Ertuğrul Tuncer
Yeminli Mali Müşavir
Köker YMM Bağımsız Denetim A.Ş.
etuncer@kokerymm.com

Asgari Kurumlar Vergisi Teşvik Politikalarına Karşı

Şunu kabul edelim; Teşvik politikası, devletin, ekonomik büyüme, stratejik alanların desteklenmesi, yurt dışındaki kurumlar ile rekabet eşitliğinin sağlanması, Devletçe yapılması zorunlu olan bazı işlerin özel kişi ve kurumlarca yapılabilmesi gibi amaçlarla ortaya çıkmaktadır.

Bu politikanın bir yüzü de sosyal devlet anlayışının Devlete yüklediği görevlerin, teşvikler altında özel kişi ve kuruluşlarca gerçekleştirilmesidir.

Bu teşvikler, amacına uygun olarak, finansal (para verilerek, kredi sağlanarak ), Organizasyonel (Yatırım yeri tahsisi, uzun süreli kiralamalar, Devlete ait alt yapının ve kurumlardaki olanakların kullandırılması gibi) ya da mali (Vergi istisnaları, indirimli oran uygulamaları, iadelerin hızlandırılması, gümrük kolaylıkları veya istisnaları gibi) değişik şekillerde ortaya çıkmaktadır.

Amaç çok fazla alanı olunca, teşvik de hem nitelik olarak hem nicelik olarak o kadar çok ve farklı nitelikte olmaktadır ki, bunların sayılıp dökülmesi böyle bir yazının konusu değildir.

Denizcilik sektörü politikalarını desteklemek için getirilen “TUGS’a “ ( Türk Ulusal Gemi Sicili) kayıtlı gemilerin işletilmesinden ve elden çıkartılmasından doğan kazançların istisnasından tutun da, bireysel sigorta sistemindeki devlet desteğine, Yatırım yeri tahsisinden, yatırımın mali olarak desteklenmesine, Teknokentlerdeki vergisel desteklere, İçerde işlenip ihracata konu olacak malların gümrüksüz ithalatından, ihracatçıya vergi indirimi sağlanmasına, kadar ekonominin neredeyse her alanında istisnalar, indirimler, destekler, teşvikler, hibeler sıralamayla bitmiyor.

Döviz kazandırıcı işlemlerdeki gibi vergi ve harç istisnalarını saymıyoruz bile.

Bu istisna, indirim veya hibe ile teşvikler, birilerine yaranmak için getirilmedi. Şartları aynı olanlar için aynı imkanlar sağlanıyor. Teşvik ve desteklerin belli bir adalet çizgisi var.

Bunlar neden getirildi? Ekonomik hayatın şartları ve ülkenin ekonomik politikaları hükümetleri bu teşvikleri almaya mecbur etti.

Son iki yılda politika değil ama uygulamalar değişti. Politika değişmedi zira, aynı istisna, indirim, teşvik, destek ve yönlendirme çabalarına ait mevzuatta bir değişiklik ya da iptal yoktur. Mevzuat aynı kalırken, sonradan yapılan bazı yasal düzenlemelerle bunların uygulanması sekteye uğratıldı.

Önce, yüksek enflasyonun etkilerini bertaraf edebilmek düşüncesiyle bilanço makyajı sağlayacak “Enflasyon Düzeltmesi” uygulamaya konuldu.

Enflasyon düzeltmesi 20 yıl önce de uygulanmış, kimse bunu bir vergi kaynağı olarak görmemişti.

Günümüz uygulamasında ise değeri düzeltmeyle artırılan aktif ve pasif kalemlerin farazi farkları, işletmenin geliri gibi düşünülmeye başladı. Enflasyon düzeltmesi bir “değerleme” değildir. Bu düzeltmenin yarattığı değer yükseltmesi enflasyona karşı işletmelerin mali tablolarının güncellenmesiydi. Ortaya çıkan ve kazanç gibi görülen fiktif kıymet farkları işletmede kaldığı sürece vergileme konusu olamazdı. Zira gerçek bir ticari, sınai ya da zirai bir muamele mevcut değildi.

Düzeltmeyle işletmelerde doğan fiktif kazanç unsurları işletme dışına çıkartıldığında vergileme için sebep doğacakken, durduğu yerde vergi konusu olmaya başladı. Yeni ve yazılı olmayan bir servet vergisi sahibi olduk.

Neyse ki, tepkiler ve makul açıklamalarla bu konuda frene basıldı.

Transfer fiyatlandırması uygulaması, büyük çoğunluğu mükellef lehine sonuçlanan vergi ihtilaflarına yol açıyor. Zira, OECD’nin, çok uluslu şirketlerin sömürgeci davranışlarına karşı planladığı bu vergi modellemesini getirip bizim örtülü kazanç dağıtımı sistemimizle çiftleştirdiler. Doğan çocuk marazlı oldu.

“Transfer Fiyatlandırmasının” ne olduğu bile tarif edilmeden, “fiyatlandırmayı” ölçecek emsal fiyat, VUK’daki “Emsal Değerle ” özdeşleştirildi.

Maalesef bu kadarla da kalmadı, şimdi asgari kurumlar vergisi uygulamalarıyla, yılların içinden süzülerek gelen ve her birinin ayrı bir hikayesi bulunan istisna, indirim ve teşviklerin salasını okutmaya başlıyoruz.

Zaten SUDOKU bulmacasına dönmüş yatırım teşviki uygulamasıyla “risk yüklenerek” elde edilen, devletin bu yatırımlara sağlayacağı katkı üzerinden de vergi almanın yolları araştırılıyor.

Son bir-iki haftanın muhasebe – müşavirlik camiasında, asgari kurumlar vergisi nedeniyle, gerçekte ne kadar “indirim kaybı” olacağı tartışılıyor.

“Kökü dışarda” uzantısı içerde ÇUİ’lerde konsolidasyon yurt dışında gerçekleştiği için o kaynaktan gelecek telafi edici vergi tutarının doğruluğu da ayrı bir konu. (ABD zaten resti çekti )

Bu konuda, Türkiye’de kurulu yabancı sermayeli kuruluşlar düşünülerek yerel AKV uygulaması getirildi ise bu “izana” şapka çıkartılır.

Umarım, 2026 yılı sonunda, yerel asgari kurumlar vergisinden sağlanan hasılat kayıtlara yansır ve başarılı bir işlem yapıldığı anlaşılır. Biz de, utançtan sokağa çıkamaz oluruz.

Ortalıkta dolaşan bir rivayete göre de, teşvik uygulama teşkilatı ile vergi uzmanları, kapanmış yatırımların doğruluğunu araştırmaya başlayacakmış.

Efendiler, size şu kadarını söyleyeyim; bu teşvik politikasını Devlet yürüttü. Son derece iyi niyetle başlayan teşvik uygulamasını planlayan da sizsiniz, uygulayan da.. Eğer uygulama bu kadar kompleks hale geldi ve doğru uygulandığında şüpheliyseniz, kusuru önce kendinizde arayınız.

Para hayaliyle (Ekonomideki Money İmage) yapılan bu düzenlemeler, inşallah istediğiniz gibi sonuçlanır.

Ama, “Kaşıkla verip sapıyla göz çıkartma” denilen olay bu işte..

20.05.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> YILIN KAMPANYASI: Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.666 TL + KDV  Ayrıntılar için tıklayın.