Vergide Dünya Halleri - 2026 / 8

1 Eylül  Dünya Barış günüydü.

 

1 Eylül Dünya Barış Günü, II. Dünya Savaşı'nın başlangıcı olan 1 Eylül 1939'da Nazi Almanya'sının Polonya'yı işgal ettiği günün anısına ilan edilmiş bir gündür.

 

Aslında 1 Eylül daha çok "Savaşa Hayır" demenin günü. Savaşların, silahlanmanın, nükleer tehdidin olmadığı, çocukların ölmediği bir dünya talebi.

 

Türkiye'de 1 Eylül deyince akla gelen en bilinen slogan: "Yurtta sulh, cihanda sulh." Kurucu Önder Mustafa Kemal Atatürk’ün en güzel sözlerinden birisidir. İçinle  barışacaksın ki, dışarıda onu umut edesin.

 

İkinci Dünya Savaşı’nın tüm şiddetine tanık ve barışın sesi olan şair Melih Cevdet Anday’dır.

 

Ah günüm yetse görmeye seni

Seni övmeye gücüm yetse

 

Barış çağı altın çağ

 

Son ozanı ben olayım bu özlemin

 

Bu özlem bitse…

 

Yazı konumuza dönecek olursak, bu ayın bülteni de  yine bir çok vergisel değişiklikler ve açıklamalarla dolu. Bir an önce başlayalım istiyorum.

 

1. Maliye Risk Analizi, "Kayıt dışı parayı ve beyan edilmeyen geliri, dijital izleri takip ederek bulma" mekanizmasıdır. Günümüzde e-belge (e-fatura, e-defter vb.) kullanımı %100'e yaklaştığı için, sistemlerin hata payı minimuma inmiş ve müfettişlerin nokta atışı inceleme yapması sağlanmıştır.

 

Maliyenin risk analiz modeline en çok takılan hususlar nelerdir ?

 

Zarar…

Şirketin üst üste yıllarca zarar beyan etmesi.

 

 

Düşük karlılık…

Kar marjının sektör ortalamasının çok altında kalması.

 

Tutarsızlık…

Satışlar artarken net karın sürekli düşmesi.

 

Kasa Hareketleri…

İşin hacmine aykırı, aşırı nakit para görünmesi.

 

Ortak borçları…

Ortakların şirketten yüksek borç çekmesi (131/331 hesaplar).

 

Banka-beyan farkı…

Banka hesap hareketleri ile kesilen faturaların eşleşmemesi.

 

Fatura ve Stok Riskleri…

Mal ve hizmet alınmayan riskli firmalardan fatura girişi yapılması.

 

Stok uyumsuzluğu…

Alınan mal ile satılan malın cins veya miktar olarak uyuşmaması.

 

Sürekli devreden KDV…

Şirketin neredeyse hiç ödenecek KDV çıkarmaması.

 

Bankadan ödenen kira ile beyan edilen stopajın uyuşmaması.

 

İş hacmine göre çalışan sayısının aşırı az gösterilmesi.

 

Lüks araç, tatil ve şahsi harcamaların şirkete gider yazılması.

 

Gayrimenkul alımında tapu bedeli ile banka/kredi tutarının uyuşmaması.

 

Pazaryeri (Trendyol, Amazon vb.) satışları ile kesilen faturaların tutmaması.

 

Banka POS çekim toplamlarının, KDV beyannamesinden yüksek olması.

 

Sosyal medya ve telif gelirleri, Transfer Fiyatlandırması ve İlişkili Kişi İşlemleri, Serbest Çalışan (Freelancer) ve Yurtdışı Yazılım Gelirleri, Kripto Varlık ve Kayıt Dışı Finansal Hareketler ve Sübvansiyonlu/Düşük Faizli Kredilerin Amacı Dışında Kullanımı gibi bu çoğaltılabilir.

