Mehmet Ali Kılıç
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
Bilim Uzmanı
makilicc63@gmail.com

KDV Kanunu Kapsamında Trampa İşlemleri ve Muhasebe Uygulaması

1.GİRİŞ

Değerli okurlarım merhaba, bu yazımızda trampa kavramının ne olduğunu, trampa İşlemlerinde KDV hesaplamasının nasıl yapılacağını ve konunun ilgili mevzuat Hükümleri çerçevesinde nasıl değerlendirileceğini ele alacağız. Ayrıca uygulamalı Bir örnek üzerinden her iki tarafın muhasebe kayıtlarını inceleyerek konuyu açıklamaya Çalışacağız.

2.TRAMPA İŞLEMİNİN TANIMI KDV KANUNU VE VERGİ USUL KANUNU AÇISINDAN DEGERLENDİRİLMESİ

TRAMPA: 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’na göre trampa, iki ayrı teslim Hükmündedir. Genel olarak bir malın veya hakkın para ödenmeden, başka bir mal veya hakla Karşılıklı olarak değiştirilmesi ( takas edilmesi ) anlamına gelen bu işlem, KDV Kanunu’nun 2.maddesinin 5.bendi uyarınca çift taraflı bir satış işlemi olarak kabul edilir.

2.1 TRAMPA İŞLEMLERİNDE KDV’NİN HESAPLANMASI

Trampa işlemi, Katma Değer Vergisi kanunu açısından özü itibarıyla çifte teslim iki ayrı Satış olarak değerlendirilir. KDV yönünden bu işleme tabi olduğu temel kurallar, matrah Tespiti ve faturalandırma süreçlerini özetleyeceğiz.

2.2 VERGİYİ DOĞURAN OLAY VE MATRAH ( EMSAL BEDELİ )

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 10.maddesi gereği vergiyi doğuran olay, malın teslim edilmesiyle meydana gelir. Trampa işlemlerinde ise karşılıklı olarak iki ayrı mal teslimi söz konusu olduğundan, her iki taraf açısından da vergiyi doğuran olay kendi teslimini gerçekleştirdiği anda meydana gelir. Dolaysıyla trampa işlemlerinde para alışverişinin beklenmeksizin, malın teslim edilmesiyle birlikte KDV hesaplanması gerekmektedir.

KDV MATRAHI ( EMSAL BEDELİ ): Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 27.maddesi gereği

Bedeli bulunmayan veya bilinmeyen işlemler ile bedelin mal, menfaat, hizmet gibi paradan başka değerler olması halinde matrah işlemin mahiyetine göre emsal bedeli veya emsal ücretidir. Dolaysıyla trampa işlemlerinde her iki taraf açısında da para yerine mal alımı olduğu için KDV Kanunu’nun 27/1 gereğince emsal bedel üzerinden matrah belirlenir.

KDV Kanunu 27/3.maddesi ise emsal bedelinin Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre Tespit edileceği belirtiliyor.

KDV İNDİRİMİ: Taraflar, karşı tarafın kendilerine düzenlediği faturada yer alan KDV’yi Kanuni şartlar dâhilinde kendi defterlerinde indirilecek KDV olarak gösterebilirler.

ÜST PARA ALINMASI: Eğer takas edilen malların değerleri eşit değilse ve taraflardan biri diğerine üste nakit para veriyorsa, her iki teslimin karşılığını ve nakit farkının niteliğini ayrıca değerlendirmek gerekir.

2.3 VERGİ USUL KANUNUNA GÖRE EMSAL BEDELİ BELGE DÜZENİ VE FATURA KESİMİ

213 sayılı Vergi Usul Kanunu 267.maddesine göre emsal bedelin tespitinde 3 ayrı yöntem Öngörülmüştür.

ORTALAMA FİYAT ESASI: Aynı cins ve nevideki mallardan sıra ile değerlemenin yapılacağı ayda veya bir evvelki veya bir daha evvelki aylarda satış yapılmışsa, emsal bedeli bu satışların miktar ve tutarına göre mükellef tarafından çıkarılacak olan ortalama satış fiyatı ile hesaplanır.

