Hüseyin Ergut
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
Lisanslı SPK Uzmanı
smmm.hergut@gmail.com

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK)’dan “Patronun Fonundaki Hisse İçin” Stratejik Bir Hamle Borsa İstanbul (BİST)’te İşlem Gören Şirketlerin Fiili Dolaşımdaki Pay Oranı (FDO) Hesaplaması Hakkındaki Yeni Kararı Ve Uygulaması

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından 15 Haziran 2026'da uygulamaya konulan yeni "Fiili Dolaşımdaki Pay Oranı" (FDO) düzenlemesi ile hakim ortakların serbest ve özel fonlar aracılığıyla dolaylı olarak elinde tuttuğu paylar dolaşım hesabından çıkarılmıştır. Ayrıca oranların Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) tarafından günlük olarak hesaplanmasına karar verilmiştir. Karar, 4 Haziran 2026’tarihli ve 34-1044’sayılı SPK İlke Kararı ile duyurulmuş olup, uygulama 15 Haziran 2026’tarihinden itibaren başlamıştır. Borsa’da işlem gören şirketlerin fiili dolaşımda bulunan pay oranları, Sermaye Piyasası Kurulu'nun 17.02.2011’ tarih ve 5/157’sayılı kararı çerçevesinde günlük hesaplanarak Veri Analiz Platformu (VAP: vap.org.tr ) sitesinde yayımlanmaktadır. 04.06.2026’tarih ve 34-1044’sayılı Kurul İlke Kararı doğrultusunda yeni hesaplama metoduyla, 15.06.2026’ tarihinden itibaren geçerli olmak üzere fiili dolaşımdaki pay adedi ve oranları aynı adresten takip edilebilecektir.

Kararın Amacı Şişirilmiş Fiili Dolaşımı (FDO) Önlemek:

SPK’nın düzenlemesinin temel amacı, bazı şirketlerde fiili dolaşım oranının olduğundan yüksek gösterilmesinin önüne geçmektir. Piyasada, bazı hakim ortakların, hisselerini doğrudan kendi üzerlerinde tutmak yerine kontrol ettikleri yatırım fonları üzerinden taşıdığı ve bu payların “serbest dolaşımda” kabul edildiği bilinmektedir. Bu yeni düzenleme ile bundan böyle  bu dolaylı sahiplikler de dikkate alınacaktır. SPK'nin bu düzenlemesiyle, fonlar üzerinden gerçekleştirilen dolaylı pay sahipliklerinin de fiili dolaşım hesaplamalarına yansıtılması amaçlanıyor.

Fiili Dolaşım Nedir?

Fiili dolaşım, (free float) bir şirketin halka açık olarak serbestçe alınıp satılabilen hisselerinin toplam hisseler içindeki oranını ifade etmektedir. Fiili dolaşımdaki hisse senetleri, şirket yöneticileri, kurucuları, devlet kurumları veya stratejik yatırımcılar vb. kilit paydaşların elinde bulunmayan hisse senetlerini kapsamaktadır. Bir hissenin gerçek likiditesini ve piyasada ne kadar kolay alınıp satılabildiğini gösteren asıl ölçüt, fiili dolaşım oranı olmaktadır. Yüksek fiili dolaşım, piyasada daha fazla alıcı ve satıcı olduğu için fiyat istikrarına katkıda bulunurken, düşük fiili dolaşım ise fiyat dalgalanmalarını artırabilir.

Fiili Dolaşım (FDO) Nasıl Hesaplanır?

Fiili dolaşım, bir şirketin toplam hisse senedi sayısından stratejik ortaklar, kurucular ve yönetim kurulu üyeleri gibi içerideki pay sahiplerinin elinde bulunan kilitli hisselerin çıkarılmasıyla hesaplanır. Borsada serbestçe alınıp satılabilen hisselerin oranını gösteren fiili dolaşım, endekslerin ve değerlemelerin daha gerçekçi olmasını sağlar. Bir şirketin piyasa değerini ve endekslerdeki ağırlığını belirlemede fiili dolaşım oranı, piyasa dinamiklerini daha doğru yansıtır. Böylece endeksler manipülasyona karşı daha güçlü hale gelir. 

