YMM Ertuğrul Tuncer 7582 Sayılı Kanunla Getirilen Göçmen / Muhacir İstisnasına Bir De Şu Açıdan Bakalım (17.07.2026)

E-bültenimize kayıt olun, yeni yazılar e-posta adresinize gelsin! Üye olmak için tıklayın.

EDİTÖRÜN SEÇTİKLERİ

YAZARLARIMIZ

Ertuğrul Tuncer
Yeminli Mali Müşavir
Köker YMM Bağımsız Denetim A.Ş.
etuncer@kokerymm.com

7582 Sayılı Kanunla Getirilen Göçmen / Muhacir İstisnasına Bir De Şu Açıdan Bakalım

7582 sayılı Yasa, daha önceki, vergi uyumu, vergi affı, matrah artırımı, enflasyon düzenlemesi gibi adlarla tanımladığımız Yasalardan oldukça farklı bir karaktere sahiptir.

Yasa, “mütevazı görünümlü” bir “istisnalar Yasası” dır.

Bunu, bu şekilde tanımlamamızın ilk nedeni, tüm düzenlemelerin gelir ve kurumlar vergisi mevzuatına getirilen istisna ve koruyucu hükümlerden oluşmasıdır.

Gelir Vergisi Kanunu’na eklenen Mükerrer 20. Maddenin yeri Olay sadece bu iki Kanunla kalmadı, Türkiye’de oturma izni alan yerli/yabancı muhacirlerin Türkiye’de elde edeceği kazançları 20 yıl vergiden istisna edilirken Türkiye’de malik oldukları/olacakları MALLARIN veraseten intikalinde de vergi oranı %1 olacaktır.

Zaten VİV Kanunu’ndaki istisna tutarlardan yararlanılırken vergi oranı da onda bir olacaktır. (Baştan söyleyelim; bu uygulama her şeyden önce vergilemede “ayrımcılık yapılamaz” kuralına aykırıdır. Üstelik ayrımcılık kendi vatandaşına karşı yapılmaktadır.)

Yerli (Citizen) vatandaşın vefatında mirasçıları sadece belirli bir istisnadan yararlanabilirken, belki de yarın Türkiye’den ayrılacak “oturum izinli” kişiler de aynı istisnadan yararlandığı gibi yararlanacağı gibi oran düşüklüğü nedeniyle vergisel avantajı, “istisna + %1 oran” şeklinde gerçekleşecektir.

Şunu baştan belirtelim ki bu madde, müstakil bir düzenleme değildir. Birkaç yüz bin dolar getirip Türkiye’de şirket kuruluşuna veya konut-işyeri gibi taşınmaz alan yabancılara “Oturum ve Çalışma izni verildiğini” düşünürken, bu kişilerin ticari, sınai, zirai, mesleki kazançları için istisna tanınması “sistemi tamamlayıcı” bir unsur olacaktır.

Bu “GERÇEK KİŞİLERİN” MSİ, GMSİ, Değer artış kazancı gibi unsurlardan normal oranda vergi alınırken, Yurt Dışında elde edilen ticari-zirai ve mesleki kazançlarına istisna (hem de 20 yıl!!!) tanınması, bir istisna değil, İMTİYAZDIR..

Normal şartlarda, vatandaşlık bağı olmayan gerçek kişilerin Türkiye’de veya yurt dışında elde ettiği, Kanun kapsamına giren kazançları için “Tabiyet Esası” nedeniyle Türkiye’nin vergileme yetkisi bulunmaktadır. Ancak, kazancın/gelirin elde edildiği ülkenin de kendi yetki alanında elde edilen kazançları vergileme hakkı bulunduğu için Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları yapılmakta ve vergileme sistemi o anlaşmalarla düzenlenmektedir.

Dolayısıyla, Türk Vatandaşı olmayan, sadece oturma izni bulunanların yurt dışında devam eden ekonomik faaliyetlerinden elde edeceği kazançlar, zaten faaliyetin bulunduğu yerde vergilendirilecektir. Bizim düzenlememiz, bu kazançları (Türkiye’ye getirme şartı da olmaksızın) peşinen vergiden istisna etmektir.

