Volkan Güzel
Yeminli Mali Müşavir
Bağımsız Denetçi volkanguzel@yahoo.com

Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kazanç İstisnasında Fon Ayırma ve Yatırım Yükümlülüğü

1. GİRİŞ

4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu uyarınca bölgede faaliyet gösteren gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin, münhasıran bu Bölgedeki yazılım, tasarım ve AR-GE faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlar 31/12/2028 tarihine kadar gelir ve kurumlar vergisinden istisna edilmiştir.

Anılan Kanun’un “Ek Madde 3”’te yer alan hükümleri uyarınca yıllık beyanname üzerinden elde edilen kazançları tutarı belirli hadleri aşan mükelleflerin istisna edilen tutarın belirlenen kısmını pasifte geçici bir hesaba aktarması, aktarılan bu tutarın geçici hesabın oluştuğu yılın sonuna kadar Türkiye’de yerleşik girişimcilere yatırım yapmak üzere kurulmuş girişim sermayesi yatırım fonu paylarının satın alınması veya girişim sermayesi yatırım ortaklıkları ya da bu Kanun kapsamındaki kuluçka merkezlerinde faaliyette bulunan diğer girişimcilere sermaye olarak konulması suretiyle değerlendirilmesi yükümlülükleri bulunmaktadır.

Söz konusu fon ayırma ve ayrılan tutarların belirtilen şekilde değerlendirilmemesi halinde yıllık beyanname üzerinden istisna edilen kazançlar tutarının yüzde yirmisi, ilgili yılda yararlanılan gelir ve kurumlar vergisi istisnasına konu edilemeyecektir. Bu tutar nedeniyle zamanında alınmayan vergiler tarh edilecek, ancak bu tarhiyata vergi ziyaı cezası uygulanmayacaktır.

2. GEÇİCİ HESAPTA FON AYIRMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ

31.12.2025 tarih ve 10803 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı doğrultusunda; 2025 hesap döneminde Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde yapılan faaliyetlerden elde edilen ve yıllık beyanname üzerinden istisna edilen kazançları tutarı 5.000.000 Türk lirası ve üzerinde olan gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri tarafından, bu tutarın yüzde üçü pasifte geçici bir hesaba aktarılır. Bu fıkra kapsamında aktarılması gereken tutar yükümlülüğü, yıllık bazda 100.000.000 Türk lirası ile sınırlıdır.

Dolayısıyla 2025 yılına ilişkin yıllık beyannamede yararlanılan Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde Elde Edilen Kazançlara ilişkin istisna tutarı 5.000.000 TL ve üzerinde olan mükellefler tarafından;

• Beyannamenin verildiği tarihe kadar yararlanılan istisna tutarı üzerinden %3 oranında fon ayrılması;
• Ayrılan fon tutarının 31.12.2026 tarihine kadar; Türkiye’de yerleşik girişimcilere yatırım yapmak üzere kurulmuş girişim sermayesi yatırım fonu paylarının satın alınması veya girişim sermayesi yatırım ortaklıkları ya da bu Kanun kapsamındaki kuluçka merkezlerinde faaliyette bulunan diğer girişimcilere sermaye olarak konularak değerlendirilmesi gerekmektedir.

Yıllık beyannamede yararlanılan Teknoloji Geliştirme Bölgeleri kazanç istisnası 5.000.000 TL’nin altında olan mükellefler tarafından fon ayırma ve bu fonu belirtilen şekilde değerlendirme yükümlülüğü bulunmamaktadır.

Yine yıllık beyanname üzerinden istisna olarak beyan edilen Teknoloji Geliştirme Bölgeleri kazanç istisnası üzerinden geçici hesaba alınması gereken %3’lük tutarın azami sınırı 100.000.000-TL’dir.

Örneğin ……..Teknoloji Geliştirme Bölgesinde faaliyette bulunan XYZ A.Ş 2025 hesap döneminde bölgede gerçekleştirdiği faaliyetlerinden elde ettiği ve 2025 kurumlar vergisi beyannamesinde istisna kazanç olarak dikkate aldığı tutar 150.000.000-TL’dir. Bu durumda kurumlar vergisi beyannamesi verildiği tarihe kadar ayrılacak fona ilişkin kayıt aşağıdaki gibi olacaktır.

