YMM Recep Selimoğlu İhracat Yapan Kurumlar İle Üretim Faaliyetiyle İştigal Eden Kurumlarda, Kurumlar Vergisi Oranının 1 Veya 5 Puan İndirimli Uygulanması (27.04.2026)

E-bültenimize kayıt olun, yeni yazılar e-posta adresinize gelsin! Üye olmak için tıklayın.

EDİTÖRÜN SEÇTİKLERİ

YAZARLARIMIZ

Recep Selimoğlu
Yeminli Mali Müşavir
Öğretim Görevlisi

İhracat Yapan Kurumlar İle Üretim Faaliyetiyle İştigal Eden Kurumlarda, Kurumlar Vergisi Oranının 1 Veya 5 Puan İndirimli Uygulanması

YASAL MEVZUAT:

İhracat yapan kurumların münhasıran ihracattan elde ettikleri kazançlarına kurumlar vergisi oranı … 5 puan indirimli uygulanır. (KVK/Md-32/7)

Sanayi sicil belgesini haiz ve fiilen üretim faaliyetiyle iştigal eden kurumların münhasıran üretim faaliyetinden elde ettikleri kazançlarına kurumlar vergisi oranı 1 puan indirimli uygulanır. (KVK/Md-32/8)

Kurumlar vergisi oranının indirimli uygulanmasının şartları:

* İhracat yapan kurumlar açısından, ihracattan elde ettikleri kazançla sınırlı olmak üzere, kurumlar vergisi oranının 5 puan indirimli uygulanabilmesi için ihracat faaliyetiyle iştigal edilmesi yeterli olacaktır.

* Üretim faaliyetiyle iştigal eden kurumların, üretim faaliyetinden elde ettikleri kazançlarıyla sınırlı olmak üzere, kurumlar vergisi oranının 1 puan indirimli olarak uygulanabilmesi için bu kurumların; Sanayi sicil belgesine sahip olma ve fiilen üretim faaliyetiyle iştigal etme şartlarını birlikte sağlamaları gerekmektedir.

Buna göre, sanayi sicil belgesini haiz olmakla birlikte fiilen üretim faaliyetiyle iştigal etmeyen veya fiilen üretim faaliyetiyle iştigal etmesine rağmen sanayi sicil belgesini haiz olmayan kurumlar 1 puan indirimli kurumlar vergisi uygulamasından yararlanamayacaklardır. (KVK/GT-1/ 32.1.2.3.)

İhracat ve üretim faaliyetlerinin birlikte yapılması halinde kurumlar vergisi oranının indirimli uygulanması :

Mükellefler, ürettikleri ürünlerin gerek yurt içi piyasalarda gerekse yurt dışı piyasalarda satışını gerçekleştirebilmektedirler. Sanayi sicil belgesini haiz ve fiilen üretim faaliyetiyle iştigal eden mükelleflerin ürettikleri ürünlerin satışından elde ettikleri kazançlarına kurumlar vergisi oranı; - Üretilen ürünlerin yurt içinde satılması durumunda “üretim faaliyetinden elde edilen kazanç” olarak 1 puan, - Üretilen ürünlerin yurt dışında satılması durumunda ise “ihracat faaliyetinden elde edilen kazanç” olarak 5 puan indirimli uygulanacaktır. … mükellefler tarafından bu kapsamda üretilen ürünlerin ihracından elde edilen kazanca kurumlar vergisi oranı 5 puan indirimli olarak uygulanacağı için, bu kazancın üretime isabet eden kısmına ikinci defa indirime yol açacak şekilde ayrıca 1 puan indirim uygulanmayacaktır. (KVK/GT-1/ 32.1.2.7.)

İhracat ve üretim faaliyetlerinden elde edilen kazanç toplamının ticari bilanço karından büyük olması halinde kurumlar vergisi oranının indirimli uygulanması:

…üretim faaliyeti ile ihracat faaliyetinden elde edilen ve kurumlar vergisi oranı indirimli uygulanacak olan kazancın safi kurum kazancını (vergi matrahı) aşamayacağı tabiidir.

