Yunus Doğru
Yeminli Mali Müşavir
ymmyunusdogru@gmail.com

Geçici İhracat Ve Muhasebe Uygulaması

1. Giriş

Dış ticaret işlemlerinde şirketler, mallarını her zaman kesin satış (kati ihracat) amacıyla yurt dışına göndermezler. Uluslararası fuarlara katılım, sergiler, yurt dışındaki makine ve cihazların tamir/bakımı veya kiralama gibi amaçlarla yapılan işlemler geçici ihracat olarak adlandırılır.

Geçici ihracat, mülkiyet devri içermediği için gümrük, vergi ve muhasebe uygulamaları açısından kati ihracattan tamamen ayrılır. Bu makalede, geçici ihracat işlemlerinin fatura düzeni, muhasebe kayıtları ve vergi beyanlarındaki özellikleri yasal mevzuat çerçevesinde özetle incelenmiştir.

2. Geçici İhracatta Belge Düzeni ve Fatura

Geçici ihracat işlemlerinde en sık tereddüt edilen konu fatura düzenlenip düzenlenmeyeceğidir. Gümrük idareleri, gümrük beyannamesinin (GÇB) ekine malın ayniyatını ve emsal değerini gösteren bir fatura talep eder.

• Fatura Türü: Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) standartlarına göre bu işlem için İhracat e-Faturası düzenlenmelidir.
• Bedel Durumu: Ortada ticari bir satış olmadığı için fatura "Bedelsiz" veya "Sıfır Bedelli" olarak kesilebilir. Ancak gümrük kıymet tespiti için malın emsal bedeli faturada gösterilmeli ve açıklama kısmına şerh düşülmelidir.
• Fatura Şerhi: Faturanın üzerine açıkça "Bedelsizdir, fuar amaçlı geçici ihracattır" veya "Tamir amaçlı geçici ihracat faturasıdır, ticari amaçla satılamaz" ibaresi yazılmalıdır.

3. KDV Beyannamesi Karşısındaki Durumu

Katma Değer Vergisi Kanunu yönünden ihracat sayılabilmesi için mülkiyetin devredilmesi (teslim) gerekir. Geçici ihracatta malın mülkiyeti Türkiye’deki şirkette kalmaya devam ettiği için KDV açısından bir teslim gerçekleşmemiştir.

GİB özelgelerinde (Örn: Gaziantep VDB'nin 12.08.2020 tarihli 30840 sayılı özelgesi) açıkça belirtildiği üzere; geçici ihraç edilen mallar kesin satışa dönmediği sürece KDV Beyannamesinin "301-Mal İhracatı" satırında beyan edilmez.

4. Geçici İhracatın Muhasebeleştirilmesi

Geçici ihraç edilen mallar için 601 Yurtdışı Satışlar hesabı kesinlikle kullanılmaz. Çünkü şirketin gelir tablosunu etkileyen bir hasılat doğmamıştır. Süreç, malların fiziki yer değişimi ve gümrük yükümlülüğü takibi için “Nazım Hesaplar” veya stok alt kırılımları aracılığıyla muhasebeleştirilir.

Örnek Uygulama: XYZ A.Ş, yurt dışındaki bir fuarda sergilemek üzere emsal değeri 500.000,00 TL olan ticari mallarını geçici ihraç etmiştir.

a) Malın Depodan Çıkışı ve Gümrük Takibi (Nazım Hesaplar)

Hesap	Borç (TL)	Alacak (TL)
940 GEÇİCİ İHRACATTAKİ MALLAR HESABI 940.01 Yurt Dışı Fuar 940.01.001 .... Refaranslı İhracat	500.000
941 GEÇİCİ İHRACATTAKİ MALLAR ALACAKLI H.		500.000
(Fuar amaçlı geçici ihraç edilen malların emsal bedelle takibi)

b) Malın Süresi İçinde Türkiye'ye Geri Gelmesi

Mal fuar sonrası aynen geri geldiğinde, gümrükteki ayniyat tespiti tutanağına istinaden nazım hesaplar ters kayıtla kapatılır:

Hesap	Borç (TL)	Alacak (TL)
941 GEÇİCİ İHRACATTAKİ MALLAR ALACAKLI H.	500.000
940 GEÇİCİ İHRACATTAKİ MALLAR HESABI 940.01 Yurt Dışı Fuar 940.01.001 .... Refaranslı İhracat		500.000
(Yurda geri dönen malların nazım hesap takibinin kapatılması)

5. İhracatın Kesinleşmesi (Kati İhracata Dönüşmesi)

Yurt dışına gönderilen malın (örneğin fuarda satılması nedeniyle) geri getirilmemesi  durumunda işlem kesin satışa dönüşür.

Bu durumda muhasebe ve vergi süreci şu şekilde değişir:

1. Gümrük Rejimi Değişir: Geçici ihracat beyannamesi kapatılır ve 1023 Rejim Kodu ile Kesin İhracat Beyannamesi açılır.
2. Hasılat Kaydı Yapılır: Fiili ihraç tarihindeki TCMB döviz alış kuru üzerinden 120 Alıcılar hesabı (borçlu), 601 Yurtdışı Satışlar hesabı (alacaklı) çalıştırılarak resmi satış kaydı yapılır.
3. KDV Beyanı: Satışın kesinleştiği döneme ait KDV beyannamesinde 301 kodu ile ihracat istisnası beyan edilir. Bu aşamada yüklenilen KDV'nin iadesi talep edilebilir.
4. Nazım Hesaplar Kapatılır: İlk başta açılan 940 ve 941 numaralı hesaplar ters kayıtla iptal edilir.

6. Sonuç Ve Öneriler

Geçici ihracat, özellikle fuar katılımı ve tamir süreçlerinde şirketlere gümrük vergisi muafiyeti sağlayan büyük bir kolaylıktır. Ancak bu işlemlerin ticari bir satış gibi kâr/zarar hesaplarına yansıtılmaması ve geçici faturanın KDV matrahına dahil edilmemesi kritik önem taşır. Ayrıca, usulsüzlük cezalarıyla karşılaşmamak adına, malların kanuni süreler içinde (genellikle 3 yıl) yurda geri getirilmesi veya bu süre dolmadan kesin satışa dönüştürülmesi süreçleri yakından takip edilmelidir.

Faydalı olması dileğiyle.

28.08.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Telif Uyarısı: Bu makalenin en fazla %20'si, kaynak gösterilip aktif link verilerek paylaşılabilir. Aksi takdirde yasal işlem başlatılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> YILIN KAMPANYASI: Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.666 TL + KDV  Ayrıntılar için tıklayın.