Ali Özyıldızlı
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
Bilim Uzmanı
aliozyildizli23@gmail.com

7582 Sayılı Kanun Sonrasında İmalat ve Üretim Kazançlarında %12,5 Oranlı Kurumlar Vergisi Uygulaması

1. İmalat Faaliyetinden Elde Edilen Kazanç Ayrıştırması ve Müşterek Genel Giderlerin Dağıtımı

İndirimli kurumlar vergisi oranı (%12,5), mükelleflerin toplam ticari bilanço kârına değil, münhasıran imalat faaliyetinden elde edilen kazançlarına uygulanır. İşletmelerin hem imalat hem de alım-satım (ticari emtia), hizmet veya finansal yatırım gibi imalat dışı faaliyetlerinin bulunması halinde kazanç ayrıştırması yapılması yasal bir zorunluluktur.

• Doğrudan Hasılat ve Maliyet Tespiti: Mükellefler, imalat faaliyetine ait hasılat, satışların maliyeti ve doğrudan giderleri alt hesaplar bazında ayrıştırarak takip etmekle yükümlüdür.
• Müşterek Genel Giderlerin Dağıtımı: İmalat faaliyeti ile imalat dışı faaliyetlerin birlikte yürütüldüğü durumlarda, her iki faaliyetle de doğrudan ilişkilendirilemeyen müşterek genel yönetim giderleri, pazarlama satış dağıtım giderleri ile finansman giderlerinin uygun bir dağıtım anahtarı (genellikle imalat ve imalat dışı faaliyetlerin ana sözleşme konusunu oluşturan hasılatları oranı) kullanılarak dağıtılması gerekmektedir.
• Müşterek Gelirlerin Durumu: Faaliyet dışı elde edilen faiz, kur farkı veya vadeli mevduat gelirleri gibi tali kazançlar imalat kazancı kapsamı dışında tutulmalı ve genel orandan (%25) vergilendirilmelidir.

2. İhracat İndirimi (5 Puan) İle İmalat İndiriminin (12,5 Puan) Birlikte Uygulanması ve Yararlanma Sırası

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanun’unun 32/7 maddesi uyarınca ihracat yapan kurumların münhasıran ihracattan elde ettikleri kazançlarına kurumlar vergisi oranı 5 puan indirimli (%20) uygulanırken; 32/8 maddesi uyarınca imalat kazançlarına indirimli oran (%12,5) tatbik edilmektedir. İmal ettiği malı ihraç eden ("ihracatçı imalatçı") mükellefler açısından her iki fıkranın birlikte uygulanıp uygulanamayacağı hususu yasal düzenleme ile netleştirilmiştir.

• Çifte İndirim Yasağı: Kanun metninde yer alan "Bu fıkra kapsamında indirimli orandan faydalanılan kazançlar için yedinci fıkra kapsamında ayrıca indirim uygulanmaz" hükmü gereğince, aynı kazanç unsuru için hem 12,5 puanlık imalat indirimi hem de 5 puanlık ihracat indirimi bir arada uygulanamaz.
• Öncelik ve Yararlanma Esası: Üretim faaliyetinden elde edilen ve aynı zamanda ihracata konu olan kazançlar bakımından KVK'nın 32/8 maddesi kapsamında %12,5 oran uygulanması halinde ayrıca 32/7 kapsamında 5 puanlık indirim uygulanamayacaktır. İhracat indirimi (5 puan) ise imalat dışı (örneğin dışarıdan hazır alınıp ihraç edilen ticari emtia) ihracat kazançları için geçerlilik taşımaktadır.

