Cengiz Demir
Küresel mobilite ve uzaktan çalışma modellerinin yaygınlaşmasıyla birlikte, yüksek nitelikli iş gücünü ve sermaye sahiplerini ülkeye çekmek amacıyla pek çok ülke özel vergi rejimleri uygulamaktadır. Türkiye de bu küresel rekabete dahil olarak, 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere ve yirmi yıl süreyle uygulanmak üzere(2026 takvim yılından başlayıp,2045 takvim yılına kadar), Gelir Vergisi Kanunu’na (GVK) eklenen mükerrer 20/D maddesi ile Türkiye’ye yeni yerleşen veya uzun yıllar yurt dışında yaşadıktan sonra ülkeye dönen gerçek kişilere önemli bir vergi avantajı sunmaktadır.
Belirli şartların sağlanması halinde yurt dışı kaynaklı gelirlerin Türkiye’de gelir vergisinden istisna edilmesine imkân tanıyan bu düzenleme; özellikle yabancı yatırımcılar, üst düzey yöneticiler ve yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları için dikkatle planlanması gereken bir süreç barındırmaktadır. Yıl sonu yaklaşırken başvuru sürelerinin kaçırılmaması ve Vergi İdaresinin 13.10.2026 tarihli özelgesi ile netleşen "ikametgâh" kriterinin doğru yorumlanması büyük önem taşımaktadır.
Bu çalışmada; istisnanın yasal çerçevesi, kapsama giren ve girmeyen gelir unsurları, başvuru süreleri ve son özelge ışığında ortaya çıkan uygulama detayları somut örneklerle ele alınacaktır.
GVK’nın mükerrer 20/D maddesi uyarınca, 1 Ocak 2026 veya sonrasında Türkiye’de yerleşmiş sayılan (tam mükellef olan) gerçek kişilerin yurt dışı kaynaklı belirli gelirleri gelir vergisinden istisna edilmiştir. Düzenlemede gerçek kişinin uyruğuna ilişkin bir ayrım yapılmamıştır; hem yabancı uyruklu gerçek kişiler (expatlar, yatırımcılar) hem de yurt dışında yerleşik Türk vatandaşları gerekli şartları taşımaları kaydıyla bu haktan yararlanabilmektedir.
İstisnadan faydalanabilmek için kümülatif olarak sağlanması gereken temel şartlar şunlardır:
Önemli Not: İstisna yalnızca gerçek kişilere tanınmış bir haktır. Şirketler ve diğer kurumlar vergisi mükellefleri bu düzenleme kapsamında yer almamaktadır.
Düzenleme oldukça geniş bir perspektifle kurgulanmış olup genel itibarıyla yurt dışı kaynaklı pasif gelirleri vergi dışı bırakmayı hedeflemektedir. Ancak gelirin kaynağının belirlenmesinde "ödemenin yapıldığı yer" değil, "faaliyetin icra edildiği ve gelirin doğduğu yer" kriteri esas alınmaktadır.
| Gelir Unsuru | İstisna Durumu | Uygulama Açıklaması |
|---|---|---|
| Yurt Dışı Temettü (Kâr Payı) | İstisna Kapsamında | Yurt dışı borsalarda işlem gören hisselerden veya yabancı şirket ortaklıklarından elde edilen kâr payları istisnadır. |
| Yurt Dışı Faiz ve Repo Gelirleri | İstisna Kapsamında | Yurt dışındaki banka hesaplarından veya yabancı menkul kıymetlerden (Eurobond vb. yabancı ihraçlı) elde edilen faizler istisnadır. |
| Yurt Dışı Kira Gelirleri | İstisna Kapsamında | Yurt dışında bulunan gayrimenkullerin kiraya verilmesinden elde edilen iratlar istisna kapsamındadır. |
| Değer Artışı (Sermaye) Kazançları | İstisna Kapsamında | Yurt dışı hisse senedi, fon veya gayrimenkul satışından doğan değer artışı kazançları istisnadır. |
| Türkiye’den Sunulan Uzaktan Hizmetler | İstisna Dışı | Ödeme yurt dışından gelse dahi, fiziken Türkiye’de bulunarak yürütülen uzaktan çalışma (ücret) veya danışmanlık (serbest meslek) gelirleri Türkiye kaynaklı sayılır ve vergiye tabidir. |
İstisnadan yararlanabilmek için mükelleflerin bağlı bulundukları vergi dairesine başvurarak İstisna Belgesi talep etmeleri şarttır. Kanun koyucu başvuru sürelerini hak düşürücü süre olarak belirlemiş olup, süresinden sonra yapılan başvurulara kesinlikle istisna belgesi verilmeyecektir.
Başvuru süreleri kişinin Türkiye’de yerleşmiş sayıldığı tarihe göre iki farklı şekilde işlemektedir:
Gelir Vergisi Kanunu’nun 4. maddesine göre; ikametgâhı Türkiye’de bulunanlar ile bir takvim yılı içinde Türkiye’de devamlı olarak altı aydan fazla oturanlar Türkiye’de yerleşmiş sayılır. Ancak kişinin hem Türkiye’de hem de başka bir ülkede ekonomik ve kişisel bağlarının devam ettiği "çifte mukimlik" durumlarında, ilgili ülkeler arasındaki Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları (ÇVÖA) devreye girmekte ve "daimi mesken", "hayati menfaatlerin merkezi" gibi kriterlerle nihai mukimlik belirlenmektedir.
Uygulamada en çok tereddüt yaratan husus, uzun yıllar yurt dışında yaşamasına rağmen Türkiye’deki nüfus kayıtlarında (MERNİS) adresi açık kalan veya Türkiye’de bir konutu bulunduğu için "ikametgâhı var" görünen kişilerin durumuydu. Kanunda aranan "önceki son üç takvim yılında Türkiye’de ikametgâhının bulunmaması" şartının şekli olarak mı yoksa fiili olarak mı yorumlanacağı tartışma konusuydu.
Vergi İdaresi, 13.10.2026 tarihli özelgesi ile bu soruna mükellef lehine ve kanunun amacıyla örtüşen net bir çözüm getirmiştir. Söz konusu özelgede özetle şu değerlendirmeye yer verilmiştir:
"İstisna başvurusunda bulunan gerçek kişinin kayıtlar itibarıyla Türkiye’de ikametgâhının bulunması halinde dahi; ilgili üç takvim yılı içinde yurt dışında çalışma veya oturma iznine sahip olunması ve her bir takvim yılında altı aydan daha fazla bir sürenin fiilen yurt dışında geçirildiğinin tevsik edilmesi şartıyla, istisna uygulaması bakımından Türkiye’de ikametgâhın bulunmaması şartı ihlal edilmiş sayılmayacaktır."
GVK mükerrer 20/D maddesi ile getirilen bu düzenleme, doğru planlandığında Türkiye’ye yerleşen gerçek kişiler için çok ciddi bir vergi optimizasyonu sağlamaktadır. Ancak şekli şartların ve sürelerin katı olması nedeniyle sürecin hatasız yönetilmesi gerekmektedir.
Türkiye’ye taşınmayı veya kesin dönüş yapmayı planlayan kişilerin şu adımları izlemesi tavsiye edilir:
Faydalı olmasını diler, sevgi ve saygılarımı sunarım.
18.11.2026
Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Telif Uyarısı: Kaynak gösterilip aktif link verilerek paylaşılabilir. Aksi takdirde yasal işlem başlatılacaktır.)
>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.
>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.
>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.
>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.
>> Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.250 TL Ayrıntılar için tıklayın.