Fiili dolaşım oranı, bir şirketin ne kadarlık kısmının piyasada gerçekten el değiştirdiğinin yüzdesel bir göstergesidir. Matematiksel olarak fiili dolaşım oranı, halka açık hisse sayısının toplam hisse sayısına bölünmesi ve sonucun 100 ile çarpılmasıyla bulunur. Fiili dolaşım oranı, şu formülle hesaplanır:

“Fiili Dolaşım Oranı (%) = (Halka Açık Hisse Sayısı / Toplam Hisse Sayısı) x 100”

Örneğin; toplam 300 milyon hissesi olan bir şirketin 100 milyon hissesi kurucusunda, 50 milyon hissesi de stratejik bir yatırımcıda bulunuyorsa fiili dolaşımdaki hisse sayısı 100 milyondur (300 – 100 – 50). Bu durumda fiili dolaşım oranı (150 /300) x 100= (%50) ‘olur.

Fiili Dolaşımın Yatırımcılar İçin Önemi:

-Yüksek Fiili Dolaşım, Likiditeyi ve Fiyatı İyileştirir.

-Fiili Dolaşım, Şirketlerin Endekslerdeki Yerini Belirler.

-Düşük Fiili Dolaşım, Riski ve Dalgalanmayı Artırır.

-Fiili Dolaşım Değişimleri Yatırımcı Güvenini Etkiler.

Fiili Dolaşım Oranı Kaç Olmalı?

Genel yaklaşıma göre (%20)’nin altındaki oranlar düşük, (%50)’nin üzerindeki oranlar ise ideal kabul edilmektedir. Ancak bu oran, şirketin büyüklüğüne, sektörüne ve piyasa koşullarına göre değişkenlik gösterebilir. Büyük ve köklü şirketlerin düşük fiili dolaşım oranına sahip olmaları durumunda bile likidite sorunu yaşamamalarının nedeni, zaten geniş bir yatırımcı tabanına ve piyasada güçlü bir itibara sahip olmalarıdır. Bu tür şirketlerin hisselerine olan ilgi ve talep süreklidir. Buna karşın, yeni halka açılan bir şirket için yüksek fiili dolaşım oranı çok daha önemlidir. Yüksek fiili dolaşım oranı, borsada şirketin daha fazla hissesinin bulunduğunu ve hisselerin daha kolay erişilebilir olduğunu gösterir. Bu da yeni bir yatırım aracı arayışında olan bireysel ve kurumsal yatırımcıları çekmek için kritik bir faktördür. Yeni bir şirketin hissesine güven duyan yatırımcı sayısının artması, hissenin piyasadaki yerini sağlamlaştırmasına yardımcı olur.

Bu Yeni Düzenlemenin Olası Etkileri:

Bu durumun özellikle:

I-(BİST) endeks ağırlıkları,

II-Endeks fonlarının yatırım kriterleri,

III-Likidite hesaplamaları,

IV-Kurumsal yatırımcı filtreleri üzerinde etkili olabilecektir.

Sonuç ve Değerlendirme:

Dolaşımdaki pay, borsada işlem gören hisselerin sayısını ifade eden önemli bir kavramdır. Bu kavram, hisse senetlerinin likiditesi, piyasa değeri ve volatilitesi üzerinde doğrudan etkiye sahiptir. Yatırımcılar için dolaşımdaki payın anlaşılması, daha bilinçli yatırım kararları almalarına yardımcı olmaktadır. Daha net ve şeffaf bir dolaşım oranı hesaplanması endeks sağlayıcılarının değerlendirmelerinde referans niteliği taşıyabilir. SPK'nın fiili dolaşım oranı hesaplamasına ilişkin bu yeni düzenlemesi, Türk sermaye piyasalarının daha şeffaf, adil ve güvenilir bir yapıya kavuşması adına atılmış önemli bir adımdır. SPK bu karar ile şu mesajı vermiştir; “Patronun kendi kontrolündeki fonda bulunan hisse, artık piyasada serbestçe dolaşıyor kabul edilmeyecektir.”

Kaynakça:

-4 Haziran 2026’tarihli ve 34-1044’sayılı SPK İlke Kararı,

- www.spk.gov.tr..

-Borsa İstanbul A.Ş.(BİST)

14.07.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> YILIN KAMPANYASI: Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.666 TL + KDV  Ayrıntılar için tıklayın.