Ancak, zaman zaman mükelleflerin diğer faaliyetlerinden zarar doğması nedeniyle üretim faaliyeti ile ihracat faaliyetinden elde edilen kazanç toplamı ticari bilanço karından fazla olabilmektedir.

Üretim ve ihracattan elde edilen toplam kazancın ticari bilanço karından fazla olması halinde, indirim uygulanacak matrah, üretim ve ihracat faaliyetinden elde edilen toplam kazancın ayrı ayrı üretim ve ihracattan elde edilen kazanca oranına göre tespit edilecektir.

Her halükarda üretim ve ihracattan elde edilen kazanç, matrahı aşamayacaktır.

Aynı durum ticari bilanço karının sıfır olmasına rağmen kurumlar vergisi matrahının oluştuğu durumlar için de geçerli olacaktır. (KVK/GT-1/ 32.1.2.8.)

Genel giderlerin dağılımı:

İndirim kapsamında kabul edilen faaliyetler ile bu kapsama girmeyen işlerin birlikte yapılması halinde, indirim uygulanacak kazanca ilişkin hasılat, gider ve maliyet unsurlarının ayrı olarak tespit edilmesi esastır.

Söz konusu indirim kapsamında kabul edilen faaliyetlerden elde edilen kazancın, kurumlar vergisi matrahının tespiti açısından, hasılat, maliyet ve gider unsurlarının; ayrı ayrı izlenmesi, diğer faaliyetlerle ilişkilendirilmemesi ve kayıtların da bu ayrımı sağlayacak şekilde tutulması gerekmektedir.

Gider ve maliyet unsurlarının ayrı hesaplarda izlenmek suretiyle tespitinin mümkün olmadığı hallerde ise müşterek genel giderler, indirim kapsamında olan faaliyetler ile indirim kapsamında olmayan faaliyetler arasında uygun bir dağıtım anahtarı tespit edilerek dağıtılabilecektir. (KVK/GT-1/ 32.1.2.12.1)

UYGULAMADA KARŞILAŞILAN SORULAR …!!!

Gider ve maliyet unsurlarının dağıtılmasında, uygun olan dağıtım anahtarı nedir/ne olmalıdır? (Örneğin, gelir tablosundaki faaliyet kârının net satışlara oranlanması suretiyle bulunacak bir dağıtım anahtarı uygun mudur? )
Kanunen kabul edilmeyen giderler (KKEG’ler) nedeniyle uygulama nasıl olacaktır? İndirimli orana tabi matrahın tespitinde KKEG’lerde de dağıtım anahtarı kullanılabilecek midir?
Geçmiş yıllar mali zararları varsa uygulama nasıl olacak?
Genel mevzuat kapsamında diğer istisna/indirim varsa (örneğin, gayrimenkul satış kazancı istisnası, iştirak kazançları istisnası , bağış ve yardımlar…) uygulama nasıl olacak?
Üretim ve ihracattan elde edilen kazanç olmasına rağmen Ticari Zarar varsa, KKEG’ler nedeniyle vergi matrahı (mali kâr) oluşuyorsa uygulama nasıl olacak?
Üretim faaliyetinden kazanç - ihracat faaliyetinden zarar varsa, veya tersi, üretim faaliyetinden zarar - ihracat faaliyetinden kazanç varsa, KKEG’leri de dikkate alarak uygulama nasıl olacak?
Üretim faaliyetinden kazanç olmasına rağmen, diğer faaliyetlerdeki zararlar nedeniyle ticari zarar oluştu. Ancak, KKEG’ler nedeniyle mali kâr (vergi matrahı) var, uygulama nasıl olacak?
İhracat faaliyetinden kazanç olmasına rağmen, diğer faaliyetlerdeki zararlar nedeniyle ticari zarar oluştu. Ancak, KKEG’ler nedeniyle mali kâr (vergi matrahı) var, uygulama nasıl olacak?

