Döviz Dönüşüm Desteği ve Banka Bürokrasisi

1 Ekim’de yürürlüğe giren yeni Döviz Dönüşüm Desteği mevzuatında, sahada kelimenin tam anlamıyla bir "finansal tutulma” yaşanıyor. Doğrudan dış ticaret yapan aracı ihracatçıların (Dış Ticaret Sermaye Şirketleri / sektörel şirketler) iş gücü maliyetleri ve kârlılık oranları yapıları gereği düşüktür. Yeni getirilen "Katma Değer" (Faaliyet Kârı + SGK İş Gücü Maliyeti) hesaplaması nedeniyle, bu aracı ihracatçıların sistemdeki döviz satış limitleri de otomatik olarak minimize oldu.

Buradaki asıl trajedi ise şu: Aracı ihracatçının limiti yetmediği veya bankalar sistemi açmadığı için gününde bozulamayan ihracat dövizleri, yasal süreler geçtikçe imalatçının hakkı olmasına rağmen tamamen çöp oluyor!

İhracat bedellerinin yurda getirilmesi ve İBKB (İhracat Bedeli Kabul Belgesi) işlemlerinin yasal bir süresi var. Banka genel müdürlükleri "onay süreçlerini" ve altyapı entegrasyonunu 20 gündür tamamlayamadığı için bu süreler kaçıyor. Gününde TL’ye çevrilip sisteme işlenemeyen dövizler nedeniyle imalatçıya geçmesi gereken %3'lük döviz dönüşüm desteği hakkı tamamen yanıyor, para havaya uçuyor!

Ürünü üreten imalatçının SGK kadrosu büyük, katma değeri yüksek olabilir. Ancak malını bir aracı ihracatçı üzerinden yurt dışına gönderiyorsa, bankacılık sistemi limit kontrolünü öndeki aracı şirkete göre yapıyor. Aracı şirketin katma değer limiti düşük olduğu için koca fabrikanın milyon dolarlık döviz dönüşüm işlemi o dar limite takılıyor; üstü için destek alınamıyor.

Ekonomi yönetimi "Desteği tabana ve KOBİ'lere yaydık" dese de, bankaların "Aracılı İhracat" modüllerini kuramaması ve katma değer kısıtlamaları yüzünden otomotivden tekstile, demir-çelikten gıdaya kadar asıl devasa imalatçıların hakları kağıt üstünde kaldı. Sanayici fırtınanın ortasında ham madde alabilmek için dövizini TL'ye çevirmek zorunda kalıyor ama banka hantallığı yüzünden %3 primden mahrum bırakılıyor.

Banka genel müdürlüklerinin operasyonel yavaşlığı ve yeni limit sisteminin çarpıklığı yüzünden üreticinin anasının ak sütü gibi helal olan döviz dönüşüm destekleri her geçen gün yanıyor, çöpe gidiyor.

Sanayici fabrikasında çarkları döndürmek için saniyelerle yarışırken, banka genel müdürlüklerinin 20 gündür bir onay mekanizmasını devreye alamamış olması kabul edilemez. Bu bürokratik hantallık, üretimin ve döviz kazandırıcı faaliyetlerin önündeki en büyük takoz haline gelmiştir. Genel müdürlüklerin bu "aşırı temkinli ve yavaş" tutumu bir an önce son bulmalı, döviz dönüşüm desteği sahaya indirilmelidir.

Bankaların bu umursamazlığına karşı özellikle Hazinenin acilen geriye dönük hak kaybını önleyecek bir esneklik getirmesi şarttır.

Aykut Atik
S.M. Mali Müşavir
aykut@artcarpet.com

(23.10.2026)

Kaynak: www.MuhasebeTR.com

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.250 TL  Ayrıntılar için tıklayın.