3. Üretim Faaliyetlerinden Elde Edilen Kazançlarda 12,5 Puanlık Kurumlar Vergisi İndirimi Müessesesinden Faydalanılmasına İlişkin Bir Örnek

GELİR TABLOSU	Kümülatif	İmalat FEEK	İhracat FEEK	Diğer FEEK
A-BRÜT SATIŞLAR	13.396.790.526,57	12.000.757.460,44	168.423,06	1.395.864.643,07
1-Yurt İçi Satışlar	13.355.852.323,66	11.968.020.024,77	0,00	1.387.832.298,89
2-Yurt Dışı Satışlar	167.963,61	0,00	167.963,61	0,00
3-Diğer Gelirler	40.770.239,30	32.737.435,68	459,45	8.032.344,17
B-SATIŞ İNDİRİMLERİ ( - )	-48.910.122,76	-39.273.549,17	-551,18	-9.636.022,41
1-Satıştan İadeler ( - )	27.088.934,89	21.751.706,11	305,27	5.336.923,50
2-Satıştan İskontalar ( - )	21.821.187,87	17.521.843,05	245,91	4.299.098,91
3-Diğer İndirimler ( - )	0,00	0,00	0,00	0,00
C-NET SATIŞLAR	13.347.880.403,81	11.961.483.911,28	167.871,88	1.386.228.620,65
D-SATIŞLARIN MALİYETİ ( - )	-10.621.130.030,67	-8.528.489.583,46	-119.691,97	-2.092.520.755,24
1-Satılan Mamüller Maliyeti ( - )	10.141.376.554,86	8.143.260.091,94	114.285,52	1.998.002.177,40
2-Satılan Ticari Mallar Maliyeti ( - )	479.753.475,81	385.229.491,52	5.406,45	94.518.577,84
3-Satılan Hizmet Maliyeti ( - )	0,00	0,00	0,00	0,00
4-Diğer Satışların Maliyeti ( - )	0,00	0,00	0,00	0,00
BRÜT SATIŞ KARI VEYA ZARARI	2.726.750.373,14	3.432.994.327,82	48.179,91	-706.292.134,59
E-FAALİYET GİDERLERİ	-964.937.623,94	-774.819.670,85	-10.874,11	-190.107.078,98
1-Araştırma ve Geliştirme Giderleri ( - )	0,00	0,00	0,00	0,00
2-Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri (-)	821.194.613,62	659.397.793,65	9.254,23	161.787.565,74
3-Genel Yönetim Giderleri ( - )	143.743.010,32	115.421.877,21	1.619,87	28.319.513,24
FAALİYET KARI VEYA ZARARI	1.761.812.749,20	2.658.174.656,96	37.305,80	-896.399.213,57
F-DİĞER FAALİYETLERDEN OLAĞAN GELİR VE KARLAR	1.554.891.803,09	1.210.747.669,78	11.947,77	344.132.185,54
1-İştiraklerden Temettü Gelirleri	0,00	0,00	0,00	0,00
2-Bağlı Ortaklıklardan Temettü Gelirleri	0,00	0,00	0,00	0,00
3-Faiz Gelirleri	447.618.297,65	359.425.784,06	0,00	88.192.513,59
4-Komisyon Gelirleri	0,00	0,00	0,00	0,00
5-Konusu Kalmayan Karşılıklar	0,00	0,00	0,00	0,00
6-Menkul Kıymet Satış Karları	47.062.273,69	0,00	0,00	47.062.273,69
7-Kambiyo Karları	710.767.015,12	570.727.320,65	8.009,80	140.031.684,67
8-Reeskont Faiz Gelirleri	0,00	0,00	0,00	0,00
9-Enflasyon Düzeltmesi Karları	0,00	0,00	0,00	0,00
10-Faaliyetlerle İlgili Diğer Olağan Gelir ve Karlar	349.444.216,63	280.594.565,07	3.937,97	68.845.713,59
G-DİĞER FAAL. OLAĞAN GİDER VE ZARARLAR(-)	-749.192.436,74	-599.253.859,86	-8.410,15	-149.930.166,73
1-Komisyon Giderleri ( - )	0,00	0,00	0,00	0,00
2-Karşılık Giderleri ( - )	0,00	0,00	0,00	0,00
3-Menkul Kıymet Satış Zararları ( - )	2.899.308,90	0,00	0,00	2.899.308,90
4-Kambiyo Zararları ( - )	574.741.323,61	461.502.248,58	6.476,89	113.232.598,14
5-Reeskont Faiz Giderleri ( - )	0,00	0,00	0,00	0,00
6-Enflasyon Düzeltme Zararları ( - )	0,00	0,00	0,00	0,00
7-Diğer olağan Gider ve Zararlar ( - )	171.551.804,23	137.751.611,29	1.933,26	33.798.259,69
H-FİNANSMAN GİDERLERİ ( - )	-3.381.782,80	-2.715.483,13	-38,11	-666.261,56
1-Kısa Vadeli Borçlanma Giderleri ( - )	3.381.782,80	2.715.483,13	38,11	666.261,56
2-Uzun Vadeli Borçlanma Giderleri ( - )	0,00	0,00	0,00	0,00
OLAĞAN KAR VEYA ZARAR	2.564.130.332,75	3.266.952.983,76	40.805,31	-702.863.456,32
I-OLAĞAN DIŞI GELİR VE KARLAR	14.023.504,98	0,00	0,00	14.023.504,98
1-Önceki Dönem Gelir ve Karları	0,00	0,00	0,00	0,00
2-Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar	14.023.504,98	0,00	0,00	14.023.504,98
J-OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR ( - )	-103.761.996,33	-83.318.168,81	-1.169,32	-20.442.658,20
1-Çalışmayan Kısım Gider ve Zararları ( - )	2.974.939,51	2.388.798,61	33,53	586.107,38
2-Önceki Dönem Gider ve Zararları ( - )	0,00	0,00	0,00	0,00
3-Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar ( - )	100.787.056,82	80.929.370,20	1.135,79	19.856.550,82
DÖNEM KARI VEYA ZARARI	2.474.391.841,40	3.183.634.814,95	39.635,99	-709.282.609,54
K-DÖNEM KARI VERGİ VE DİĞER YASAL YÜK. KARŞ.(-)
DÖNEM NET KARI VEYA ZARARI	2.474.391.841,40	3.183.634.814,95	39.635,99	-709.282.609,54

