Vedat İlki
İş ve Sosyal Güvenlik Uzmanı
vedat.uzman@gmail.com

Kayıtdışı İşçi Çalıştıran İşvereni Bekleyen Ceza

Kayıt dışı çalıştırılan işçinin şikâyeti sonucunda işvereni bekleyen idari yaptırımlar, sonuçları ağır olacaktır. Çalışma hayatındaki önemli sorunlardan biri kayıt dışı istihdam, SGK'nın prim kaybının yanında, işverenler arasında haksız rekabete yol açan ve çalışanların ise sosyal güvenlik haklarından yoksun bırakan bir olgudur.

2025 Yılı SGK Faaliyet Raporunda Denetmen/Müfettişlerin sahada yaptıkları denetimler ve idari yaptırımlara yazımızda yer verdik.

Tabi bazı veriler her ne kadar rapora yansıtılmasa bile ciddi kayıplar karşısında yaptırımlarda yerini bulmuştur.

DENETMENLERİN 2025  YILI VERİLERİ

Denetim Detayı/Tutar Detayı	Sayı	Tutar (TL)
Denetmenler Tarafından Sonuçlandırılan Denetim Gerekçesi Sayısı	227.933	-
Denetmenler Tarafından Düzenlenen Rapor Sayısı	177.443	-
Denetlenen İş Yeri Sayısı	131.138	-
Kayıtlı Olarak Çalıştığı Tespit Edilen Kişi Sayısı	980.895	-
Kayıt Dışı Çalıştığı Tespit Edilen Yabancı Uyruklu Kişi Sayısı	3.968	-
Kayıt Dışı Çalıştığı Tespit Edilen Toplam Kişi Sayısı	33.986	-
Tescil Edilen İş Yeri Sayısı	660	-
Yapılan Denetimler Sonucunda Tahakkuk Önerilen Prim Aslı (TL)	-	395.250.647,17
Yapılan Denetimler Sonucunda Tahakkuk Önerilen İdari Para Cezası (TL)	-	4.190.051.857,15
Toplam		4.585.302.504,32

SGK MÜFETTİŞ 2025 YILI VERİLERİ

Denetim Detayı/Tutar Detayı	Sayı	Tutar (TL)
Denetlenen İş Yeri Sayısı	4.054	-
Denetlenen Sigortalı Sayısı	33.098	-
Kayıt Dışı Çalışan Sayısı	1.437	-
Tespit Edilen Sahte Sigortalı Sayısı	73	-
İncelemelerde Tespit Edilen Ek PEK Tutarı (TL)	-	114.243.520,94
Önerilen İPC Tutarı (5510 sayılı Kanun/102. md) (TL)	-	106.466.418,78
İncelenen İKMH Sayısı	2.970	-
İKMH Sonucu İşverene Rücu Sayısı	2.235	-
İKMH Sonucu Üçüncü Kişiye Rücu Sayısı	647	-
Toplam		220.709.939,72

*İPC: İdari Para Cezası

Sosyal güvenlik denetmenler ve KADİM Servislerince yapılan çalışmalar neticesinde 2025 yılında 7.801 adet iş yerinin kayıt dışı olduğu tespit edilmiştir.

Sosyal güvenlik denetmenler ve KADİM Servislerince yapılan çalışmalar neticesinde 2025 yılında 368.136 kişinin kayıt dışı olduğu tespit edilmiştir.

Sosyal güvenlik sisteminin finansal sürdürülebilirliğinin güçlenmesi amacıyla kayıt dışı istihdamla mücadele ve yeni çalışma modellerine yönelik sosyal güvenlik uygulamalarının geliştirilmesi önem taşımaktadır.

