20 Soruda Yeni Varlık Barışı

Vergi affı fikri Antik Roma'ya kadar gidiyor. Modern devlette ise ilk örneklerin ABD'de 19. yüzyılda ve İsviçre'de 1930'lu yıllarda ortaya çıktığı kabul ediliyor. Zürich hükümetinin 1930'larda kriz vergilerini hafifletmek için vergi affını tartıştığı kayıtlarda var…

 

Bugünkü anlamda "offshore varlıkların ülkeye getirilmesi" yani Varlık Barışı olarak: Literatürde ilk büyük ve isim yapmış uygulama İtalya'nın 2001-2002 yılındaki "Scudo Fiscale" (Vergi Kalkanı) uygulaması gösterilir.

 

Yurt dışındaki kayıt dışı parayı %2,5 vergi ile ülkeye getirme imkanı verdi ve tüm dünyaya model oldu.

Bundan sonra 2000'lerden itibaren dalga dalga yayıldı…

 

Bugünkü yazı konumuza ,en son çıkan Varlık Barışı düzenlemesine dönecek olursak; 4 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Bazı Varlıkların Ekonomiye Kazandırılması Hakkında Genel Tebliğ (Seri No: 1) ile, 7582 sayılı Kanun kapsamında uygulanacak Varlık Barışına ilişkin usul ve esaslar açıklandı. Öncelikle Kanun ve tebliği 20 soruda özetlemek istiyorum.

 

 

1. Bu Varlık Barışının amacı nedir?

 

Gerçek ve tüzel kişilerin yurt dışında bulunan ve Türkiye'de bulunan ancak kayıt dışı olan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının ekonomiye kazandırılması ve kanuni defter kayıtlarına alınmasını sağlamaktır.

 

2. Hangi varlıklar kapsama giriyor?

 

Kapsamda sadece 4 grup var:

a) Para

b) Altın

c) Döviz

d) Menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları

Taşınmaz, araç, makine gibi varlıklar doğrudan kapsamda değil. Ancak 31/07/2027 tarihine kadar satılarak kapsama giren varlığa dönüştürülürse kapsama alınabilir.

 

3. Son başvuru tarihi ne?

 

31 Temmuz 2027 tarihi dahil. Tebliğde yurt dışı ve yurt içi varlıkların her ikisi için de bu tarih geçerlidir. Bu tarihin Bakanlık yetkisiyle uzatılması halinde ek yarım puan vergi artışı daha uygulanacak.

 

4. Yurt dışındaki varlıklar nasıl bildirilecek?

 

Varlıklar, 04/06/2026 - 31/07/2027 tarihleri arasında EK-1 formu ile Türkiye'deki bankalara veya menkul kıymetler için aracı kurumlara bildirilecek. Vekil veya kanuni temsilci aracılığıyla bildirim mümkün. Banka/aracı kurum sizden varlığın kaynağına ilişkin belge isteyemez.

 

5. Yurt dışındaki varlık ne kadar sürede Türkiye'ye getirilmeli?

 

Bildirimin yapıldığı tarihten itibaren 2 ay içinde.

•  Hesap transferi: Türkiye'deki banka/aracı kurumdaki mevcut veya yeni açılacak hesaba transfer.

•  Fiziki getirme: Gümrük işlemleri 2 ay içinde tamamlanacak ve gümrükten sonraki ilk iş günü sonuna kadar bankaya yatırılacak. Fiziki getirmede gümrüğe, bankaya bildirim belgesini göstermek zorunlu.

Yurt dışından transferi yapan kişi ile Türkiye'deki hesap sahibinin farklı kişi olması engel değil.

 

Endonezya 2016: Dünyanın en başarılı af olarak gösteriliyor, GSYH'nin %21'ine denk varlık beyanı yapıldı.

 

•  Arjantin 2016: 97,8 milyar dolarlık beyan ile rekor kırdı.

 

Türkiye'de ilk ne zaman?

 

Türkiye'de varlık barışı kavramı ilk olarak 2008 yılında 5811 sayılı Kanun ile uygulandı. O dönemde yurt dışından getirilen varlıklardan %2 vergi alınmıştı ve toplam 48,2 milyar TL beyan olmuştu.