------------------------- ….04.2026---------------------

570- Geçmiş Yıl Karları……….4.500.000,00

            549-Özel Fonlar……………..4.500.000,00

--------------------------  //  -------------------------------

Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde elde edilen kazançlar nedeniyle istisna kazanç beyan eden mükelleflerin diğer faaliyetleri ile birlikte beyannamede zarar beyan edip etmemeleri fon ayırma yükümlülüklerini değiştirmemektedir. Zira beyannamede zarar olsa dahi indirilecek istisna ve indirimler kapsamında olan Teknoloji Geliştirme Bölgeleri kazanç istisnası kapsamında beyan edilen istisna tutarı 2025 hesap döneminde 5.000.000 TL ve üzerinde ise diğer faaliyetleri ile birlikte faaliyetleri dönem zararı ile sonuçlanmış olsa dahi fon ayırma yükümlülükleri bulunmaktadır.

Örneğin; ……..Teknoloji Geliştirme Bölgesinde faaliyette bulunan XYZ A.Ş 2025 hesap döneminde bölgede gerçekleştirdiği faaliyetlerinden elde ettiği ve 2025 kurumlar vergisi beyannamesinde istisna kazanç olarak dikkate aldığı tutar 150.000.000-TL olup bunun yanında diğer faaliyetlerinden 200.000.000-TL zarar beyan etmiştir. Bu durumda ticari bilanço karı 50.000.000-TL zarar olmasına karşın zarar olsa dahi indirilecek istisna ve indirimler kapsamında olan Teknoloji Geliştirme Bölgeleri kazanç istisnası kapsamında beyan edilen istisna tutarı 150.000.000-TL üzerinden %3 pasifte geçici hesapta fon ayırma ve söz konusu fonda yer alan tutarı yatırım yapma yükümlülüğü bulunmaktadır.

3. FON TUTARININ YIL SONUNA KADAR DEĞERLENDİRİLME YÜKÜMLÜLÜĞÜ

İstisna kazanç üzerinden %3 olarak pasifte geçici hesapta ayrılan fon tutarının 31.12.2026 tarihine kadar; Türkiye’de yerleşik girişimcilere yatırım yapmak üzere kurulmuş girişim sermayesi yatırım fonu paylarının satın alınması veya girişim sermayesi yatırım ortaklıkları ya da bu Kanun kapsamındaki kuluçka merkezlerinde faaliyette bulunan diğer girişimcilere sermaye olarak konularak değerlendirilmesi gerekmektedir.

………Teknoloji Geliştirme Bölgesinde faaliyette bulunan XYZ A.Ş 2025 hesap döneminde bölgede gerçekleştirdiği faaliyetlerinden elde ettiği istisna kazancı üzerinden geçici hesapta ayırdığı %3 lük fonun üzerinden girişim sermayesi fonu satın almıştır.

 ------------------------- .12.2026---------------------

118-Diğer Menkul Kıymetler……..4.500.000,00

            102-Bankalar……….……..4.500.000,00

--------------------------  //  -------------------------------

………Teknoloji Geliştirme Bölgesinde faaliyette bulunan XYZ A.Ş 2025 hesap döneminde bölgede gerçekleştirdiği faaliyetlerinden elde ettiği istisna kazancı üzerinden geçici hesapta ayırdığı %3 lük fon ile girişim sermayesi yatırım ortaklığına ya da kuluçka merkezlerinde faaliyette bulunan diğer girişimcilere sermaye olarak koymuştur.

------------------------- .12.2026---------------------

242- İştirakler………….……..4.500.000,00

            102-Bankalar……….……..4.500.000,00

--------------------------  //  -------------------------------

4. FON AYIRMA VE YATIRIM YÜKÜMLÜLÜĞÜNÜN YERİNE GETİRİLMEMESİ

4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu’nun Ek Madde 3’te yer alan hükümler uyarınca  istisna kazancın %3lük kısmının geçici hesaba alınarak yıl sonuna kadar fon satın alınması veya sermaye olarak koymak suretiyle değerlendirilmemesi halinde yıllık beyanname üzerinden istisna edilen kazançlar tutarının yüzde yirmisi, ilgili yılda yararlanılan gelir ve kurumlar vergisi istisnasına konu edilemeyecektir. Bu tutar nedeniyle zamanında alınmayan vergiler tarh edilecek, ancak bu tarhiyata vergi ziyaı cezası uygulanmayacaktır.

Örneğin ……..Teknoloji Geliştirme Bölgesinde faaliyette bulunan XYZ A.Ş 2025 hesap döneminde bölgede gerçekleştirdiği faaliyetlerinden elde ettiği ve 2025 kurumlar vergisi beyannamesinde istisna kazanç olarak dikkate aldığı tutar 150.000.000-TL olup bu tutarın %3 ‘ü olan 4.500.000-TL pasifte geçici hesapta fon ayırması ve yıl sonuna kadar yatırım yapması gerekirken söz konusu yükümlülüğü yerine getirmemiştir. Bu durumda istisna edilen kazanç tutarı olan 150.000.000-TL’nin %20’lik kısmı 30.000.000-TLiçin istisnadan yararlanması mümkün olmayacaktır. Bu durumda mükellef kurum adına %25 kurumlar vergisi oranı üzerinden 7.500.000-TL kurumlar vergisi tarh edilecek ancak kanun hükmü uyarınca bu tarhiyata vergi ziyaı cezası kesilmeyecektir.