 

Aslında bir de şu açıdan bakmanızı tavsiye ediyorum; netice itibarıyla, vergi denetim teknolojilerinin en üst seviyeye ulaştığı günümüzde risk analizi, mükellefler için olası inceleme ve cezaların önüne geçen bir erken uyarı kalkanıdır; idare sizi denetlemeden önce kendi sisteminizi denetlemek, firmanızın geleceğini güvence altına almanın tek yoludur. Hani dijital çağ maliye için olduğu kadar mükellef için de bir büyük avantaja dönüştürülmelidir. Değişim şart!…

 

2. Borç Yapılandırma İlk Taksiti Bu Ay…

 

Vergi Dairesi 72 Taksite Kadar Tecil başvurusu kabul edilenler için ilk taksit ödemesi 30 Eylül'e kadar yapılması gerekiyor. Bu borç yapılandırma ayağı için geçerli.

 

3. Bungalovlarda Yönetmelik Değişikliğine Gidildi…

 

Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılması Yönetmeliği'nde, bağ evi ve benzeri tarımsal amaçlı yapılar için aranan asgari arazi büyüklüğü 5 hektardan (50 dönüm) 2 hektara (20 dönüm) indirildi.

Yönetmeliğin Ek-1 / 6.1 maddesindeki “5 hektar” ibaresi “2 hektar” olarak değiştirildi.

Ne anlama geliyor?

4 Nisan 2026 tarihli eski düzenlemeye göre, özel ürün ve marjinal tarım arazisinde en az 50 dönüm araziniz varsa 30 m² taban alanlı bağ evi yapabiliyordunuz. Şimdi bu şart 20 dönüme indi. Özellikle yıkımı gündemde olan bungalov tarzı yapılar için önemli bir esneklik.

Mevcut yapılar ne olacak?

Yeni eklenen geçici maddeyle netleştirildi:

Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce Bakanlığa yapılan tarımsal amaçlı yapı ve tarım dışı kullanım başvuruları, mülga eski yönetmelik hükümlerine göre değerlendirilecek.

 

Yani devam eden başvurular ve mevcut yapılar için eski yönetmelik geçerli olacak, yeni

2 hektar şartı geriye yürüyecek şekilde mağduriyet yaratmayacak.  Yürürlük, 4 Nisan 2026'dan itibaren geçerli olacak şekilde düzenlendi.

 

4. Döviz Dönüşüm Desteğinde Değişiklik…

 

Eski Uygulamaya Kıyasla Firmaları ve Finansal Piyasaları Doğrudan Etkileyecek En Kritik

5 Temel Yenilik ve Fark…

 

Katı Döviz Alım Yasağından “Döviz Pozisyonu Esasına” Geçiş: Firmaların elini kolunu bağlayan “döviz satıp destek aldıysan döviz alamazsın” kuralı yerine, firmanın finansal dengesini koruyan döviz pozisyonu oranı sınırı getirilmiştir.

 

Katma Değer Odaklı Destek Limitleri: Destek tutarları sadece getirilen döviz miktarına değil, firmanın yarattığı net katma değere göre kurgulanarak reel üretime katkı sağlayan firmaların önü açılmıştır.

 

Grup Şirketleri ve Holding Düzeyinde Risk Paylaşımı: Sorumluluk sadece işlemi yapan tek bir şirketle sınırlı kalmayıp, “%50 firma kontrolü” kuralı ile tüm grup şirketlerine yayılmıştır.

 

Banka Aracılığı ve Belgeli Denetim Sorumluluğu: Aracı bankalar artık sadece işlemleri onaylayan birer vasıta değil, verilerin doğruluğunu ve döviz kaynağını teyit etmekle yükümlü denetim organı haline gelmiştir.

 

Çok Kademeli ve Ağırlaştırılmış Yaptırım Seti: Usulsüz kullanım tespiti durumunda sadece ana para iadesi değil; kur farkı, faiz, kredi kanallarının kapatılması ve yargı sürecinin başlatılması paket halinde devreye alınmıştır.

 

1 Ekim 2026’dan itibaren senin dediğin gibi. İkisini birleştirip aynı koşula bağlamışlar. Döviz pozisyonu…

 

YÜRÜRLÜK TARİHİ VE UYGULAMA SÜRESİ: Yeni düzenleme 1 AĞUSTOS 2026 tarihi itibarıyla yürürlüğe girmiştir. Destek uygulamasının son geçerlilik tarihi 31 OCAK 2027 tarihine kadar uzatılmıştır. Yeni teknik ve metodolojik kısıtlar (döviz pozisyonu ve katma değer esaslı limitler) ise 1 EKİM 2026 tarihi itibarıyla tam olarak uygulanmaya konulacaktır.