 

6. Vergi oranı ne kadar?

 

Genel oran %5. Banka/aracı kurum, bildirilen değer üzerinden %5'i peşin tahsil ediyor ve bildirimi izleyen ayın 15'i akşamına kadar EK-3 beyannamesi ile vergi dairesine sorumlu sıfatıyla beyan edip ödüyor.

 

7. Vergiyi %0'a kadar düşürmek mümkün mü?

 

 Bildirilen varlıkların vadeli hesaplarda, Devlet İç Borçlanma Senetlerinde, kira sertifikalarında veya girişim sermayesi yatırım fonlarında belirli sürelerle tutulacağının taahhüt edilmesi halinde vergi oranı;

 

- 5 yıl: %0

- 4 yıl: %1

- 3 yıl: %2

- 2 yıl: %3

- 1 yıl: %4

    olarak uygulanacak.

 

Taahhüt için EK-2 taahhütnamesi bildirim sırasında bankaya verilmeli. Taahhüt süresi, paranın ilgili araca yatırıldığı tarihte başlar. Bildirilen tutarın 10 gün içinde taahhüt konusuna dönüştürülmesi gerekir.

 

8. 2027'de başvuranlar daha fazla mı vergi ödeyecek?

 

Evet. 01/01/2027 - 31/07/2027 arasında yapılan bildirimlerde yukarıdaki oranlara 0,5 puan ekleniyor. Yani %0 olan oran %0,5 oluyor, %3 olan oran %3,5 oluyor.

31/07/2027 tarihi uzatılırsa, uzatma sonrası yapılan bildirimlerde toplamda 1 puan artırım uygulanacak.

 

Örnek: 5/2/2027'de 8.000.000 TL bildiren ve 1 yıl kira sertifikası taahhüdü veren biri %4 yerine %4,5 öder: 360.000 TL.

 

9. Türkiye'deki kayıt dışı varlıklar nasıl yararlanacak?

 

Gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri, Türkiye'de bulunan ancak kanuni defterlerinde olmayan varlıkları için de aynı şekilde 31/07/2027'ye kadar EK-1 ile bankaya bildirim yapabilir. Vergi dairesine ayrıca beyanname verilmiyor.

 

10. Hiç vergi mükellefi olmayanlar da yararlanabilir mi?

 

Yararlanabilir. Tebliğ Madde 6/2 bunu özel düzenlemiş. Mükellef olmayanlar veya defter tutma zorunluluğu olmayanlar, Türkiye'de bulunan ancak banka/aracı kurumda olmayan varlıklarını bildirim tarihinde banka/aracı kurumda açtıkları hesaba yatırarak ve belgeleyerek faydalanabilir.

 

Şahıs şirketleri ve adi ortaklıklar da kendi adlarına bildirim yapabilir.

 

Yani özetle: Vergi affının atası ABD/İsviçre, ama "Varlık Barışı" adıyla offshore parayı getirme fikrinin babası İtalya.

 

İşte o 3 modelin en ilginç, ders niteliğindeki yönleri:

 ABD - Vergi Affının "Uyuşturucu Etkisi"ni Keşfeden Ülke…

 

ABD'de federal düzeyde değil ama eyaletlerde başlıyor.

 

İlk deneme: 1981'de Illinois'de çok kısa süreli, küçük bir af. Resmi olarak ilk büyük dalga 1982-83'te Arizona, Massachusetts gibi eyaletler.

 

En ilginç yönü  Bağımlılık yapması:

Amerikan Barolar Birliği'nin araştırmasına göre, bir kez af yapan eyalet hep yapıyor. Rekortmen Louisiana - 1985'ten beri 8 kez, Massachusetts 7 kez, New Jersey 6 kez af çıkardı. Halk "nasıl olsa yine çıkar" diye beklemeye başlayınca vergi uyumu düştü.

 

Bu yüzden ABD literatüründe vergi afları için "yanlış yöne sapmak" deniyor.

ABD bu yüzden 2009'dan sonra af yerine Gönüllü Beyan Programı - VDA modeline geçti. Gel, cezanı hafifleteyim ama bu son şans demiyor, sürekli açık kapı bırakıyor.