4. Örnek Olay Kurgusu ve Ticari Bilanço Karından Mali Kara Geçiş Hesaplaması

Motorlu taşıtların lastiklerine ilişkin olarak fiiline üretimi faaliyeti ile iştigal olan ABC A.Ş. firması sanayi sicilk belgesine haizdir. Yukarıda 2027/1. Dönem gelir tablosu verilerine yer verilen ABC A.Ş’nin yurtiçi satışlarının tamamı üretim faaliyetinden kaynaklanan teslimlerine aittir. Ayrıca firmanın, üretim faaliyetinden gelen ve yurtdışı mukimi olan firmalara da ihracat teslimleri söz konusudur.

Sanayi sicil belgesini haiz ve fiilen imalat faaliyeti ile iştigal eden (A) A.Ş.’nin vergilendirme dönemine ilişkin ticari bilanço kârı ile mali kâr tespiti süreçleri aşağıdaki gibidir.

Mükellef kurumun ilgili dönem dönemsel mali verileri uyarınca, ticari kâra kanunen kabul edilmeyen giderlerin (KKEG) eklenmesi ve yasal indirim ve istisnaların düşülmesi suretiyle kurumlar vergisine matrah teşkil edecek olan mali kâra ulaşılmıştır.

Ticari Kar	2.474.391.841,40
KKEG	123.132.669,93
Zarar Olsa Dahi İndirilecek İndirim ve İstisnalar	0,00
Kazancın Bulunması Halinde İndirilecek İndirim ve İstisnalar	15.875.000,00
Geçmiş Yıllar Zararları	0,00
İşletmeden Çekilen Enflasyon Farkları	0,00
Mali Kar	2.581.649.511,33

Yukarıdaki verilere göre mükellef kurumun ticari kârı 2.474.391.841,40 TL olup, vergi mevzuatı uyarınca ilave edilen 123.132.669,93 TL KKEG ve düşülen 15.875.000,00 TL istisna sonrasında indirimli vergi uygulamalarına esas alınacak Mali Kâr tutarı 2.581.649.511,33 TL olarak hesaplanmıştır.

Mükellef kurumun İndirim ve İstisnaları ile mahsuba konu olabilecek herhangi bir geçmiş yıl zararlarının bulunmadığı kabul edilmiştir.

