YAZARLARIMIZ
Koray Ateş
Vergi Uzmanı
korayates@muhasebetr.com



İhraç Kayıtlı Satışta İhracatın Gerçekleşmemesi Hali

Değerli okurlar, ihraç kayıtlı satış yapan birçok işletmenin başına gelen veya gelmesi muhtemel bir durum olan ihracatın 3 ay içinde gerçekleşmemesi halinde ne gibi yaptırımlarla karşı karşıya kalırız? Bu hafta bu konuya değineceğiz.

İHRACAT GERÇEKLEŞMEZSE NE OLUR?

İmalatçı bakımından: Tecil edilen vergi terkin edilmez, bir diğer deyişle tahakkuk ettirildiği tarihten itibaren 6183 sayılı Kanun md. 51'e göre gecikme zammıyla birlikte imalatçıdan tahsil edilir.

Gecikme zammının üç aylık sürenin bitiminden değil tahakkuk tarihinden işlemesi, maliyeti beklenenin üzerine çıkaran temel noktadır. Malların VUK md. 13'teki mücbir sebepler nedeniyle ihraç edilememesi halinde ise gecikme zammı yerine, tecil tarihinden itibaren md. 48'e göre tecil faizi uygulanır. İmalatçının düzeltme beyannamesi vermesine gerek yoktur; vergi zaten tahakkuk etmiş olduğundan doğrudan tahsil yoluna gidilir. İhracat gerçekleşmediği için iade hakkı da doğmaz.

İhracatçı bakımından ise İşlem artık yurt içi teslime dönüşür. İhracatçı KDV'yi imalatçıya fiilen öder ve karşılığında indirim hakkı kazanır. Yani, ödenen vergi, ihracatın yapılması gereken sürenin (ek süre verilmişse bu sürenin) sona erdiği tarihi takip eden günü içine alan dönemde indirilebilir. İndirim, KDVK md. 29/3 uyarınca vergiyi doğuran olayın gerçekleştiği takvim yılını takip eden takvim yılı sonuna kadar kullanılmazsa hak kaybolur ve KDV gidere döner. Tecil–terkin kapsamında kalındığı sürece ihracatçı yönünden md. 32 uygulanmaz; indirim hakkı ancak vergi fiilen ödendiğinde doğar.

Rücu Hali: İmalatçının ödemek zorunda kaldığı KDV'yi ihracatçıya yansıtması sözleşme ilişkisine dayanır. Uygulamada ilk faturaya atıf yapılıp bedel gösterilmeksizin yalnızca KDV tutarını içeren fatura düzenlenir. Gecikme zammı ve tecil faizinin yansıtılması ise ancak sözleşmede açık hüküm varsa mümkündür; tazmin niteliği taşıdıklarından yansıtmada KDV hesaplanmaması genel yaklaşımdır.

MALİ YÜKÜN BOYUTU NE KADARDIR?

Gecikme zammı aylık %3,70 (13.11.2025'ten itibaren), tecil faizi yıllık %39'dur (Tahsilat Genel Tebliği Seri: C Sıra No: 9). Her dönem için o dönemde geçerli oran uygulanır. Aylık %3,70'lik bir zam, altı aylık gecikmede yaklaşık %22'lik ilave yüke karşılık gelir ve bu yük, teslim bedelinin tamamı üzerinden hesaplanan KDV'ye uygulanır.

NE GİBİ ÖNLEMLER ALABİLİRİZ?

  • İhraç kayıtlı faturalar, üç aylık sürenin bitiş tarihi ile birlikte fatura bazında izlenmeli; sürenin bitimine bir ay kala ihracatçıdan gümrük beyannamesi ve fiili çıkış durumu yazılı olarak istenmelidir.
  • Sözleşmeye; ihracatın süresinde yapılmaması halinde KDV'nin ve gecikme zammının ihracatçıya rücu edileceği, ihracatçının beyanname bilgisini belirli sürede bildirmekle yükümlü olduğu açıkça yazılmalı, yüksek tutarlı işlemlerde teminat alınmalıdır.
  • Terkin ve iade dosyası, beyannamenin kapanma tarihi teyit edilmeden başlatılmamalıdır.
  • Gecikme riski belirdiğinde on beş günlük hak düşürücü süre kaçırılmadan, gerekçesi belgelenerek ek süre başvurusu yapılmalıdır.
  • İhracat gerçekleşmezse ihracatçının indirim dönemi doğru belirlenmeli, md. 29/3'teki takip eden takvim yılı sonu sınırı gözden kaçırılmamalıdır.

SONUÇ

Tecil–terkin şarta bağlı bir kolaylıktır. Şart gerçekleşmediğinde ortaya yeni bir tarhiyat değil, zaten tahakkuk etmiş bir borcun gecikme zammıyla tahsili çıkar ve yükün büyük kısmı, kusuru bulunmasa dahi imalatçının üzerinde kalır. İhracatçı ödediği vergiyi indirim yoluyla telafi edebildiğinden ekonomik yük çoğunlukla gecikme zammı kadarıyla sınırlıdır. Bence bu risk vergisel olmaktan çok sözleşmesel ve operasyonel bir konudur: süre takibinin kurumsallaştırılması, ek süre başvurusunun zamanında yapılması ve rücu ile teminat hükümlerinin sözleşmede net düzenlenmesi, olası zararın tamamına yakınını bertaraf eder.

Faydalı olması dileğiyle…

19.11.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Telif Uyarısı: Kaynak gösterilip aktif link verilerek paylaşılabilir. Aksi takdirde yasal işlem başlatılacaktır.)


>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.250 TL  Ayrıntılar için tıklayın.

GÜNDEM