 

11. Varlıkların değeri nasıl hesaplanacak?

 

Bildirildiği tarih itibarıyla Türk Lirası karşılığı esas alınır:

a) TL para: Nominal değeri

b) Altın: Rayiç bedel

c) Döviz: TCMB Döviz alış kuru

d) Pay senedi / Tahvil / Eurobond / Türev: Varsa borsa rayici, yoksa rayiç bedel, o da yoksa alış bedeli, o da yoksa nominal değer

e) Yatırım fonu: Kapanış fiyatı

 

 

 

 

 

12. Bildirimde hata yaptım, düzeltebilir miyim?

 

Evet, ama kuralları katı:

a) Aynı ay içinde düzeltme: İlk bildirimi düzeltirsiniz. Azaltma varsa fazla ödenen vergi banka tarafından iade edilir.

 

b) Sonraki aylarda azaltma/düzeltme:

Sadece 2 aylık getirme süresi içinde ve EK-3 beyannamesi henüz verilmemişse banka aracılığıyla vergi dairesine düzeltme talebi yapılır.

 

c) Artırma: Her zaman yeni bildirim yapılır.

 

Sadece ilave tutar bildirilir.

 

d) Varlık banka hesabına yatırıldıktan sonra düzeltme ve iade mümkün değil.

 

e) 31/07/2027'den sonra düzeltme mümkün değil.

 

13. Şirket ortağının üzerinde görünen şirket varlığı bildirilebilir mi?

 

Evet. Tebliğ Madde 8 çok önemli bir kolaylık getiriyor. Şirketin kanuni temsilcisi, ortağı veya 04/06/2026'dan önce vekalet/temsil sözleşmesi olan kişinin üzerinde görünen yurt dışı/yurt içi varlık, şirket adına bildirilebilir. Tam tersi de geçerli: Yurt dışındaki şirket üzerindeki varlık, gerçek kişi ortağı adına bildirilebilir. Ancak olası bir incelemede aidiyetin ispatlanması gerekir.

 

14. Deftere nasıl kaydedilecek?

 

VUK'a göre defter tutan mükellefler için zorunlu:

Bilanço esasında: Varlık aktifte, karşılığı pasifte özel fon hesabı*nda izlenir. Bu fon sermayenin cüz'ü sayılır, 2 yıl boyunca çekilemez, sermayeye eklenmek dışında kullanılamaz. Tasfiye, devir, bölünmede vergilendirilmez.

İşletme / Serbest meslek defterinde: Defterde ayrıca gösterilir.

Defter tutma zorunluluğu olmayanlar için kayıt zorunluluğu yok.

 

15. 2 yıl sonra ne olacak?

 

Bilanço esaslı mükellefler, bildirip fona aldığı varlığı 2 yıl geçtikten sonra vergiye tabi kazanca etki etmeden işletmeden çekebilir. Türkiye'deki varlıklar da TL karşılığı bedeliyle deftere kaydedilir, satıldığında bu bedel maliyet sayılır.

 

İsviçre; Affın Neden İcat Edilmek Zorunda Kaldığı Ülke…

 

İsviçre doğrudan af çıkarmadı, ama varlık barışlarının doğmasının sebebini yarattı.

 

1934 Sırrı: Dünyaca ünlü İsviçre banka sırrı, 1934 tarihli Bankacılık Kanunu ile kanunlaştı. Müşteri bilgisini açıklamak hapis cezası oldu. Amaç Yahudileri korumak değildi, bir banka krizi ve Fransız casusluk korkusuydu. 

 

En ilginç yönü, Dolandırıcılık vs Kaçakçılık ayrımı: İsviçre 2009'a kadar "vergi kaçırma - evasion" suç saymıyor, sadece "vergi dolandırıcılığı - fraud" suç sayıyordu.

 

Banka sırrı da sadece dolandırıcılıkta kalkıyordu. Yani yabancı birinin sadece beyanname vermemesi İsviçre'de suç değildi. Bu açık, trilyonlarca doların İsviçre'ye akmasına neden oldu.

 

2009'da ABD baskısıyla bu ayrım kaldırıldı ve tüm dünya varlık barışı çıkarmak zorunda kaldı.

 

Yani İsviçre af çıkarmadı ama tüm dünyaya af çıkarttırdı.

 

16. En büyük avantajı olan "İnceleme ve tarhiyat yapılmaması" ne demek?

 

 

 

 

 

 

Tüm şartlara uyarsanız, bildirilen tutara isabet eden kısım için hiçbir suretle vergi incelemesi ve tarhiyatı yapılmaz.