Burada, yukarıdaki tablodan ve gelir tablosundan da görüleceği üzere; Mali Kar 2.581.649.511,33-TL iken imalat faaliyetinden elde edilen edilen kazanç 3.183.634.814,95-TL. Yani Mali Kar > İmalat Faaliyetinden Elde Edilen Kazanç şeklinde bir durum ortaya çıkmaktadır. Bu durumun sebebi firmanın örneklendirme döneminde indirim ve istisnasının bulunmasıdır.

5. İmalat Kazancı Ayrıştırması ve Matrah Tespiti

Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 32’nci maddesinin sekizinci fıkrası (KVK m. 32/8) kapsamında imalat kazançlarına uygulanan indirim ile yedinci fıkrası (KVK m. 32/7) kapsamındaki ihracat indirimi uygulamalarında, vergi matrahının tespitinde aşağıdaki oranlama yöntemi esas alınmaktadır;

Mükellef kurumun üretim faaliyetinden elde ettiği kazanç (ÜFEEK) ile ihracat faaliyetinden elde ettiği kazanç (İFEEK) toplam ticari kâra oranlanarak indirime esas matrahlar ayrıştırılmıştır.

6. İndirimli Kurumlar Vergisi ve Ödenecek Verginin Hesaplanması

Yukarıdaki safyada yer alan gelir tablosundan da görüleceği üzere, firma 2027 takvim yılının 1. dönemi sonu itibari ile motorlu taşıt lastiklerinin üretimi faaliyetinin sonucunda 13.355.852.323,66-TL tutarında bir yurtiçi satış gerçekleştirmiş olup, 167.963,61-TL tutarında da yurtdışı teslimleri bulunmaktadır.

Üretim ve ihracat faaliyetlerinden elde edilen kazançların tespitinde öncelikle, mükellefin ilgili dönemde elde etmiş olduğu toplam hasılatın dağıtım anahtarı olarak dikkate alınması gerekmektedir. Bu kapsamda, üretim faaliyetinden elde edilen hasılat ile ihracat faaliyetinden elde edilen hasılatın, mükellefin üretim ve ihracat faaliyetleriyle bağlantılı bulunan diğer gelir kalemleri de dahil olmak üzere toplam ilgili hasılat içerisindeki oranları ayrı ayrı tespit edilmelidir. Söz konusu oranların belirlenmesini müteakip, her bir faaliyet için hesaplanan oran, bu faaliyetlerle ilişkilendirilebilen toplam gider ve maliyetlere uygulanmak suretiyle üretim ve ihracat faaliyetlerinden elde edilen kazanç tutarları belirlenmelidir. Böylelikle, doğrudan ilgili faaliyete atfedilebilen gelir ve giderlerin yanı sıra ortak nitelikteki gelir ve giderlerin de hasılat esaslı dağıtım anahtarı marifetiyle ilgili faaliyetlere isabet eden kısmı hesaplanarak, üretim faaliyetinden ve ihracat faaliyetinden elde edilen kazançların ayrı ayrı tespiti mümkün olacaktır.

Bu minvalde, yukarıda yer alan ifadeleri formülize edecek olursak;

• Üretim Dağıtım Oranı = Üretim Faaliyetinden Elde Hasılatı / Toplam Hasılat
• İhracat Dağıtım Oranı = İhracat Faaliyetinden Elde Hasılatı / Toplam Hasılat

Bu noktada şu hususa dikkat edilmelidir; Toplam hasılat oranlaması yapılırken, mutlak suretle üretim ve ihracat faaliyetleri ile ilgili hasılat kalemleri dikkate alınmalıdır. Örneğin; firmada, iştiraklerden elde edilen temettür geliri söz konusu ise, bu durumda; üretim ve ihracat faaliyetleri ile ilgili hasılat ile ilgili olmadığı varsamıyla, oranlamada dikkate alınmaması gerekmektedir.