KVK/Genel Tebliğ-1’de İNDİRİMLİ ORAN UYGULANACAK VERGİ MATRAHLARININ NASIL HESAPLANACAĞI YER ALMAKTADIR, BUNA GÖRE:

İhracat faaliyetinden elde edilen kazançlar için kurumlar vergisi oranının 5 puan indirimli olarak uygulanacağı matrah:

İhracat faaliyetinden elde edilen kazanç

Matrah X -------------------------------------------------------------------

Ticari bilanço karı

Üretim faaliyetinden elde edilen kazançlar için kurumlar vergisi oranının 1 puan indirimli olarak uygulanacağı matrah:

Üretim faaliyetinden elde edilen kazanç

Matrah X -------------------------------------------------------------------

Ticari bilanço karı

şeklinde hesaplanacaktır.

Bilindiği üzere, Tek Düzen Hesap Planı uygulamasında 690-Dönem K/Z hesabı bakiyesi işletmeler için TİCARİ K/Z’dır. (Ticari Bilanço K/Z)

Bu TİCARİ K/Z’a vergi mevzuatı hükümlerine göre indirimi kabul edilmeyen giderlerin (KKEG’ler) eklenmesi, yine vergi mevzuatı hükümlerine göre vergiye tabi olmayan kazançların (İSTİSNALAR) ve indirimine izin verilen diğer indirimlerin düşülmesi suretiyle hesaplanacak tutar ise MALİ K/Z’dır. Mali Kâr, VERGİ MATRAHIDIR!

Çok Önemli!!!

Kurumlar vergisi oranının indirimli olarak uygulanması konusunda, vergi matrahının nasıl oluştuğunun (Ticari K/Z’dan- Mali K/Z’a geçiş kalemlerinin) hiçbir önemi yoktur!

Önce, genel hükümlere göre (KKEG’ler, istisnalar, geçmiş yıllar mali zararları, bağış ve yardımlar, diğer indirimler vb. dikkate alınarak) vergi matrahına ulaşmak esastır…

İndirimli oran, vergi matrahına uygulanacaktır.

Kurumlar vergisi oranı %25 dir.

% 25 olan Kurumlar vergisi,

*** vergi matrahının üretim faaliyetinden elde edilen kazanç kısmı için 1 puan indirimli olarak %24,

***vergi matrahının ihracat faaliyetinden elde edilen kazanç kısmı için 5 puan indirimli olarak %20, uygulanacaktır.

*** vergi matrahının kalan kısmına ise genel oran olan %25 uygulanacaktır.

İHRACAT FAALİYETİNDEN VE/VEYA ÜRETİM FAALİYETİNDEN ELDE EDİLEN KAZANÇLAR İÇİN İNDİRİMLİ KURUMLAR VERGİSİ ORANLARININ UYGULANMASINDA, İLGİLİ YASAL MEVZUAT HÜKÜMLERİNE GÖRE ÖZETLE:

İhracat faaliyetinden elde edilen kazancın hesaplanması
Üretim faaliyetinden elde edilen kazancın hesaplanması
Ticari Bilanço Kârının hesaplanması
Bu Ticari Kâr’dan hareketle, vergi mevzuatı hükümleri dikkate alınarak (KKEG’ler, istisnalar, geçmiş yıl mali zararları, bağış ve yardımlar, diğer indirimler…) MALİ KÂR’ın /VERGİ MATRAHININ hesaplanması

gerekmektedir.

ÖRNEK UYGULAMA - 1:

TİCARİ BİLANÇO KÂRI	11.000.000
** İhracat faaliyetinden kazanç	8.000.000
** Üretim faaliyetinden kazanç	2.000.000
** Diğer kazançlar	2.200.000
** Diğer zararlar	(-) 1.200.000

MALİ KÂR (VERGİ MATRAHI)	13.000.000
** Ticari Bilanço Kârı	11.000.000
** Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler	2.600.000
** İstisnalar	(-) 200.000
** Geçmiş Yıl Zararları	(-) 300.000
** Diğer İndirimler	(-) 100.000

İhracat faaliyetinden elde edilen kazançlar için :

İhracat faaliyetinden elde edilen kazanç

Matrah X -------------------------------------------------------------------

Ticari bilanço karı

8.000.000

13.000.000 X ----------------------- : 9.454.545 TL X %20 KV : 1.890.909 TL

11.000.000

Üretim faaliyetinden elde edilen kazançlar için :

