Hüseyin Ergut
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
Lisanslı SPK Uzmanı
smmm.hergut@gmail.com

SPK'dan Beklenen Hamle Yatırım Fonlarında Kurallar Baştan Yazıldı

Kurul stratejik bir neşter ile (fonzilik) manipülasyonu hedef alan yatırım fonları rehberini yayımlandı.

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), 28 Ağustos 2026’tarihli ve 52/1589 sayılı Kurul Kararı ile Yatırım Fonlarına İlişkin Rehberde kapsamlı değişiklikler yaptı. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber i güncelleyerek yayımladı. SPK yatırım fonları rehberinde yer alan bilgiler doğrultusunda yeni dönemde portföy yönetim şirketlerinin çıkarabileceği serbest fon sayısı istihdam edilen portföy yöneticisi sayısına bağlanırken, bir portföy yöneticisinin yönetebileceği fon sayısı (7) ile sınırlandırılmıştır. Serbest fonlara hisse senedi, borçlanma aracı, kira sertifikası, ilişkili taraf ve diğer fon yatırımlarında yeni yoğunlaşma sınırları getirilmiştir. Repo ve para piyasası işlemlerinde teminat ve merkezi takas şartları güçlendirilirken (TEFAS)’ta bir fonda yüzde (30) ve üzeri paya ulaşan büyük yatırımcıların Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP)’ta açıklanmasının da önü açılmış oldu.

SPK’nın yeni düzenlemesi, yatırım fonu sektörünün son yıllarda hızla büyüyen serbest fon tarafında hem operasyonel kapasitenin hem de portföy risklerinin daha sıkı bir biçimde kontrol edilmesini hedefleyen bir çerçeve oluşturmaktadır. Rehber dikkatlice incelendiğinde değişikliklerin yalnızca yeni kurulacak fonlarla sınırlı olmadığı, mevcut fonlar ve portföy yönetim şirketleri için de 2026’yılından dan 2031’yılına uzanan aşamalı bir uyum takvimi oluşturulduğu görülmektedir.

Serbest Fon Ağırlığı (%50)’i Aşan Şirketlere Sermaye Şartı:

SPK, faaliyetlerinin önemli bölümünü serbest fon yönetimine yoğunlaştıran portföy yönetim şirketleri için ayrıca sermaye yükümlülüğü getirdi. Yıllık hesap dönemi sonunda, ay sonlarına ait sermaye yeterliliği tabloları üzerinden yapılacak kontrolde, şirketin yönettiği aylık ortalama kolektif portföy büyüklüğünün (%50)’sinden fazlasının serbest fonlardan oluşması halinde, ilgili portföy yönetim şirketinin çıkarılmış sermayesini yüzde (10) oranında nakden artırmak üzere (SPK)’ya başvurması gerekecektir. Bu kapsamda ilk kontrol 2026’yılı hesap dönemi sonu itibarıyla yapılacak olup, düzenleme, portföy yönetim şirketlerinin serbest fonlardaki hızlı büyümelerini yalnızca yönetilen varlık büyüklüğü açısından değil, özkaynak ve operasyonel kapasiteleri açısından da desteklemelerini gerektirecektir.

Serbest Fonlara Yeni Yoğunlaşma Sınırları:

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) rehberindeki en detaylı değişikliklerden biri serbest fonların portföy yapısına ilişkin olmuştur. Serbest fonlar genel olarak standart yatırım fonlarına uygulanan çok sayıda oransal yatırım sınırlamasından muaf olmakla birlikte, yeni rehberle birlikte bu fonlara özel yeni yoğunlaşma kuralları getirilmektedir. Buna göre bir serbest fon portföyünde, portföy değerinin (%5)’inden fazlasını oluşturan sermaye piyasası araçlarının toplamı fon portföy değerinin (%20)’sini aşamayacaktır.

Ayrıca yöneticinin yönetim hakimiyetine sahip olduğu kişiler ile yöneticinin üst yönetimi veya ortakları tarafından yönetim hakimiyetine sahip olunan şirketlerin ihraç ettiği sermaye piyasası araçlarına yapılan yatırımların toplamı da fon portföy değerinin (%20)’si ile sınırlandırılmaktadır. Bu düzenleme, serbest fonların belirli şirketlere veya bağlantılı ihraççılara yüksek miktarda yoğunlaşmasının önüne geçmeyi amaçlayan önemli bir değişiklik olarak öne çıktığını söyleyebiliriz.