MALİYET BEDELİ ESASI: Emsal bedeli belli edilecek malın, maliyet bedeli bilinir veya çıkarılması mümkün olursa, bu takdirde mükellef bu maliyet bedeline, toptan satışlar için % 5, perakende satışlar için % 10 ilave etmek suretiyle emsal bedelini bizzat belli eder.

TAKDİR ESASI: İlk iki yönteme göre emsal bedelinin belirlenememesi durumunda, ilgililerin başvurusu üzerine takdir komisyonunca emsal bedel belirlenir.

Bu kapsamda trampa işlemlerinde emsal bedelinin belirlenmesi sırasında Vergi Usul Kanunu’nun 267.maddesinde yer alan yöntemlerin sırasıyla dikkate alınması gerekmektedir.

KARŞILIKLI FATURA: Vergi Usul Kanunu 229 ve 231 maddelerine istinaden fatura ve fatura nizamına uymak şartıyla her iki tarafta teslim ettiği mal veya hizmet için karşı tarafa emsal bedel üzerinden fatura düzenlemek ile ilgili oranda KDV hesaplamak zorundadır.

3.UYGULAMALI ÖRNEK TİCARİ MALLARIN TRAMPA YOLUYLA DEĞİŞTİRİLMESİ

ÖRNEK: X Anonim şirketi, Y Anonim Şirketine KDV hariç 120.000 TL bedelle ticari mal Teslim etmiştir. Karşılığında Y Anonim Şirketinden yine KDV hariç 120.000 TL bedelle Ticari mal teslim almıştır. Her iki teslim içinde % 20 KDV hesaplanmıştır.

X ANONİM ŞİRKETİNİN MAL SATIŞ KAYDI

Hesap Kodu	Hesap Adı	Borç	Alacak
120	ALICILAR	144.000
600	YURTİÇİ SATIŞLAR		120.000
391	HESAPLANAN KDV		24.000

X ANONİM ŞİRKETİNİN MAL ALIŞ KAYDI

Hesap Kodu	Hesap Adı	Borç	Alacak
153	TİCARİ MAL	120.000
191	İNDİRİLECEK KDV	24.000
320	SATICILAR		144.000

TRAMPA NEDENİYLE CARİ HESAP MAHSUP KAYDI

Hesap Kodu	Hesap Adı	Borç	Alacak
320	SATICILAR	144.000
120	ALICILAR		144.000

Böylece X Anonim Şirketinin Y Anonim Şirketinden olan alacağı ile Y Anonim Şirketine Olan borcu kapanır.

Y ANONİM ŞİRKETİNİN MAL SATIŞ KAYDI

Hesap Kodu	Hesap Adı	Borç	Alacak
120	ALICILAR	144.000
600	YURTİÇİ SATIŞLAR		120.000
391	HESAPLANAN KDV		24.000

Y ANONİM ŞİRKETİNİN MAL ALIŞ KAYDI

Hesap Kodu	Hesap Adı	Borç	Alacak
153	TİCARİ MAL	120.000
191	İNDİRİLECEK KDV	24.000
320	SATICILAR		144.000

TRAMPA NEDENİYLE CARİ HESAP MAHSUP KAYDI

Hesap Kodu	Hesap Adı	Borç	Alacak
320	SATICILAR	144.000
120	ALICILAR		144.000

NOT: Örnekte işlemin KDV ve Cari hesap mahsup boyutuna odaklanılmış olup, satılan Ticari malların maliyet kayıtlarına ayrıca yer verilmemiştir.

4.SONUÇ VE ÖNERİ

Trampa işlemlerinde para hareketi gerçekleşmese dahi, karşılıklı teslimler KDV ve Vergi Usul Kanunu açısından ayrı ayrı değerlendirilmelidir. İşletmelerin teslim bedellerini, KDV hesaplamalarını ve Muhasebe kayıtlarını ilgili mevzuata uygun şekilde düzenlemeleri, olası vergisel risklerin önlenmesi açısından önem taşımaktadır.

Faydalı olması dileğiyle…

KAYNAKLAR

• Katma Değer Vergisi Kanunu
• Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği
• Vergi Usul Kanunu

04.11.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Telif Uyarısı: Kaynak gösterilip aktif link verilerek paylaşılabilir. Aksi takdirde yasal işlem başlatılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.250 TL  Ayrıntılar için tıklayın.