 

Döviz pozisyonu oranı (yabancı para ve altın varlıklarının net satış hasılatına oranı) %10'u aşan firmalar, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından uygulanan ihracat reeskont kredisi gibi belirli TCMB destekli kredileri kullanamamaktadır.

 

Bu durumda %3 döviz dönüşüm desteği alıyorlarsa bu destekten de aynı şekilde yararlanamazlar.

 

5. Dijitalde yapılan her şey artık GİB radarında...

 

595 Sıra No'lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği, internet ve dijital ortamlar üzerinden gerçekleştirilen alım, satım, kiralama, ilan ve reklam faaliyetlerinde vergi güvenliğini sağlamak amacıyla bilgi toplama ve bildirim yükümlülüklerinin kapsamını genişletmektedir. Bu düzenleme; e-ticaret aracıları, erişim, içerik, yer ve sosyal ağ sağlayıcılarını, kullanıcıların ilan ve ticari faaliyetlerine ilişkin bilgileri her ay düzenli olarak Gelir İdaresi Başkanlığı'na bildirmekle yükümlü kılmaktadır.

Ne değişti?

 

Eskiden bildirim yükümlülüğü sadece e-ticaret hizmet sağlayıcıları ve aracı hizmet sağlayıcıları ile sınırlıydı. Yeni düzenleme ile tanım genişletildi:

 

Sadece alışveriş siteleri değil; internet, sosyal medya ve dijital platformlar üzerinden yapılan her türlü alım, satım, kiralama, ilan ve reklam faaliyeti vergi denetimi kapsamına alındı 

Artık e-ticaretin yanında internet dahil her türlü dijital ortamdaki alım, satım, kiralama, ilan ve reklam faaliyetleri de vergi güvenliği kapsamında izlenebilecek

 

 

 

 

 

Kimler kapsama girdi?

 

Yeni metinle yükümlü tanımı çok genişledi:

 

Elektronik ortamda ekonomik ve ticari faaliyette bulunan gerçek ve tüzel kişi hizmet sağlayıcıların yanı sıra elektronik ticaret hizmet ve aracı hizmet sağlayıcıları, erişim sağlayıcılar, içerik sağlayıcılar, yer sağlayıcılar ve sosyal ağ sağlayıcılar kapsama alındı .

 

Sahibinden, Emlakjet, Arabam gibi ilan siteleri

Trendyol, Hepsiburada, N11 gibi pazar yerleri

Instagram, Facebook, TikTok, YouTube gibi sosyal ağ sağlayıcıları

Google Ads, Meta Ads gibi reklam ağları, internet servis sağlayıcıları

Hepsine bildirim verme yükümlülüğü getirildi. Bildirimlerin içeriği, formatı, standardı, verilme süresi ve yöntemi GİB tarafından belirlenecek.

 

Ne bildirecekler? - Bu kısım kritik

 

Tebliğe göre:

 

Taşınır ve taşınmazlar ile mal ve hizmetlerin alınması, satılması veya kiralanmasına yönelik verilen ilanların yayımlanmasına aracılık eden hizmet ve sosyal ağ sağlayıcıları ile yer sağlayıcılar, takvim yılının her bir ayında gerçekleştirdikleri işlemlere ilişkin...  hizmetin sağlandığı internet adres/adreslerini,hizmet verilen gerçek/tüzel kişilere ait ad soyad, unvan ve mükellefiyet tespitine ilişkin bilgileri,   hizmet verilenler adına gerçekleştirilen satış/kiralama işlemlerine ilişkin ilan bilgilerini GİB sistemlerine bildirmek zorunda olacak.

 

Yani aylık bazda: Kim, hangi URL'de, neyi sattı/kiraladı, ilan verdi, reklam aldı? Hepsi.