Serbest Fonlara Yeni Yoğunlaşma Sınırları:

(SPK) rehberindeki en kapsamlı değişikliklerden biri serbest fonların portföy yapısına ilişkin oldu. Serbest, fonlar genel olarak standart yatırım fonlarına uygulanan çok sayıda oransal yatırım sınırlamasından muaf olmakla birlikte, yeni rehberle birlikte bu fonlara özel yeni yoğunlaşma kuralları getirildi. Bir serbest fon portföyünde, portföy değerinin (%5)’inden fazlasını oluşturan sermaye piyasası araçlarının toplamı fon portföy değerinin (%20)’sini aşamayacak. Ayrıca yöneticinin yönetim hakimiyetine sahip olduğu kişiler ile yöneticinin üst yönetimi veya ortakları tarafından yönetim hakimiyetine sahip olunan şirketlerin ihraç ettiği sermaye piyasası araçlarına yapılan yatırımların toplamı da fon portföy değerinin (%20)’si ile sınırlandırılmaktadır. Bu düzenleme, serbest fonların belirli şirketlere veya bağlantılı ihraççılara yüksek miktarda yoğunlaşmasının önüne geçmeyi amaçlamaktadır.

Yeni rehberde Borsa İstanbul’da (BİST) işlem gören şirketlerin paylarına ilişkin serbest fon yatırımlarında şirketin fiili dolaşım oranına göre kademeli bir limit sistemi getirilmektedir. Bir serbest fon, fiili dolaşım oranı (%25)’in altında olan bir şirketin fiili dolaşımdaki paylarının (%8)’inden fazlasına sahip olamayacaktır. Fiili dolaşım oranı (%25) ile (%50) arasındaysa sınır (%6), (%50) ile (%75) arasındaysa (%4), fiili dolaşım oranı (%75)’in üzerindeyse (%2) olacak.

Örneğin fiili dolaşım oranı (%10) olan bir şirketin halka açık paylarının en fazla (%8)’i tek bir serbest fon tarafından alınabilecek olup, bu da şirketin toplam sermayesi üzerinden bakıldığında yaklaşık (%0,8)’lik bir pozisyona karşılık gelmektedir. (SPK) yalnızca tek tek fonlar açısından değil, aynı portföy yönetim şirketinin yönettiği fonların toplamı açısından da sınır koymuş oldu.

Aynı yöneticinin yönetimindeki ve aynı kurucuya ait serbest fonlar dahil tüm menkul kıymet yatırım fonları, fiili dolaşım dilimlerine göre bir şirketin fiili dolaşımdaki paylarının toplu olarak sırasıyla (%16), (%12), (%8) ve (%4)’ünden fazlasına sahip olamayacaktır. Böylece, özellikle düşük fiili dolaşıma sahip Borsa İstanbul şirketlerinde fonların piyasada çok büyük pay sahibi olmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.

Repo ve Ters Repo İşlemlerinde Kurallar Sıkılaştırıldı:

Yeni rehberin en teknik ancak piyasa açısından önemli bölümlerinden biri repo, ters repo ve vaad sözleşmelerine ilişkin düzenlemeler oldu. Fonların, borsa dışında repo veya ters repo işlemi gerçekleştirebilmesi için taraflar arasında, asgari unsurları Takasbank tarafından belirlenecek yazılı çerçeve sözleşme bulunması zorunlu hale getirildi. İşlem, şartlarını içeren belgelerin işlemden önce portföy saklayıcısına iletilmesi gerekecek. Borsa dışı repo ve ters repo işlemleri, işlemin gerçekleştirildiği gün portföy saklayıcısı ile Takasbank’a bildirilecektir. Ters repo işlemlerinde alınan finansal araçların teminata esas toplam değerinin genel olarak ters repo işleminin dönüş tutarının en az (%105)’i olması gerekecek olup, belirli kamu nitelikli ve düşük riskli varlıkların işleme konu olması halinde ise bu oran (%100) olarak uygulanabilecektir.

