Güray Öğredik
KDV Kanunu 11/1-b kapsamında yolcu beraberi satışların aynı zamanda KVK 32/7 kapsamında ihracat teslimi sayılmasına bağlı olarak, ihracat teslimi sayılan bu işlemlere ait faturaların hasılat olarak kayıtlara alınması zamanına söz konusu malların fiilen yurt dışına çıkarıldığı tarihin bir etkisinin olup olamayacağına dair görüşlerimize bu yazıda yer verilmiştir.
Bilindiği üzere, Türkiye'de ikamet etmeyen yolculara Türkiye dışına çıkarılmak üzere Katma Değer Vergisi Kanununun 11/1-b maddesi kapsamında yapılan satışlar ihracat kapsamında değerlendirilecek olup söz konusu satışlar dolayısıyla 2023 hesap döneminden itibaren elde edilen kazançlara kurumlar vergisi oranının 5 puan indirimli uygulanması mümkün bulunmaktadır. (İstanbul Defterdarlığı, 28.07.2025 Tarihli ve E-62030549-125[32-2023] sayılı özelge.) (Aynı görüşe 21.11.2025 tarih ve E-62030549-125-1535495 özelgede de yer verilmiştir.)
İstisna, verginin önce tahsil edilip, malın yurtdışına çıkarılmasından sonra iade edilmesi şeklinde uygulanır. Buna göre, satış sırasında düzenlenen faturada toplam mal bedeli üzerinden KDV hesaplanıp ayrıca gösterilir ve alıcıdan tahsil edilir. Bu vergi, ilgili dönem beyannamesinde genel esaslar çerçevesinde beyan edilir, beyan edilen bu tutar nedeniyle beyannamede “Ödenmesi Gereken KDV” çıkmış olması halinde ödenir.
KDV Kanunun (11/1-b) maddesine göre, Türkiye'de ikamet etmeyen yolcuların satın alarak Türkiye dışına götürdükleri mallar için ödedikleri KDV malın gümrükten çıkışı sırasında iade edilir. Alıcının istisnadan faydalanabilmesi için satın aldığı malları fatura tarihinden itibaren üç ay içinde yurtdışına çıkarması gerekir.
Alıcıya malı gümrükten çıkarırken KDV iadesi yapılması işleminde “Yetki Belgesine Sahip Aracılar Tarafından İade” usulü ağırlıklı olarak uygulanmaktadır. Aracı firma iade işleminden sonra bir ay içinde yaptığı iadeler için bir icmal düzenler, izleyen ayın ilk 15 günü içinde ilgili satıcıya gönderir. Bu icmalde; iadeye esas olan fatura-çekin tarih ve numarası, iadeye esas olan KDV tutarı ve iade tarihi yer alır, aracı firmanın kaşesi tatbik edilir ve firma yetkililerince imzalanarak onaylanır.
Buna göre, yabancı alıcıya mağazada malın teslim edilmesi, KDV’li fatura düzenlenerek tahsil edilmesi bu satışı doğrudan KVK 32/7 kapsamında ihracat teslimine çevirmeyecektir. Öncelikle malın usulüne uygun şekilde yurt dışına çıkarılması ve bu durumun aracı kurumdan iletilecek evraklar ile tevsik edilmesi gerekir.
Bu tarz satışlarda alıcı yurt dışına çıkarken gümrükte ödediği KDV'yi iade alabilir. KDV'nin iade edildiğini tevsik eden yetkili aracı kurumdan gelen listelerdeki satışların 5 puan indirimli matrah tespitinde ihracat teslimi olarak kabul edilmesi gerekir. Doğrudan kesilen faturaların hepsi esas alınırsa fiilen yurt dışına çıkmamış, vergi iadesi yapılmamış, dolayısıyla fiili ihracı gerçekleşmemiş mallara dair satışlar da hesaplamaya dahil edilmiş olur. Burada dikkat edilmesi gereken, ilgili geçici vergi hesap dönemi sonu itibariyle tax free satış faturasına konu malların fiilen yurt dışına çıkarılıp çıkarılmadığıdır.
Bu yönüyle bakılınca KDV Kanunu 11/1-a kapsamında gümrük beyannameli mal ihracı teslimlerine benzerlik olduğu düşünülebilir.
Bilindiği gibi vergi mevzuatımız kapsamında ve Maliye’nin yerleşik uygulaması dahilinde, KDV Kanunu 11/1-a kapsamı GÇB’li mal ihracında ancak söz konusu mal Türkiye gümrük bölgesinden çıkarak dış ülkeye çıkmış olursa, fiili ihraç / intaç gerçekleşmiş olursa ancak KDV-1 beyannamesinde ihracat teslimi olarak gösterilebilir ve bu tarih itibariyle hasılat kayıtlara alınabilir.