Akabinde;

• Üretim Faaliyetine İsabet Eden Gider = Toplam Dağıtılacak Gider × Üretim Dağıtım Oranı
• İhracat Faaliyetine İsabet Eden Gider = Toplam Dağıtılacak Gider × İhracat Dağıtım Oranı

Gider dağıtımınında da, eğer üretim ve ihracat faaliyetleri eğer ayrı hesaplarda takip edilmiyor ise, anılan faaliyetlere giderlerden de oranlama yöntemi ile pay verilir.

KVK'nın 32/8 mad. Kaps. Geçici/Kurumlar Vergi. Tabi Matrah İnd. Oran Uyg. Matrah = Mali Kar x (ÜFEEK/TBK)	3.342.061.402,16
KVK'nın 32/8 mad. Kaps. Geçici/Kurumlar Vergisine Tabi Matrah İndirimli Oran Uygulanacak ÜFEEK	3.183.634.814,95
KVK'nın 32/8 mad. Kaps. Geçici/Kurumlar Vergisine Tabi Matrah İndirimli Oran Uygulanacak Mali Kar	2.581.649.511,33
KVK'nın 32/8 mad. Kapsamında Geçici/Kurumlar Vergisine Esas Matrah	2.581.649.511,33
KVK'nın 32/8 mad. Kapsamında Geçici/Kurumlar Vergisi Oranı	0,125
KVK'nın 32/8 mad. Kapsamında Üretim Faaliyetinden Kaynaklanan Vergi Avantajı	322.706.188,92
KVK'nın 32/7 mad. Kaps. Geçici/Kurumlar Vergi. Tabi Matrah İnd. Oran Uyg. Matrah = Mali Kar x (İFEEK/TBK)	41.608,39
KVK'nın 32/7 mad. Kaps. Geçici/Kurumlar Vergisine Tabi Matrah İndirimli Oran Uygulanacak İFEEK	39.635,99
KVK'nın 32/7 mad. Kaps. Geçici/Kurumlar Vergisine Tabi Matrah İndirimli Oran Uygulanacak Mali Kar	2.597.524.511,33
KVK'nın 32/7 mad. Kapsamında Geçici/Kurumlar Vergisine Esas Matrah	39.635,99
KVK'nın 32/7 mad. Kapsamında Geçici/Kurumlar Vergisi Oranı	0,20
KVK'nın 32/7 mad. Kapsamında İhracat Faaliyetinden Kaynaklanan Vergi Avantajı	1.981,80
Toplam Vergisel Avantaj	25.977.226,91

Üretim ve ihracat faaliyetlerinden elde edilen kazançlara indirimli kurumlar vergisi oranı uygulanmasında dikkat edilmesi gereken üç temel kıstas:

• KVK'nın 32/8. maddesi kapsamında indirimli orana tabi matrahın tespiti: Mali Kâr × (ÜFEEK / TBK)
• KVK'nın 32/8. maddesi kapsamında indirimli oranın uygulanacağı ÜFEEK tutarının tespiti
• KVK'nın 32/8. maddesi kapsamında indirimli oranın uygulanacağı mali kâr tutarının tespiti

Burada, yukarıda sayılan 3 kıstastan minimum olanı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 32/8 maddesi Kapsamında Geçici/Kurumlar Vergisine Esas Matrahı oluşturacaktır.

• MİN (A,B,C)

Üretim ve ihracat faaliyetlerinden elde edilen kazançlara ilişkin indirimli kurumlar vergisi oranı uygulamasında, matrahın ve buna bağlı vergi avantajının doğru biçimde tespit edilebilmesi için üç aşamalı bir hesaplama yapılması gerekmektedir.

Birinci aşamada, mükellefin ilgili dönemde elde ettiği mali kârı üzerinden, üretim faaliyetinden elde edilen kazancın (ÜFEEK) toplam bilanço kârına (TBK) oranı esas alınarak indirimli orana tabi tutulabilecek azami matrah tespit edilmektedir. Örneğimizde bu şekilde hesaplanan tutar 3.342.061.402,16TL olup, bu tutarın fiilen gerçekleşen ÜFEEK tutarıyla karşılaştırılması sonucunda ikisinden düşük olan 3.183.634.814,95-TL, indirimli oran uygulanacak üretim kazancı olarak dikkate alınmıştır.