KAYITDIŞI İŞÇİ ÇALIŞTIRAN İŞVERENİ BEKLEYEN İDARİ PARA CEZALARI

 (01/07/2020 itibaren MUHSGK  ipc)

a.) İşe Giriş Bildirgesi verilmediğini Kurum tarafından tespit edilmesi o dönemin 2x aü

b.)Defter tutma hadlerine göre İşyeri Bildirgesi verilmemesinin idari para cezası

bi.Bilanço esasına göre 3xaü

bii.Diğer Defter göre 2xaü

biii.Defter tutmak yükümlü olmayanlar 1xaü

c.)MUHSGK Beyanname esası ile;

ci. Kamu idareleri ile 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca bilanço esasına göre defter tutmak zorunda olanlar hakkında asgari ücretin üç katını geçmemek üzere sigortalı başına aylık asgari ücret tutarında,

cii.Diğer defterleri tutmak zorunda olanlar hakkında asgari ücretin iki katını geçmemek üzere sigortalı başına yarım asgari ücret tutarında,

ciii.Defter tutmakla yükümlü olmayanlar hakkında aylık asgari ücreti geçmemek üzere sigortalı başına asgari ücretin üçte biri tutarında.

d.)İşten Ayrılış bildirgesi verilmemesi halinde aü/10

Örnek:

İşçi tarafından yapılan şikayet sonucunda ,belge bilgi olması halinde yaptırımın boyutu genişliyor.

İşçilik ödeme dekontları(banka ile)  denetim raporunda dikkate alınarak işlemler yapılıyor.

1.Denetim olarak işe giriş/işten ayrılış tespit edilmesi

2.İşyeri tescil işlemi yapılır(olup/olmadığı tespiti)

3.MUHSGK esas olacak dönemler ve kazançların tespit edilmesi

X İşyeri/işvereni Q işçi şikayeti üzerine denetlenmesi sonucunda rapor tanzim edilmiş,ilgili üniteye yaptırımlar yazılmıştır.

İşyeri tescil olmadığı,işyerinde çalışan işçi Q şikayeti üzerine yapılan denetim sonucunda yapılan ödemeler dönemsel olarak  ,ödemeleri banka ödenmesi denetmen raporunda yer verilmiştir.

X işvereni işyeri dosyası açılışı yapılmış.(İşyeri Dosyası olmadığından)

102/b göre tespit yapılır.

Bu tespite göre işyerinin defter tutma esasları(ciro tespit edilmesi gerekir),ticaret sicili,oda kayıtları sorgulanır,vergi mükellefiyeti tespit edilmesiyle birlikte;

Gelir İdaresi tarafından defter tutma hadlerine göre işlem yapılır.

İşyeri için bilanço esası belirlenmesi halinde 2020 yılında belirtilen ceza 2.943x3=8.829 TL. uygulanır.

İşe Giriş Bildirgesi verilmemesi halinde 102/a-1 göre 2.943x2=5.886 TL. uygulanır.

İşten Ayrılış Bildirgesi 102/j işten ayrılış bildirgesi 13.414,50/10=1.341 TL.

Bildirgelerin dönemsel olarak verilmemesi halinde;

Asgari ücret tutarında;

09-10-11/2020..3x2943=8.829.-

12/2020-2021/11 aylık dönem..3.577,50x12=42.924.-

12/2021-2022/5 aylık dönem..5004,00x6=30.024.-

2022/6-11..6.471,00x6=38.826.-

2022/12-2023/5 aylık..10.008,00x6=60.048.-

2023/6-11..13.414,50x6=80.484.-

2023/12…20002,50x1=20.000.-

Toplam idari para cezası..297.191,00.-TL uygulanır.

Ayrıca Dönemlere göre SPEK ise yıllara göre belirlenmiş,resen olarak SGK ünitesi tarafından uygulanacaktır.

01/09/2020 ila 31/12/2023 dönemlerine göre;

2020..4 aylık(2.943,00)

2021..12 aylık(3.577,50)

2022..6 aylık(5.004,00)

2022..6 aylık(6.471,00)

2023 ..6 aylık(10.008,00)

2023..6 aylık(13.414,50)

göre işçi+işveren payları(işsizlik dahil) tahsil edilecektir.

Gelir İdaresi tarafından muhtasar için gelir vergisi,damga vergisi ve diğer vergisel yükümlülükler için işlemler yapılacaktır.