Bu istisnadan yararlanacak şahıslar Türk Vatandaşı olmadığı için “tüm kazançlarından” dolayı vergisel mükellefiyet taşımamaktadır.

GVK 4. Maddesine göre vergilendirme erki açısından “İkamet etme” sayılan haller hariç oturma izni özel hükümet kararı ile olmaktadır. Yani, vergisel açıdan oturma izni bir “tabiyet” olayı sayılmadığı için bizim zaten o kişilerin yurt dışında (Türkiye dışında) elde ettiği kazançları vergileme hakkımız yoktur.

O nedenle yapılan düzenlemeye Göçmen/ Muhacir istisnasının yeniden ihdası olarak düşünüyorum. ( GVK 17. Maddesinde daha önce “Göçmen ve Mülteci Muaflığı” denilen bir düzenleme vardı. 4369 sayılı Yasa ile bu maddenin ayrımcılığı tartışılarak kaldırılmıştı.)

Düzenlemenin ikinci temel unsuru olmasına rağmen, oturma izni sahibi yerli/yabancı gerçek kişinin Türk Vatandaşlığını alması durumunda bu 20 yıllık istisna hakkının ne olacağı konusunda, maddede herhangi bir düzenleme yoktur.

Ancak, istisna uygulaması, tabiyete değil sadece “oturma iznine” bağlı olduğundan, vatandaşlık/tabiyet durumunda bu istisna kesilecektir.

Bu maddenin bu şekilde düzenlenmesinde, Türk Tabiyetine giriş -çıkış yapan “Devşirme Sporcuların” durumu da dikkate alınmış olmalıdır.

Öte yandan, kurumlar vergisinde yapılan “finansal işlem teşvikleri ile nitelikli personel destekleri ile paralellik kurma ihtiyacının da bu düzenlemede rol oynadığımı düşünmemiz gerekmektedir.

Bu düzenlemeyi “Göçmen -Mülteci İstisnası” olarak isimlendirmeyi bu nedenle uygun bulduk.

Türkiye dışında elde ettiği kazanç ve iratları yirmi yıl boyunca gelir vergisinden müstesnadır.

Maddedeki, “Birinci fıkra kapsamındaki kazanç ve iratlar” tabiri, yurt dışında elde olunan ticari-zirai ve mesleki kazançları kapsayacaktır. Bu kazançlar için yıllık beyanname verilmeyecek, diğer gelirler nedeniyle beyanname verilmesi halinde de bu gelirler beyannameye dahil edilmeyecektir.

Maddede şöyle bir ifade var; “İstisna kapsamındaki kazanç ve iratlara ilişkin gider ve maliyetler, vergiye tabi kazanç ve iratların tespitinde dikkate alınmaz.”

Ben anlayamadım. Anlayan beri gelsin ve bizi aydınlatsın.

Birincisi, istisna olan kazanç tutarı. Bu kazanç belirlenirken zaten indirim-kaldırım ne varsa uygulanmış olacaktır.

İkincisi, bu kişiler yurt dışındaki kazançları için “beyanname vermeyecekler”.

Defter tutacaklarına dair bir düzenleme de mevcut değil. Yani yurt dışı kazancın izlenmesi söz konusu değil. Dolayısıyla beyan edilmeyecek bir kazanç için giderlerden söz etmek pek anlamlı bir iş değil. Galiba, Maddedeki “ İstisnaya ilişkin şartların taşınmadığının sonradan tespit edilmesi halinde tahakkuk ettirilmeyen vergiler, ziyaa uğramış sayılır.” İfadesinin uygulanabilmesi için kullanılmış bir düzenleme bu. Eskiler buna “Haşiv” derlerdi..

Hayırlı olsun. Umarım tartışıldığı kadar yararlı olur.

17.07.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)