Şartlar:

1.  Yurt dışı varlık 2 ay içinde getirilmeli

2.  Hesaplanan vergi süresinde ödenmeli ve taahhüde uyulmalı

3.  Varlık kanuni deftere kaydedilmeli ve 2 yıl özel fonda tutulmalı

 

17. Hakkımda zaten bir inceleme varsa ne olur?

 

Kritik ayrım:

a) İnceleme başlamadan veya takdir komisyonuna sevk edilmeden ÖNCE bildirim yaparsanız korunursunuz. Vergi dairesinin bilgisi olması fark etmez, resmi başlama önemli.

 

b) İnceleme başladıktan SONRA bildirim yaparsanız, o inceleme için koruma sağlamaz. Bulunan matrah farkı ile bildirilen varlık mahsup edilmez.

 

c) Bildirilen varlık dışında başka bir sebeple matrah farkı bulunursa: Eğer bulunan farkın bildirilen varlık nedeniyle oluştuğu ispatlanırsa ve bildirilen tutar farktan büyük/eşit ise tarhiyat yapılmaz. Fark daha büyükse sadece aşan kısım için tarhiyat yapılır.

 

18. Taahhüdü bozarsam ne olur?

 

İnceleme koruması tamamen kalkar.

Ayrıca: Zamanında alınmayan vergi, banka/aracı kurumca gecikme faiziyle kesinti yoluyla tahsil edilir ve takip eden ayın 15'ine kadar ödenir. Bu durumda vergi ziyaı cezası kesilmez, sadece gecikme faizi uygulanır. Aynı kural, varlığı hiç getirmeyenler için de geçerlidir.

 

19. Bu varlıkların getirisi ve zararı nasıl vergilenecek?

 

Bildirilip deftere alınan varlıklar sonrası:

Kazanç / faiz / kar payı: Normal kurallara göre gelir/kurum kazancına dahil edilir, vergilenir.

 

Zarar: Bu varlıklardan doğan zararlar gelir/kurum kazancından gider olarak düşülemez.

Ödenen %5 veya indirimli vergiler de gider yazılamaz ve başka vergiden mahsup edilemez.

 

20. Dikkat edilmesi gereken son noktalar neler?

 

1.  Banka ve aracı kurumlar talepleri yerine getirmek zorunda.

2.  Taahhütnamelerden damga vergisi alınmaz.

3.  Gümrük İdaresi fiziki getirme bilgilerini aylık olarak Gelir İdaresi Başkanlığına bildirir.

4.  Getirmeme durumunda banka bunu vergi dairesine ayrıca bildirir…)

 

İtalya;  "Scudo Fiscale"nin Babası,

Modern varlık barışının mucidi kesinlikle İtalya.

 

İlk Scudo 2001: Berlusconi hükümeti %2,5 "olağanüstü vergi" getirdi. Para fiziksel olarak İtalya'ya gelmek zorunda bile değildi, İtalyan bankasının yurt dışı şubesinde bir perde şirket üzerinden beyan edilmesi yetiyordu.

 

En ilginç yönü, Anonimlik ve Uzatma: İtalyanlar o kadar ilgi gösterdi ki, af süresi dolarken hükümet süreyi uzattı ve geç kalan daha fazla öder diye kademeli tarife koydu. İlk afda yaklaşık 60 milyar Euro beyan edildi.

 

İtalya bunu 3 kez daha tekrarladı: 2001, 2003, 2009. Her seferinde oran yükseldi. 2009'dakinde oran %5'e çıktı ama insanlar yine de getirdi.

 

İtalya modeli Türkiye dahil 40'tan fazla ülkeye kopyalandı…

 

 

 

Son söz; Dünyaki Varlık Barışı tecrübe tarihini özetleyecek olursak;

 

ABD bize "çok af çıkarırsan kimse vergi vermez" dersini verdi. İsviçre "gizlilik sonsuza kadar sürmez" dersini verdi. İtalya ise "insanlar düşük oran ve soru sorulmayacaksa getirir" formülünü buldu.

 

 Zaten son Varlık Barışı düzenlesine bakılacak olursa; %0 - %5 kademeli ve 5 yıla kadar tutarsan %0 sistemi, aslında bu üç ülkenin 100 yıllık tecrübesinin birleşimi gibi geliyor bana...

(Kaynak: YMM Abbas Coşar / www.bodrumgundem.com | 20.07.2026)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> YILIN KAMPANYASI: Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.666 TL + KDV  Ayrıntılar için tıklayın.