1.)Kayıtdışı ile ilgili olarak %5 iptal edilmesi(1 aylık yasaklama)

2.)Diğer teşviklerden yasaklama

3.)6661 teşvikin iptal edilmesi işlemleri

MUHSGK ÖNCESİ VE SONRASI İDARİ PARA CEZASI

2019/12 DAHİL UYGULANAN İPC	2020/07 İTİBAREN UYGULANACAK İPC	FARK
HER BİR FİİL	HER  BİR  İŞYERİ	FİİLİ KAVRAMI YERİNE İŞYERİ BIRAKTI
Belgenin asıl olması halinde aylık asgari ücretin iki katını geçmemek kaydıyla belgede kayıtlı sigortalı sayısı başına, aylık asgari ücretin beşte biri tutarında	Beyannamenin asıl olması hâlinde, aylık asgari ücretin iki katını geçmemek kaydıyla beyannamede kayıtlı sigortalı sayısı başına, aylık asgari ücretin beşte biri tutarında	BELGE YERİNE BEYANNAME ARTIK İŞYERİ NUMARASI DEĞİL/ÖDEMENİN YAPILDIĞI YER ÖNEM ALDI
Belgenin ek olması halinde, aylık asgari ücretin iki katını geçmemek kaydıyla her bir ek belgede kayıtlı sigortalı sayısı başına, aylık asgari ücretin sekizde biri tutarında	Beyannamenin ek olması hâlinde, aylık asgari ücretin iki katını geçmemek kaydıyla her bir ek beyannamede kayıtlı sigortalı sayısı başına, aylık asgari ücretin sekizde biri tutarında	BELGE YERİNE BEYANNAME ARTIK İŞYERİ NUMARASI DEĞİL/ÖDEMENİN YAPILDIĞI YER ÖNEM ALDI
Ek belgenin 86 ncı maddenin beşinci fıkrasına istinaden Kurumca re’sen düzenlenmesi durumunda, aylık asgari ücretin iki katını geçmemek kaydıyla her bir ek belgede kayıtlı sigortalı sayısı başına, aylık asgari ücretin yarısı tutarında	Ek beyannamenin, 86 ncı maddenin beşinci fıkrasına istinaden Kurumca resen düzenlenmesi durumunda, aylık asgari ücretin iki katını geçmemek kaydıyla her bir ek beyannamede kayıtlı sigortalı sayısı başına, aylık asgari ücretin yarısı tutarında	BELGE YERİNE BEYANNAME ARTIK İŞYERİ NUMARASI DEĞİL/ÖDEMENİN YAPILDIĞI YER ÖNEM ALDI
Belgenin mahkeme kararı, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca yapılan tespitler veya diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde ya da bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden, hizmetleri veya kazançları Kuruma bildirilmediği veya eksik bildirildiği anlaşılan sigortalılarla ilgili olması halinde, belgenin asıl veya ek nitelikte olup olmadığı, işverence düzenlenip düzenlenmediği dikkate alınmaksızın, aylık asgari ücretin iki katı tutarında	a) Kamu idareleri ile 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca bilanço esasına göre defter tutmak zorunda olanlar hakkında asgari ücretin üç katını geçmemek üzere sigortalı başına aylık asgari ücret tutarında
	b) Diğer defterleri tutmak zorunda olanlar hakkında asgari ücretin iki katını geçmemek üzere sigortalı başına yarım asgari ücret tutarında
	c) Defter tutmakla yükümlü olmayanlar hakkında aylık asgari ücreti geçmemek üzere sigortalı başına asgari ücretin üçte biri tutarında
	ç) Beyannamedeki her bir işyerinden bildirilen sigortalıların sadece prime esas kazançlarının eksik bildirildiğinin anlaşılması hâlinde ise beyannamenin asıl veya ek nitelikte olup olmadığı, işverence düzenlenip düzenlenmediği dikkate alınmaksızın, aylık asgari ücretin onda birinden az, iki katından fazla olmamak üzere tespit edilen prime esas kazanç tutarı idari para cezası uygulanır	Beyannamenin mahkeme kararı, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca yapılan tespitler veya diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde ya da bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden, hizmetleri ve kazançları Kuruma bildirilmediği veya eksik bildirildiği ya da sadece hizmetlerinin Kuruma eksik bildirildiği anlaşılan sigortalılarla ilgili olması hâlinde, beyannamenin asıl veya ek nitelikte olup olmadığı, işverence düzenlenip düzenlenmediği dikkate alınmaksızın, aylık beyannamedeki her bir işyeri için
	Muhtasar ve prim hizmet beyannamesinde, sigortalıların işyerlerinde fiilen yaptıkları işe uygun meslek adı ve kodunu, gerçeğe aykırı bildiren her bir işyeri için aylık asgari ücreti geçmemek üzere meslek adı ve kodu gerçeğe aykırı bildirilen sigortalı başına asgari ücretin onda biri tutarında idari para cezası uygulanır.	2019/12 ÖNCESİ İÇİN UYGULANMAYACAK.

