Yunus Doğru
Yeminli Mali Müşavir
ymmyunusdogru@gmail.com

İkale Sözleşmesi ve İşe İade Davası Kapsamında Yapılan Ödemelerin GV, DV ve SGK Primi Açısından Değerlendirilmesi

İş sözleşmesinin sona ermesi sürecinde işveren tarafından yapılan ödemeler, hukuki dayanağına göre farklı vergi ve sigorta uygulamalarına tabi tutulur. Özellikle ikale sözleşmesi ((karşılıklı anlaşma) ile yapılan ödemeler ile mahkeme kararı sonucunda ortaya çıkan işe başlatmama tazminatı ve boşta geçen süre ücretleri, uygulamada en çok tereddüt edilen alanlar arasında yer almaktadır. Bu çalışmada söz konusu ödemeler; gelir vergisi, damga vergisi ve sosyal güvenlik primi yönünden incelenmektedir

1. İkale Sözleşmesi Kapsamında Yapılan Ödemeler

İkale sözleşmesi, işçi ve işverenin karşılıklı anlaşarak iş sözleşmesini sona erdirmesidir. Bu kapsamda işçiye yapılan ödemeler farklı nitelikler taşımaktadır.

1. Gelir Vergisi açısından: İkale kapsamında ödenen bedeller kural olarak ücret sayılır. Ancak ödeme, kıdem tazminatı niteliği taşıyorsa, ilgili mevzuatta belirlenen kıdem tazminatı tavanı kadar olan kısmı gelir vergisinden istisnadır. Bu tutarı aşan ödemeler ile “ek menfaat”, “ikale tazminatı” gibi adlarla yapılan ödemeler gelir vergisine tabidir.
2. Damga Vergisi açısından: İkale sözleşmesi bir sözleşme niteliğinde olduğundan parasal tutarlar üzerinden binde 9,48 damga vergisine tabidir. Ayrıca yapılan ödemeler bordroya yansıtıldığında, ücret niteliğindeki kısımlar için ayrıca damga vergisi kesintisi yapılır.
3. Gelir ve Damga Vergisinin beyanı: Sözleşme tarihinin ait olduğu dönemde beyan edilir.
4. SGK Primi açısından: Sözleşmedeki ücret niteliğindeki ödemeler SGK primine tabidir. Tazminat niteliğindeki ödemeler (kıdem/ihbar benzeri) SGK primine tabi değildir. Dolayısıyla ikale ödemeleri, içeriğine göre ayrıştırılarak değerlendirilmelidir.

2. Mahkeme Kararıyla Verilen İşe Başlatmama Tazminatı

İşe başlatmama tazminatı, işe iade davası sonucunda işverenin işçiyi işe başlatmaması halinde ödenen tazminattır.

a) Gelir Vergisi açısından: İşe başlatmama tazminatı, tazminat niteliğinde olup gelir vergisinden istisnadır. Bu konuda verilen bir özelgede; “Bu hüküm ve açıklamalara göre, iş sözleşmesi feshedilen ve işe iade davası açabilmek için arabulucuya başvuran personel ile şirketinizin arabulucu nezdinde anlaşması sonucu, söz konusu personele ödenecek sekiz aylık ücretini geçmeyen işe başlatmama tazminatının, Gelir Vergisi Kanununun 25 inci maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendi kapsamında gelir vergisinden istisna edilmesi mümkün bulunmaktadır.

Ancak, iş sözleşmesi feshedilmeden önce çıkış koşullarında mutabık kalınması için ihtiyari arabuluculuk müessesine başvurulması halinde ödenecek ek tazminatların; 4857 sayılı İş Kanununun 21 inci maddesine göre ödenen işe başlatmama tazminatı olarak değerlendirilmesi mümkün olmadığından, Gelir Vergisi Kanununun 25 inci maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendi kapsamında istisna edilmesi mümkün bulunmamakta olup, bu kapsamda ödenen ek tazminatların Gelir Vergisi Kanununun 25 inci maddesinin birinci fıkrasının (7) numaralı bendi kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir.( İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı Gelir Kanunları Diğer Vergiler Grup Müdürlüğü, 02.11.2020 tarih, 97895701 -155 [2020/33] - E.806340 sayılı Özelge)” denilmektedir. Özelgede ki ayrıma dikkat edilmelidir.

 b) Damga Vergisi açısından: İşe başlatmama tazminatı Damga Vergisine tabidir.

c) SGK Primi açısından: Prime esas kazanca dahil edilmez, SGK primi kesilmez

3. Boşta Geçen Süre Ücretleri

İşe iade davası sonucunda, işçinin çalıştırılmadığı süreye ilişkin (en fazla 4 aya kadar) ödenen ücretlerdir. Bu ödemeler ücret niteliğinde olduğundan Gelir Vergisine, Damga Vergisine ve SGK Primine tabidir. SGK primleri ödemenin yapıldığı aya değil, ilgili olduğu geçmiş aylara dağıtılarak beyan edilir. Gelir vergisi ve Damga Vergisi Mahkeme kararının kesinleştiği tarihte beyan edilir.

4. Sonuç

İş sözleşmesinin sona ermesi sırasında yapılan ödemelerin vergisel ve sigorta boyutu, ödemenin hukuki niteliğine bağlıdır. Aynı başlık altında yapılan ödemeler dahi farklı uygulamalara tabi olabilir. Bu nedenle işverenlerin ve uygulayıcıların, ödemeleri tek kalem olarak değil, unsurlarına ayrıştırarak değerlendirmesi büyük önem taşımaktadır. Aksi halde ciddi vergi ve prim riskleri ile karşılaşılması mümkündür. Özetle;

• İkale ödemeleri → İçeriğine göre ücret/tazminat ayrımı yapılır.
• İşe başlatmama tazminatı → Gelir Vergisi ve SGK’dan istisnadır. DV tabidir.
• Boşta geçen süre ücretleri → Ücret kabul edilir. Gelir Vergisine, Damga Vergisine ve SGK primine tabidir. Primler, ödemenin yapıldığı aya değil, ilgili olduğu geçmiş aylara dağıtılarak beyan edilir.

Faydalı olması dileğiyle.

25.03.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> YILIN KAMPANYASI: Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.666 TL + KDV  Ayrıntılar için tıklayın.