Üretim faaliyetinden elde edilen kazanç

Matrah X -------------------------------------------------------------------

Ticari bilanço karı

2.000.000

13.000.000 X ----------------------- : 2.363.636 TL X %24 KV : 567.273 TL

11.000.000

Kalan Vergi Matrahı 13.000.000 – (9.454.545+2.363.636) : 1.181.819 TL x % 25 KV:	295.455 TL
Ödenecek Kurumlar Vergisi (1.890.909 + 567.273 + 295.455):	2.753.637 TL
Genel oran uygulansaydı (13.000.000 x %25) ödenecek Kurumlar Vergisi	3.250.000 TL
Yararlanılan toplam kurumlar vergisi indirimi	496.363 TL

ÖRNEK UYGULAMA - 2:

TİCARİ BİLANÇO KÂRI	16.000.000
** İhracat faaliyetinden kazanç	12.000.000
** Üretim faaliyetinden kazanç	6.000.000
** Diğer kazançlar	2.000.000
** Diğer zararlar	(-) 4.000.000

MALİ KÂR (VERGİ MATRAHI)	14.000.000
** Ticari Bilanço Kârı	16.000.000
** Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler	1.300.000
** İstisnalar	(-) 2.400.000
** Geçmiş Yıl Zararları	(-) 700.000
** Diğer İndirimler	(-) 200.000

İhracat ve üretim faaliyetinden elde edilen toplam kazanç ( 12.000.000 + 6.000.000) : 18.000.000

Bu tutar, ticari bilanço kârından (16.000.000) büyüktür. Bu nedenle, İhracat ve üretim faaliyetinden elde edilen kazançların ticari bilanço kârına oranı %100 olarak dikkate alınacaktır.

İhracat faaliyetinden elde edilen kazanç ( 12.000.000 / 18.000.000) : %66,7

Üretim faaliyetinden elde edilen kazanç ( 6.000.000 / 18.000.000) : %33,3

Buna göre:

İhracat faaliyetinden elde edilen kazanca isabet eden vergi matrahı (14.000.000 x 66,7) 9.338.000 x % 20 KV : 1.867.600 TL

Üretim faaliyetinden elde edilen kazanca isabet eden vergi matrahı (14.000.000 x 33,3) 4.662.000 x % 24 KV : 1.118.880 TL

Ödenecek Kurumlar Vergisi (1.867.600 + 1.118.880):	2.986.480 TL
Genel Oran Uygulansaydı (14.000.000 x %25) Ödenecek KV	3.500.000 TL
Yararlanılan Toplam Kurumlar Vergisi İndirimi	513.520 TL

ÖRNEK UYGULAMA/3:

TİCARİ BİLANÇO ZARARI	(-) 3.500.000
** İhracat faaliyetinden kazanç	1.000.000
** Diğer kazançlar	1.400.000
** Diğer zararlar	(-) 5.900.000
MALİ KÂR (VERGİ MATRAHI)	5.500.000
** Ticari Bilanço Zararı	(-) 3.500.000
** Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler	9.000.000

İhracat faaliyetinden elde edilen kazançlar için :

İhracat faaliyetinden elde edilen kazanç

Matrah X -------------------------------------------------------------------

Ticari bilanço karı

İhracat faaliyetinden elde edilen kazanç ( 1.000.000 TL ), ticari bilanço K/Z tutarından (3.500.000 TL Zarar) büyüktür. Bu nedenle, İhracat faaliyetinden elde edilen kazancın ticari bilanço kârına oranı %100 olarak dikkate alınacaktır.

İhracat faaliyetinden elde edilen kazancın vergi matrahı (1.000.000 x %20 KV):	200.000 TL
Kalan Vergi Matrahı (4.500.000 TL x %25 KV):	1.125.000 TL
Ödenecek Kurumlar Vergisi (200.000 + 1.125.000):	1.325.000 TL
Genel oran uygulansaydı (5.500.000 x %25) ödenecek Kurumlar Vergisi	1.375.000 TL
Yararlanılan toplam kurumlar vergisi indirimi	50.000 TL

Yararlı olması dileğiyle…

27.04.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)