Ertuğrul Tuncer
Yeminli Mali Müşavir
Köker YMM Bağımsız Denetim A.Ş.
etuncer@kokerymm.com

'Mükellef Hakları Kurulu' Konusunda 'Mükellef - Meslek - İdare' İşbirliği Şarttır

(TÜRMOB’A DÜŞEN GÖREV)

Usul Hukukumuzda,  mahremiyetin korunması, izahta bulunabilme, inceleme yeri tercih edebilme, uzlaşma, pişmanlık, dava açma gibi  “mükellef hakları”  mevcut olsa da “Mükellef Hukuku” sayılabilecek bir düzenleme mevcut değildir.

Uzun zamandır tartışma konusu olan  “mükellef hakları”   ile ilgili olarak önce Gelir İdaresi ile Denetim Birimi tarafından bazı özel konular sıralanarak “Mükellef Hakları” Bildirgeleri yayınlanmıştır. Özellikle vergi incelemelerine ilişkin usullerin ve etik davranışların sıralanmasıyla hukuka değil, İdari Düzenlemelere bazı eklemeler yapılmıştır. 

Tek taraflı bu bildirgelerde, İdari Birimler bir nevi kendi etik değerlerini ve görev bilincini sıralamıştır. Bu düzenlemeler, yasal bir zeminde yer almadığı için bizzat İdare tarafından  bir   “idari lütuf”  gibi algılanmakta olup bir “HUKUK “  yaratmamıştır.

Zira, vaat ve taahhüt edilen hakların ne derecede geçerli olduğunu, hangi ölçüde doğru uygulandığını izleyecek bir merci/makam bulunmadığı için, bildirgeler “kör kuyuya niyet anlatma” olarak kalmıştır.

Yazılanlar yerine getirilmezse, yapılıp edilmezse ne olacağı, mükellefin nereye-nasıl başvurabileceği belli olmadığından “hak var – hukuk yok” diyoruz.

Bu konuda, 2026 yılının ilk günlerinde, MuhasebeTR ‘de yayınlanan makalemizde konu hakkındaki bilgi ve görüşlerimizi belirtmiştik. Okunmasını tavsiye ediyorum.

Bakanlığın “Mükellef Hakları Bildirgelerinde” yer alan hususlar, zaten genel kabul görmüş haklardır. Ancak, bu hakların hayata geçirilmesi, uygulanmadığı takdirde mükelleflerin haklarını nasıl kullanabileceği belli  değildir.

Bu haklar yazılıp duyurulmuştur ama onları izleyecek, yerinde ve doğru biçimde kullanılmasını sağlayacak bağımsız bir organ yoktur.

Bu yazımızda, aynı şeyleri tekrar yazmaktan kaçınarak, Mükellef Hakları Kurulu’nun faaliyete geçebilmesi konusunda Meslek Örgütleri ile TÜRMOB’un kendi öncü rolünü belirlemesi gereği üzerinde durmak istiyoruz.

60 Numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararıyla,  mükellef haklarının korunup izlenmesini sağlayacak, kağıt üzerinde  bir “Mükellef Hakları Kurulu” bulunmaktadır. 

Bu Karardan çıkartılan sonuç, Mükellef Hakları Kurulu’nun bir nevi “VERGİ OMBUDSMANI” görevi yüklenebileceğidir. 

Hem mükellefin, hem meslek mensuplarının sıkça şikayet konusu yaptıkları ve idari uygulamalar  karşılığında soluğu yargıda aldıkları inceleme, yoklama, takdir, borç takip, izahta bulunma,  “vergi iadesi” hakkının kullanılması gibi konularda mükellef hukukunun takipçisi olabilecek bir “Kurul”  İdare için de yararlı olacaktır.   

Bu “Kurul” bir mahkeme, uzlaştırma  ya da takdir mercii değildir. Görev alanını, Mükellef-Vergi İdaresi ilişkisi oluşturmaktadır. Misyonu, mükellefe tanınan hakların kullanılmasını-kullandırılmasını izlemek ve uyarmaktır.

Kurulun amacı ve görevi; “mükellef haklarının korunmasına yönelik temel ilke ve kuralları belirlemek, benimsenip uygulanmasını sağlamak” şeklinde tanımlanmıştır. Bunu  “sağlamak için”  de, üye seçimi, çalışma usulü, yetki sınırı gibi hususlar  özellikle bir “ Yönetmelikle” düzenlenecektir. 

Kurul halen yasal olarak mevcuttur ama hayatta değildir.  Üye kompozisyonu ve çalışma biçimi ile yetkileri belirlenmedikçe  Kurul, sadece bir “danışman” niteliğinde kalacaktır. Bu nedenle,  asli görevi mükellefe ve meslek mensuplarına  danışmanlık, rehberlik ve idare ile olan ilişkisinde yardımcılık olan Meslek Örgütlerinden, TÜRMOB’dan ve Mükellef teşekküllerinden bu Kurula üye verilmesi son derece yararlı olacaktır.

Özellikle Meslek Odalarının ve TÜRMOB’un bu konuda bazı ön çalışmalar yaparak, taslaklar hazırlayarak Mükellef hukukunun oluşmasında “öncü ve yardımcı” olması son derece önemlidir. 

Bu işin siyaseti yoktur. 

İdarenin de bu olayı “yetki paylaşımı” gibi görmemesi gerekmektedir. 

Kurul üyeliği, feragat, fedakarlık ve misyoner gibi çalışmayı gerektiren bir iş olacaktır.

Kurul bir kez hayatiyet kazanırsa,  “Meslek- Mükellef- İdare”  iş birliği,   yüz ağartıcı ve iki tarafı da mutlu edecek sonuçlar yaratabilecektir.

İlk elden, mevcut durum muhafaza edilerek, “Yönetmeliğin”  bir an önce çıkartılmasına ve faaliyete geçmesine yardımcı olunmalıdır. 

Unutmayalım; başlarda yaşanacak olumsuzluklar geleceğin mimarisini oluşturacaktır.

08.07.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> YILIN KAMPANYASI: Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.666 TL + KDV  Ayrıntılar için tıklayın.