Koray Ateş
Vergi Uzmanı
korayates@muhasebetr.com

Personele Yapılan Maaş Ödemesinin Muhasebeleştirilmesi ve Son Dakika Özelgesi!

Değerli okurlar, bu hafta hepimizi ilgilendiren çok önemli bir özelgeye değineceğim. Makalenin başlığı her ne kadar personele verilen maaşın muhasebeleşme bağlamında olsa da makaleyi salt bu başlık altında okumanızı tavsiye etmiyorum. Çünkü yazımızın esas konusu toplu ödeme emirleridir. (Maaş, tedarikçiler vb.) Meslek mensuplarımızın masasında her ay tekrarlanan, kimsenin üzerinde pek durmadığı işlemler vardır. Maaş ödemesi bunların başında gelir. Bordro hazırlanır, banka ekranından toplu ödeme dosyası yüklenir, personelin hesabına para geçer ve kayıt atılır. Peki bu kayıtta kullanılan hesap gerçekten doğru mu? Ankara Defterdarlığı Gelir Kanunları Usul Grup Müdürlüğünün 24.02.2026 tarihli ve E-27575268-105[2023-1319]-120286 sayılı özelgesi, tam da bu sıradan görünen soruya yanıt veriyor.

OLAY: DOSYALI TRANSFER OTOMASYONU

Özelgeye konu şirket, personel maaşlarını DTO (Dosyalı Transfer Otomasyonu) sistemiyle ödüyor. Kurumsal müşterilerin aynı gün içinde toplu ödeme talimatlarını internet üzerinden bankaya iletmesini sağlayan bu sistemde, şirket her çalışanı tek tek bildirmek yerine tek bir dosya yüklüyor; banka da dosyadaki bilgilere göre ödemeleri topluca yapıyor. ASLINDA BU ÖDEME YÖNTEMİNİ, PERSONEL SAYISI FAZLA OLAN ŞİRKETLERİN ÇOĞUNLUĞU BU ŞEKİLDE YAPIYOR DİYEBİLİRİZ. Ödemeler aynı gün görüntülenebiliyor ve şirket uzun vadeli çek de kullanmıyor. Banka üzerinden yapılan bu ödemede akla ilk gelen 102 hesabın kullanılması gerektiğidir. Peki gerçekten öyle mi?: Bu işlem “102 Bankalar” hesabında mı, yoksa “103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri” hesabında mı izlenmeli?

MEVZUAT NE DİYOR?

Konunun dayanağı, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 175 ve mükerrer 257 nci maddelerinin Maliye Bakanlığına verdiği yetkiye istinaden yayımlanan 1 Sıra No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğidir (26.12.1992 tarihli ve 21447 mükerrer sayılı Resmi Gazete). Tebliğin hesap planı açıklamalarına göre 102 Bankalar hesabı, bankalara yatırılan ve bankalardan çekilen paraları izler. 103 hesabı ise işletmenin üçüncü kişilere çekle veya ödeme emriyle yapacağı ödemeleri kapsar; emir verildiğinde hesap alacaklandırılır, ödemenin bankadan tahsil edildiği anlaşıldığında ise 103 borçlandırılıp 102 alacaklandırılır.

İDARENİN GÖRÜŞÜ: DOSYA, TOPLU ÖDEME EMRİDİR

Defterdarlık, DTO sistemi üzerinden bankaya iletilen maaş dosyasını “toplu ödeme emri” olarak nitelendirmiş. Buna göre dosya bankaya iletildiğinde tutar 103 hesabına alacak yazılacak; işlem gerçekleştikten sonra 103 borçlandırılıp 102 Bankalar hesabı alacaklandırılacak. Kayıt akışı özetle şöyle:

1. DTO dosyası bankaya iletildiğinde

Hesap Kodu	Hesap Adı	Borç	Alacak
335	Personele Borçlar	X
103	Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-)		X

2. Banka ödemeyi gerçekleştirdiğinde

Hesap Kodu	Hesap Adı	Borç	Alacak
103	Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-)	X
102	Bankalar		X

AYNI GÜN ÖDENİYORSA NEDEN 103?

Akla ilk gelen itiraz şu olacaktır: Para aynı gün çıkıyorsa araya bir hesap daha sokmak gereksiz bir formalite değil mi? Kanaatimce hayır. 103 hesabının varlık sebebi vade değildir. Talimat ile icra arasındaki farkı görünür kılmaktır. Şirket dosyayı yüklediği anda borcunu ödeme iradesini ortaya koymuştur; ancak para henüz bankadan çıkmamıştır. Hatalı IBAN nedeniyle geri dönen bir ödeme, gün sonu kesimine kalan bir talimat ya da bankanın kısmen işlediği bir dosya, ancak bu ara hesapla sağlıklı biçimde izlenebilir.

Bence özelgenin asıl değeri de burada. 103 hesabı dönem sonunda sıfır vermesi beklenen, düzenleyici nitelikte bir hesaptır. Bakiye veriyorsa ya gerçekleşmemiş bir talimat vardır ya da banka mutabakatında bir sorun. Doğrudan 102 ile çalışan bir şirkette ise banka ekstresi ile defter arasındaki farkın kaynağını bulmak çok daha zahmetlidir. Bağımsız denetim tarafında da 103 hesabının hareketleri, ödeme kontrollerinin test edilmesinde işimizi kolaylaştırır.

PEKİ UYGULAMAYA NASIL YANSIYACAK

Şunun altını önemle çizmek istiyorum ki özelgenin yalnızca maaşlarla sınırlı okunmaması gerektiğini düşünüyorum. Aynı mantık, internet bankacılığından verilen toplu tedarikçi ödemeleri, ileri tarihli EFT talimatları ve benzeri tüm “önce emir, sonra icra” işlemleri için de geçerlidir. Muhasebe programlarında maaş ödemesini doğrudan 102’den kapatan şablonların gözden geçirilmesi yerinde olur.

Bir hatırlatma da özelgenin hukuki niteliğine ilişkin. VUK’un 413 üncü maddesi uyarınca verilen özelgeler, talep eden mükellef açısından bağlayıcıdır; diğer mükellefler için ise idarenin bakışını gösteren güçlü bir yol haritasıdır. Özelgeye uygun hareket eden mükellef hakkında, VUK’un 369 uncu maddesi gereği ceza kesilmez ve gecikme faizi hesaplanmaz. Bu nedenle benzer yapıda çalışan şirketlerin, kayıt düzenlerini bu görüşe göre kurmasını tavsiye ederim.

SON SÖZ: Bence muhasebe meslek mensupları olarak bu tür “küçük” özelgeleri ciddiye almalıyız. Çünkü defterin güvenilirliği, çoğu zaman en sıradan kayıtların doğruluğunda saklıdır.

Faydalı olması dileğiyle…

03.11.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Telif Uyarısı: Kaynak gösterilip aktif link verilerek paylaşılabilir. Aksi takdirde yasal işlem başlatılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.250 TL  Ayrıntılar için tıklayın.