Mahkeme kararına, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca yapılan tespitler veya diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemelere ya da kamu idarelerinden alınan belgelere istinaden düzenlenenler hariç olmak üzere, bildirgenin veya belgenin yasal süresi geçtikten sonra ilgililerce kendiliğinden 30 gün içinde verilmesi ve söz konusu cezaların ilgililerce, yapılacak tebligat tarihini takip eden günden itibaren 15 gün içinde ödenmesi halinde, bu maddenin birinci fıkrasının (a), (b), (g), (h) ve (j) bentlerinde öngörülen cezalar dörtte bir oranına karşılık gelen tutar üzerinden uygulanır. Kurumca, birinci fıkrada belirtilen bildirge, beyanname, belge veya defterlere istinaden sigortalıların ve çalışma gün sayılarının eksiksiz bildirilmesi şartıyla bildirilen prime esas kazanç tutarında, fiilin işlendiği tarihteki brüt asgari ücretin üçte birini geçmeyecek ve %1’ini aşmayacak şekilde eksiklik tespit edilmesi durumunda, eksikliğin on beş gün içinde düzeltilmesi için ilgiliye yazılı ihtar verilir. Bu süre sonunda tespit edilen eksik tutarın Kuruma bildirilmemesi halinde birinci fıkranın ilgili hükümlerine göre idari para cezası verilir. Eksikliğin işverence tespit edilmesi durumunda bu süre; bildirge, beyanname, belge veya defterlerin Kuruma verilmesinden itibaren on beş gündür.

İdarî para cezası uygulanması 8 inci, 9 uncu, 11 inci ve 86 ncı maddelerde belirtilen belgelerin Kuruma verilmesi yükümlülüğünü kaldırmaz.

İdarî para cezaları ilgiliye tebliğ ile tahakkuk eder. Tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde Kuruma ya da Kurumun ilgili hesaplarına yatırılır veya aynı süre içinde Kuruma itiraz edilebilir. İtiraz takibi durdurur. Kurumca itirazı reddedilenler, kararın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesine başvurabilirler. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde, idari para cezası kesinleşir.

İdarî para cezalarının, Kuruma itiraz edilmeden veya yargı yoluna başvurulmadan önce tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde peşin ödenmesi halinde, bunun dörtte üçü tahsil edilir. Peşin ödeme idari para cezasına karşı yargı yoluna başvurma hakkını etkilemez.

Mahkemeye başvurulması idari para cezasının takip ve tahsilini durdurmaz. Tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde ödenmeyen idari para cezaları, 89 uncu madde hükmü gereğince hesaplanacak gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte tahsil edilir.

İdarî para cezaları on yıllık zamanaşımı süresine tabidir. Zamanaşımı süresi, fiilin işlendiği tarihten itibaren başlar.

İdarî para cezaları hakkında, bu Kanun ve 16/5/2006 tarihli ve 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanununda hüküm bulunmayan hallerde 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır.

29.04.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> YILIN KAMPANYASI: Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.666 TL + KDV  Ayrıntılar için tıklayın.