göre önce araştırma gerekip gerekmediğine karar verecek.

2. Birden Fazla Ruhsatlı İnşaatlara Tek Sicil Kolaylığı

Özel bina inşaatlarında uygulamada sık yaşanan sorunlardan biri, bitişik parsellerde aynı işveren tarafından yürütülen projelerin farklı işyeri dosyalarında takip edilmesiydi.

Yeni düzenlemeye göre;

• Aynı işverene ait olacak,
• Birden fazla yapı ruhsatı bulunacak,
• Parseller bitişik veya yakın olacak,
• İlk iş başlangıcından itibaren 6 ay içinde başvuru yapılacak,
• Sigortalılar birbirine karışmış olacak.

Bu şartların sağlanması halinde tek sicil numarası altında yürütülmesine izin verilebilecek.

Özellikle büyük konut projeleri ve etaplı inşaat yapan firmalar açısından bu düzenleme ciddi bir operasyonel kolaylık sağlayabilir.

3. İlişiksizlik Belgesinde Yeni Ara Formül

İhaleli işlerde önemli bir sorun, toplam istihkak tutarı belli olmadan geçici kabulün yapılması durumuydu. Yeni düzenleme bu boşluğu dolduruyor.

Artık;

• Geçici kabul eksiksiz yapılmış,
• Ancak toplam hakediş/istihkak tutarı henüz bildirilmemiş ise,

işverenin talebi üzerine ödenmiş hakedişler üzerinden asgari işçilik araştırması yapılabilecek. Ancak burada kritik bir detay var: İlişiksizlik belgesi hemen düzenlenmeyecek.

Toplam istihkak daha sonra bildirildiğinde, önceki araştırma tutarı düşülerek kalan kısım için inceleme tamamlanacak ve belge o aşamada verilecek.

Bu değişiklik, özellikle kamu ihalelerinde ödeme süreçlerinin uzadığı durumlarda işverenlerin bekleme sorununu kısmen hafifletebilir.

4. İş Bitim Tarihi Tartışmalarına Son Nokta

İhaleli işlerde işin hangi tarihte bittiği konusu SGK ile işveren arasında çoğu zaman ihtilaf yaratıyordu.

Yeni düzenleme açık bir kriter getirdi:

• Geçici kabulde eksik veya kusur yoksa: tutanaktaki tarih esas alınacak.
• Eksik veya kusur varsa: eksiklerin tamamlandığı tarih dikkate alınacak.
• Geçici/kesin kabul yoksa: idarenin bildirdiği tarih esas alınacak.

Bu hüküm, özellikle gecikme cezası ve prim hesaplamalarında ciddi önem taşıyor.

5. Yarım Kalan veya Feshedilen İhalelerde Yeni Uygulama

Önemli yeniliklerden biri de feshedilen veya yarım kalan ihaleler için geldi.

Buna göre;

• İş yarım kalmışsa veya ihale feshedilmişse,
• Ödenen hakediş tutarı üzerinden SGK araştırması yapılacak.
• Hiç hakediş ödenmemişse araştırma yapılmayacak.

Bu düzenleme, özellikle tasfiye edilen kamu projelerinde belirsizlikleri azaltabilecek bir adım niteliğinde.

6. İnşaat Maliyet Hesabında Esas Değişti

Özel inşaat işyerlerinde asgari işçilik hesabının temel unsuru olan birim maliyet bedeli hesaplaması da değiştirildi.

Yeni sistemde:

• Aynı yıl başlayıp biten inşaatlarda, bitiş tarihindeki birim maliyet bedeli esas alınacak.
• Birden fazla yıla yayılan inşaatlarda ise, başlangıç ve bitiş arasındaki yılların birim maliyetleri üzerinden aritmetik ortalama yöntemi uygulanacak.

Bu değişiklik bazı dosyalarda prim farkını artırabileceği gibi, bazı dosyalarda işveren lehine de sonuç doğurabilir. Dosya bazlı analiz yapmak artık daha önemli hale gelecek.

7. İki Yıl İşçi Çalıştırmayan İnşaat Dosyalarına Re’sen İnceleme

Belki de uygulamada en dikkat çekici düzenlemelerden biri bu oldu.

Kapanmamış, terk edilmemiş veya tasfiye edilmemiş olmakla birlikte en az iki yıl sigortalı bildirilmeyen özel inşaat dosyalarında, SGK artık re’sen asgari işçilik araştırması yapabilecek.

Başka bir ifadeyle, yıllardır açık bırakılan ve işlem yapılmayan inşaat dosyaları Kurum tarafından kendiliğinden incelemeye alınabilecek.

Bu nedenle uzun süredir pasif duran inşaat işyeri dosyalarının meslek mensupları tarafından gözden geçirilmesinde fayda var.

20.05.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> YILIN KAMPANYASI: Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.666 TL + KDV  Ayrıntılar için tıklayın.