Takasbank’ın Rolü güçlendirilmiştir.

(SPK) düzenlemesi repo ve para piyasası işlemlerinde Takasbank’ın merkezi karşı taraf ve merkezi takas rolünü de genişletiyor. Fonların taraf olduğu belirli kesin alım-satım, repo ve ters repo işlemlerinin Takasbank’ın merkezi karşı taraf veya merkezi takas sistemine alınması öngörüldü. Fonların gerçekleştirdiği işlemlerde teminatlandırma ve takasın fon bazında ayrı ayrı yapılması yönünde esaslar belirlendi. Düzenlemenin bazı bölümleri 31 Aralık 2026, fon bazındaki merkezi takasa ilişkin bazı hükümleri ise 31 Aralık 2027’tarihinde yürürlüğe girecek olup, bu değişikliklerle fonların para piyasasındaki işlemlerinde karşı taraf ve teminat risklerinin daha merkezi bir yapı üzerinden izlenmesi hedeflenmiştir.

Murabaha İşlemleri de Rehbere Girdi:

(SPK)’ın güncellemesinde dikkat çeken yeniliklerden biri de rehbere ilk kez ayrı bir Murabaha İşlemleri bölümünün eklenmiş olmasıdır. Serbest fonlar dahil yatırım fonları murabaha işlemlerini, fon türüne göre vadeli mevduat veya katılma hesabı için belirlenen yatırım sınırlamalarına uygun olmak şartıyla portföylerine dahil edebilecek olup, ters murabaha işlemleri ise fon tebliğinde yer alan azami (%10)’luk borçlanma işlem sınırına dahil edilecektir. Murabaha işlemine yalnızca fon portföyüne alınması mümkün olan varlıklar konu edilebilecek olup, rehberin tanımlar bölümüne de murabaha işlemi eklenerek, bir finansal kuruluşun müşterisinin almak istediği bir varlığı üçüncü kişiden satın alıp maliyetine kâr ekleyerek müşterisine vadeli biçimde satmasına dayalı finansman işlemi olarak tanımlandı.

Para Piyasası Fonlarının en az (%10)’u Kamu Kağıtlarından Olmalıdır:

Unvanında “Katılım” ibaresi bulunmayan para piyasası fonlarının portföylerinin en az (% 10)’unun devlet iç borçlanma senetleri ve/veya Hazine ve Maliye Bakanlığı Varlık Kiralama AŞ tarafından ihraç edilen kira sertifikalarında değerlendirilmesi gerekecektir. Para piyasası ve kısa vadeli fonların Borsa İstanbul Pay Senedi Repo Pazarı’ndaki ters repo işlemleri de fon toplam değerinin (%25)’ile sınırlandırılmaktadır. Bu işlemlerde alınması gereken ek teminatın büyüklüğü ve teminatın hangi varlıklardan oluşabileceğine ilişkin yeni kurallar getirildi. Unvanın da “para piyasası” veya “kısa vadeli” ibaresi bulunan serbest fonların da yeni yatırım sınırlarına uyum sağlaması gerekecek. Bu fonlara 31 Mart 2027’ye kadar kademeli uyum süresi tanınmaktadır.

Takasbank Para Piyasası’nda (%20) Sınırı:

Serbest fonların Takasbank Para Piyasası işlemlerinde de üst sınır belirlendi. Serbest fonların Takasbank Para Piyasası’ndaki toplam pozisyonları, borçlanma amacıyla gerçekleştirilen işlemler de dahil olmak üzere fon portföy değerinin yüzde 20’sini aşamayacak.29 Ağustos 2026 itibarıyla (%20) sınırının üzerinde bulunan fonların mevcut pozisyonları artırılamayacak olup, aşım tutarının en az üçte biri 30 Eylül 2026’ya, üçte ikisi 31 Ekim 2026’ya kadar azaltılacak ve 30 Kasım 2026 itibarıyla tam uyum sağlanacaktır.