Yukarıda yer verdiğimiz açıklamalara bağlı olarak şu soru sorulabilir mi? Maliye’ye göre GÇB'li ihracatta mal fiilen ihraç edilmedikçe satış akdi tamamlanmış sayılmaz, bu satış KDV (11/1-a) ihracat istisnası kapsamında KDV-1 beyanına dahil edilemez, dolayısıyla tahakkuk etmiş bir hasılattan ve kazançtan söz edilemez. Yolcu beraberi satışlarda da yetkili aracı kurumdan onaylı listeler gelene kadar satış işlemi hukuken ve mali açıdan ihracat olarak tamamlanmış sayılmaz diyerek bu yaklaşım KVK 32/7 kapsamında ihracat kabul edilen yolcu beraberi satışlarına da kıyasen uygulanabilir ve hasılat 380-Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabına alınabilir mi? (Tabii buna bağlı olarak satılan mal maliyeti de 180-Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabına çekilmeli midir?).
Yoksa, yolcu beraberi satışta mal mağazada müşteriye teslim edilir, mülkiyet ve fiili hâkimiyet o anda müşteriye geçer, satıcının malı yurt dışına gönderme veya teslim etme yükümlülüğü bulunmamaktadır, hatta satıcı KDV dahil mal bedelini tahsil eder, KDV'yi beyan eder, ilgili ayda ödenecek KDV’si çıkar bu satışlardan kaynaklanan KDV’yi de öder, malın üç ay içinde yurt dışına çıkarılması müşterinin KDV iadesi hakkını kullanabilmesi bakımından önem taşır, dolayısıyla KVK 32/7'de ihracat kabul edilse de satıcı için hasılatın ertelenmesi (380 hesap) gibi bir durum oluşmayacaktır mı demeliyiz? (Keza GÇB'li ihracatta, satış sözleşmesi kapsamında mal satıcının Türkiye'deki iş yerinde alıcıya teslim edildiyse satış tamamlanmış ve gelir tahakkuk etmiştir görüşü içeren özelgeler de mevcuttur. (11.02.2009 - B.07.1.GİB.0.02.29/2918-219-113 sayılı özelge; 22.08.2011 - B.07.1.GİB.4.16.16.01-KV-10-17-175 sayılı özelge; 08.04.2016 - 93767041-130[39-2014/176]-33 sayılı özelge.)
Yolcu beraberi eşya satışlarında faturanın hasılat kaydı yönünden bir tereddüt aslında geçmiş yıllarda yoktu. Ancak bu satışların KVK 32/7 kapsamında beş puan indirimli kurumlar vergisi oranı uygulanacak ihracat kazancı hesaplamalarında dikkate alınabilmesine ve indirimli oran uygulanacak matrah tespitinde de ancak fiilen yurt dışına çıkarıldığı tevsik edilecek satışların dikkate alınabilmesine bağlı olarak, GÇB’li mal ihracında olduğu gibi acaba bu satışlarda da faturanın hasılat kaydı fiili ihraç tarihinde mi olmalıdır sorusu zaman zaman dile getirilebilmektedir.
Bizce, yolcu beraberi satışlarda malın teslimi fatura tarihi itibariyle gerçekleşmekte, mağazada malın müşteriye teslimi ile satış işlemi tamamlanmaktadır. Bu tarih itibariyle ilgili faturanın kayıtlara hasılat olarak alınması gerekir ve bu tarih itibariyle maliyeti de dikkate alınarak kazanç tespiti yapılır. KDV 11/1-a kapsamı ihracatlarda mal Türkiye sınırları dışına çıkarıldığında fiili ihracın gerçekleştiği kabul edilir. Evet belki bu tarih itibariyle de mal henüz ithalatçısına teslim edilmemiş olmaktadır ve hatta satış sözleşmesine göre belirlenen teslim şekli kapsamında belki de satıcının sorumluluğu söz konusu mal alıcının deposuna girene kadar dahi olabilir ama Maliye’nin yerleşik uygulamasına göre ihracat teslimi Türkiye sınırları dışında çıkıldığı anda yapılmış kabul edilir. Yolcu beraberi satışlarda ise mal zaten mağazada fiilen teslim edilmiş olmakta, alıcının mülkiyetine geçmekte, alıcının tasarrufuna bırakılmış olmaktadır.
Dolayısıyla yolu beraberi satışlarda ihracat istisnasının oluşması için alıcının fatura tarihinden itibaren üç aylık süre içinde malı yurt dışına çıkarması yükümlülüğü satıcının faturayı fatura tarihi itibariyle hasılat olarak muhasebeleştirmemesine dayanak olmayacaktır. Kaldı ki KDV tebliğinde de açıkça yer verildiği üzere bu teslime ait faturada gösterilen alıcıdan tahsil edilen KDV ilgili ayın KDV-1 beyanında genel esaslar çerçevesinde beyan edilir.
16.11.2026
Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Telif Uyarısı: Kaynak gösterilip aktif link verilerek paylaşılabilir. Aksi takdirde yasal işlem başlatılacaktır.)
>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.
>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.
>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.
>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.
>> Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.250 TL Ayrıntılar için tıklayın.