İkinci aşamada, bu şekilde belirlenen tutar kurumlar vergisine tabi mali kârla karşılaştırılmakta ve indirimli oranın uygulanacağı esas matrah, bu iki tutardan düşük olanı olarak tespit edilmektedir. Örneğimizde, kurumlar vergisine tabi mali kârın daha düşük olması nedeniyle indirimli orana esas matrah 2.597.524.511,33-TL olarak belirlenmiştir.

Üçüncü aşamada ise, bu şekilde tespit edilen 2.597.524.511,33-TL tutarındaki esas matraha, üretim faaliyeti için uygulanacak %12,5 oranındaki indirimli kurumlar vergisi oranı ile %25 olan genel kurumlar vergisi oranı arasındaki %12,5'luk fark uygulanmak suretiyle vergi avantajı hesaplanmaktadır. Buna göre, 2.597.524.511,33-TLx%12,5=324.690.563,92-TL, üretim faaliyetinden kaynaklanan vergi avantajı olarak gerçekleşmiştir.

Aynı üç aşamalı yöntem ihracat faaliyeti bakımından da uygulanmaktadır.

Birinci aşamada, mali kârın ihracattan elde edilen kazancın (İFEEK) toplam bilanço kârına oranlanması suretiyle 41.608,39-TL tutarında bir tutar hesaplanmış; bu tutarın fiilen gerçekleşen İFEEK ile karşılaştırılması sonucunda 39.635,99-TL, indirimli oran uygulanacak ihracat kazancı olarak belirlenmiştir.

İkinci aşamada, bu tutarın kurumlar vergisine tabi mali kârdan düşük olması nedeniyle indirimli orana esas matrah da 39.635,99-TL olarak tespit edilmiştir.

Üçüncü aşamada, bu tutara ihracat faaliyeti için uygulanan %20 oranındaki indirimli oran ile %25 olan genel oran arasındaki %5'lik fark uygulanarak, 39.635,99-TLx%5 =1.981,80-TL tutarında ilave vergi avantajı hesaplanmıştır.

Sonuç olarak, üretim ve ihracat faaliyetleri kapsamında hesaplanan toplam vergi avantajı, 25.975.245,11-TL+1.981,80-TL=25.977.226,91-TL olarak gerçekleşmektedir.

7. Asgari Kurumlar Vergisi Uygulamasının (mad. 32/C) 12,5 Puanlık İndirime Etkisi

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 32/C maddesi ile Türk vergi sistemine ihdas edilen Yurt İçi Asgari Kurumlar Vergisi müessesesi, mükelleflerin indirim ve istisnalar düşülmeden önceki beyan olunan kazançlarının %10 oranından az kurumlar vergisi ödeyemeyeceği esasına dayanmaktadır.

Asgari kurumlar vergisi matrahı tespit edilirken kanunda sayılan istisna ve indirimler matrahtan düşülmekte, kalan tutar üzerinden asgari vergi hesaplanmaktadır. Mezkur kanunun 32/C maddesindeki hükmünde, anılan kanunun 32. maddesi kapsamında uygulanan indirimli oranlar, yani; imalat ve ihracat indirimleri, neticesinde hesaplanan vergilerin, asgari kurumlar vergisi hesaplamasında dikkate alınacağı ve bu indirim haklarının ortadan kalkmayacağı emrolunmuştur. KVK'nın 32/C maddesinde yer alan özel düzenleme çerçevesinde, KVK'nın 32/8-1 maddesi kapsamında uygulanan indirimli orandan kaynaklanan vergi avantajının asgari kurumlar vergisi hesabında ayrıca dikkate alınması nedeniyle, söz konusu indirim doğrudan ortadan kalkmamaktadır.

02.10.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Telif Uyarısı: Bu makalenin en fazla %20'si, kaynak gösterilip aktif link verilerek paylaşılabilir. Aksi takdirde yasal işlem başlatılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> YILIN KAMPANYASI: Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.250 TL + KDV  Ayrıntılar için tıklayın.