 

 

1. Kayıt dışılık riski bitiyor: İkinci el platformda ayda 3 kez ürün satan, Instagram'dan kiralama yapan, kiralık evini sadece dijital ilana koyan kişi bile artık GİB tarafından görülecek.

 

2. Stopaj ve KDV eşleştirmesi: GİB, ilan bilgisi ile beyanı çapraz kontrol edecek. Özellikle gayrimenkul kiralama, ikinci el araç, influencer reklam gelirleri ilk inceleme alanı olacak.

 

3. Sürekli bilgi formu: ETBİS gibi, aylık BTRANS benzeri bir bildirim periyodu gelecek. Platformlar için ceza VUK mük. 355.

 

6. 11734 Sayılı Karar: Kurumlarda PPF Stopajı %0'dan %10'a Yükseltildi…

 

 

11734 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, bugün (5 Eylül 2026) Resmi Gazete'de yayımlandı.

 

Konusu: 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu Geçici 67. Maddesindeki Tevkifat Oranları

 

Özeti çok net:

 

Kurumların Para Piyasası Fonları (PPF) ve unvanında "para piyasası" ibaresi bulunan serbest fonların katılma paylarından elde ettiği kazançlara uygulanan stopaj oranı değişti.

•  Eski oran: %0

•  Yeni oran: %10

Sermaye şirketleri ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi mükellefleri artık PPF'deki paralarını %0 stopajla değil, %10 stopajla nemalandıracak. Karar yayımı tarihinde yürürlüğe girdi.

Amaç, şirketlerin mevduat yerine vergisiz para piyasası fonlarına park ettiği paradan vergi alınması.

 

Örneğin, Yıllık %48 mevduat faizi vs. Yıllık %46 PPF getirisi olan bir şirkette:

 

  Eski sistem: PPF %46 net = %46 kalıyordu. Mevduat %48 faiz ama %25 KV sonrası net ~ %36 kalıyordu. O yüzden PPF avantajlıydı.

 

Yeni sistem: PPF %46 brüt kazançtan %10 stopaj = net %41,4 kalıyor. Mahsup sonrası kurumlar vergisiyle birlikte efektif yük yine %25'e yaklaşacak. Mevduatla arasındaki makas kapandı.

 

Amaç, şirketlerin mevduat yerine vergisiz para piyasası fonlarına park ettiği paradan vergi alınması. Bütçe için ve mevduat sistemini korumak için yapıldı.

 

1.  Bireysel yatırımcılar etkilenmiyor - onlarda PPF stopajı zaten %17,5.

 

2.  5 Eylül öncesi alınmış ve bugün itfa edilmeyen fonlarda da satış anında yeni oran uygulanacak.

 

3.  Serbest (döviz) fonlar, hisse yoğun fonlar, borçlanma araçları fonları bu karara dahil değil, sadece unvanında "para piyasası" olanlar.

 

 

7. Putin Kararnamesi…

 

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 2022'de ülkeden ayrılan yabancı yatırımcıların Rus şirketlerindeki hisse ve paylarını geri alma hakkından mahkeme kararıyla mahrum bırakılmasına imkan tanıyan kararnameyi imzaladı.

 

 

Putin neyi imzaladı? 4 Ağustos 2026 tarihli 319-FZ sayılı Kanun.

 

2022'de Rusya'dan çıkarken şirketini "ileride geri alma hakkı" koyarak satan Batılı yatırımcıların bu hakkı mahkeme kararıyla iptal edilebilecek.

 

ABD, AB, İngiltere vb. yaptırım uygulayan ülkelerden yatırımcıları ve 22 Şubat 2022 sonrası yapılan satışları.

 

 Varlığı alan Rus şirket veya ilgili bakanlık, Moskova Bölgesi Mahkemesi'ne başvuruyor. Mahkeme 2 gerekçeye bakıyor:

  1) Yatırımcı Rusya'ya yaptırım destekledi mi / Ukrayna'yı destekledi mi?

  2) Geri alım fiyatı piyasanın %25 altında mı?

 

Sonuç olarak Hak iptal edilirse Batılı şirket geri alamaz. Tazminat isteme hakkı var ama pratikte ödenmesi beklenmiyor.