Bir Fonda (%30)’u Geçen Büyük Yatırımcı (KAP)’ta Görülecek:

Yatırımcı açısından yeni düzenlemenin en dikkat çekici kamuyu aydınlatma hükümlerinden biri fonlardaki büyük yatırımcıların açıklanmasına ilişkin oldu. Bir gerçek veya tüzel kişinin (TEFAS)’ta işlem gören bir fonun tedavüldeki katılma paylarındaki oranı (%30), (%40), (%50, (%60), (%70), (%80) veya (%90)’a ulaştığında yatırımcı ve sahip olduğu pay oranı Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK)’ tarafından (KAP)’ta ilan edilecektir. Aynı şekilde yatırımcının payı bu eşiklerin altına düştüğünde de açıklama yapılacaktır.  

(%3)’ü Aşan Devirlerde SPK Onayı Gerekecektir:

Pay Tebliği kapsamındaki kişilerin özel emir veya Toptan Satışlar Pazarı üzerinden menkul kıymet yatırım fonlarına yapacağı satışların toplamı da herhangi bir (12) aylık dönemde şirket sermayesinin veya oy haklarının (%3)’ünü aşamayacaktır. Bu oranın üzerinde bir pay devredilmek istenirse satış öncesinde pay satış bilgi formu hazırlanacak olup, (SPK) onayına sunulacaktır. Kurul tarafından onaylanan pay satış bilgi formu bulunmadan söz konusu payların özel emir veya toptan satışlar pazarı üzerinden devredilmesine ya da virman yapılmasına izin verilmeyecek.29 Ağustos 2026’dan önce yapılmış işlemler ise yeni alım ve satış limitlerinin hesaplanmasında dikkate alınmayacak. BIST 30 Endeksi’nde bulunan paylar ile rehberde belirtilen bazı kamu kurum ve kuruluşlarının payları belirli sınırlamaların dışında tutulmuştur.

Portföy Yönetim Şirketlerinin Sermaye Şartı Değişti:

III-55.1sayılı Portföy Yönetim Şirketleri ve Bu Şirketlerin Faaliyetlerine İlişkin Esaslar Tebliği’nin ilgili hükümleri çerçevesinde, portföy yönetim şirketlerinin kuruluşunda aranacak başlangıç sermayesi ile asgari ödenmiş sermaye tutarları 2027 yılı için yeniden belirlendi. Buna göre geniş yetkili portföy yönetim şirketleri için başlangıç sermayesi ve asgari ödenmiş sermaye tutarı 500 milyon lira, faaliyetleri sınırlı portföy yönetim şirketleri için ise 250 milyon lira olacak. Yeni limitler 2027’ yılından itibaren geçerli olacaktır.

Sonuç Değerlendirme:

Bu yeni düzenleme ile portföy yönetim şirketlerinin çıkarabileceği fon sayısının insan kaynağıyla ilişkilendirilmesi, bir yöneticinin sorumlu olduğu fon sayısının azaltılması, düşük fiili dolaşımlı hisselerde yoğunlaşmanın sınırlandırılması ve bağlantılı ihraççılara yatırımların kontrol altına alınması öne çıkmaktadır. Bunun yanında repo ve para piyasası işlemlerinin daha güçlü teminat yapısına bağlanması, Takasbank’ın merkezi karşı taraf ve takas sistemindeki rolünün artırılması, (TEFAS)’taki büyük fon yatırımcılarının (KAP) üzerinden görünür hale getirilmesi ve fonların faaliyetlerine başlaması için (60) günlük kesin süre getirilmesi yeni dönemin temel başlıklarını oluşturmaktadır.

 Kaynakça:

-Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), 28 Ağustos 2026 tarihli ve 52/1589 sayılı Kurul Kararı ile “Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber

-III-55.1sayılı Portföy Yönetim Şirketleri ve Bu Şirketlerin Faaliyetlerine İlişkin Esaslar Tebliği

03.09.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Telif Uyarısı: Bu makalenin en fazla %20'si, kaynak gösterilip aktif link verilerek paylaşılabilir. Aksi takdirde yasal işlem başlatılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> YILIN KAMPANYASI: Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.250 TL + KDV  Ayrıntılar için tıklayın.