Rusya, galiba çıkan Batılı şirketlerin geri dönüşünü zorlaştırmak istiyor ve varlıkların Ruslarda kalmasını garantilemek istiyor.

 

8. Dünyanın en büyük varlık fonu olan 2,3 trilyon dolarlık Norveç Varlık Fonu, SpaceX'te yüzde 0,05 paya sahip olduğunu ilk kez açıkladı.

 

Fonun 30 Haziran itibarıyla SpaceX'teki hissesinin değeri 1,22 milyar dolar olarak kayıtlara geçti. Norveç Varlık Fonu, SpaceX'teki yüzde 0,05'lik küçük payına rağmen 1,22 milyar dolarlık devasa bir yatırıma imza atarak şirketin küresel finans dünyasındaki güvenilirliğini tescilledi. Bu hamle, temkinli fonun uzay ekonomisinde yerini sağlama almasının yanı sıra Elon Musk'ın yönetimine karşı kurumsal bir denetim gücü oluşturdu.

 

9.  Çin’in Boeing ve Airbus hegemonyasına rakip olarak geliştirdiği C919, çarşamba günü Pekin’den Ulan Batur’a gerçekleştireceği uçuşla ilk uluslararası ticari seferini yapacak.

 

Çin'in Boeing ve Airbus'a rakip olarak ürettiği yerli yolcu uçağı C919, Pekin-Ulan Batur seferiyle ilk uluslararası ticari uçuşunu başarıyla tamamladı. Bu tarihi adım, dar gövdeli uçağın yurt içi sınırlarını aşarak küresel havacılık pazarında rekabet etme hedefinde kritik bir eşik oluşturdu.

 

10. Yapay Zeka Dünyasından Haberler…

 

1. Türkiye'de Yapay Zeka Buluşları İçin "Hızlı Hat" Geldi…

 

TÜRKPATENT, 26 Ağustos'ta duyurdu. Artık yapay zeka teknolojilerine yönelik patent başvuruları normal sıra beklemeyecek.

Türkiye, yapay zeka teknolojilerine yönelik buluşların sınai mülkiyet başvuru süreçlerini hızlandırmak amacıyla TÜRKPATENT bünyesinde "Yapay Zeka Hızlı Hat" uygulamasını devreye alacak

Bu, 2026-2030 Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı'nın en somut adımlarından biri. Yani bir girişimci AI ile ilgili bir buluş yaptığında yıllarca beklemeden tescil alabilecek.

 

2. Google Gemini 3.8 Flash ve Yeni Güvenlik Modeli 3 Eylül'de Google tanıttı…

 

Google'dan yeni yapay zekâ hamlesi: Gemini 3.8 Flash ve Cyber tanıtıldı

3.8 Flash, önceki 3.7 Flash'a kıyasla yazılım mühendisliği ve uzmanlık gerektiren kurumsal işlerde önemli ilerleme sağlıyor.

 

Flash modelleri hepimizin günlük kullandığı hızlı modeller. Özellikle kod yazma ve şirket içi doküman analizinde ciddi hız ve doğruluk artışı demek. Yani senin gibi yoğun rapor okuyanlar için 100 sayfalık tebliğ özetini çok daha hatasız çıkaracak.

 

3. Telefonun İçine Giren Yapay Zeka - Pixel 11…

 

Ağustos sonunda tanıtılan Pixel 11 ile Google şunu dedi:

Ağustos ayında tanıtılan Pixel 11 serisi ile yapay zeka deneyiminin yeni nesle taşındığı ifade edildi... Gemini’nin artık yalnızca bir uygulama değil, telefonun temel işlevlerinin de parçası hâline geldiği.

 

Son söz; Bültenimizi barış üzerine Yannis RİTSOS ‘a ait harika dizelerle bitirmek istiyorum.

 

Kardeşler, barış içinde ancak

derin derin soluk alır evren.

Tüm evren, taşıyarak tüm düşlerini.

Kardeşler, uzatın ellerinizi.

Barış budur işte…

 

(Kaynak: YMM Abbas Coşar / www.bodrumgundem.com | 08.09.2026)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> YILIN KAMPANYASI: Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.250 TL + KDV  Ayrıntılar için tıklayın.