Söz konusu tarhiyata vergi ziyaı cezası kesilmeyecek ancak Nisan-2026 tarihinden son yapılan tarhiyatın tahakkuk tarihine kadar gecikme faizi hesaplanacaktır.

5. KULUÇKA FİRMALARINA SERMAYE OLARAK KONULMASI

Yararlanılan istisna tutarı üzerinden geçici hesapta ayrılan fon tutarı; Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu uyarınca kuluçka merkezlerinde faaliyet gösteren firmalara sermaye olarak konulması suretiyle değerlendirilebilmektedir. Sermaye olarak konulmanın kuluçka firmalarının kuruluşunda veya sonrasında ortak olmak ve (emisyon primi dahil) sermaye olarak koyulmak suretiyle gerçekleşmesi gerekmektedir. Ayrılan fon tutarının kuluçka firmasına sermaye olarak konulmasında;

• Aynı kuluçka firmasına birden fazla yıl sermaye konularak destek sağlanması mümkündür.
• Kuluçka firmasında sermayedar olarak kalma süresine ilişkin herhangi bir şart bulunmamaktadır.

Ayrılan fon tutarının kuluçka merkezlerinde faaliyet gösteren firmaların kuruluşlarında ya da sonrasında ortak olmak ve sermaye olarak konulmak suretiyle yerine getirilmesi gerekmektedir. Bu nedenle hisse devri suretiyle edinilen ortaklıkların bu kapsamda değerlendirilmesi mümkün olmayıp şartları sağlamadığı değerlendirilmektedir.

Nitekim Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği’nde sermaye desteklerine ilişkin “gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri tarafından sağlanan sermaye desteğinin, bölgede faaliyette bulunan işletmelere, sermaye desteğini sağlayan mükelleflerce, işletmenin kuruluşunda veya sonrasında ortak olmak ve sermaye koymak suretiyle sağlanması zorunludur.” hükümlerine yer verilmektedir.

Ankara Defterdarlığı tarafından verilen 26.11.2025 tarih ve E-38418978-125[4691-24]-… sayılı özelgede 4691 sayılı Kanun kapsamında 2022 yılı kurumlar vergisi beyannamesinde istisna edilen teknokent kazanç tutarının %2'sinin kuluçka merkezinde faaliyette bulunan bir şirkete sermaye olarak konulduğu belirtilerek, 2023 ve daha sonraki yıllarda beyan edilecek istisna tutarların %2'sinin de aynı kuluçka firmasına sermaye olarak konulmasında mevzuata ayrılık olup olmadığı ile kuluçka firmasında ne kadar süre ile hissedar olarak kalınması gerektiği hususları sorulmuş olup verilen cevapta yıllık beyanname üzerinden istisna edilen kazancın 2.000.000 Türk lirası ve üzerinde olması halinde, söz konusu tutarın yüzde üçü, sermaye desteği sağlamak amacıyla kuluçka merkezlerinde faaliyet gösteren girişimcilere kuruluşunda veya sonrasında ortak olmak ve (emisyon primi dahil) sermaye olarak koyulmak suretiyle şart yerine getirilebileceği, sermaye olarak konulan tutarların kuluçka merkezlerinde faaliyet gösteren firmalarda kalma süresine ilişkin bir sınır bulunmadığı gibi, aynı kuluçka firmasına yukarıda belirtilen şartlar dahilinde birden fazla yıl sermaye konulması da mümkün olduğu hususları belirtilmiştir.

Özelgede belirtilen hususlardan da açıkça anlaşılıyor ki istisna kazanç üzerinden ayrılan fon tutarının kuluçka merkezlerinde yer alan firmalara sermaye olarak konulması gerekmekte, hisse devri suretiyle ortak olunması şartları sağlamamaktadır.  Bu durumda istisna kazanç üzerinden ayrılan kısım ile kuluçka firmalarının kuruluşunda sermayedar olarak sermaye payı ödemesinde değerlendirilebileceği gibi sonrasında sermaye artırım yoluyla da ortak olunmak suretiyle şartlar yerine getirilebilmektedir.

KAYNAKÇA

4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu

Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği

Ankara Defterdarlığı tarafından verilen 26.11.2025 tarih ve E-38418978-125[4691-24]-… sayılı özelge

05.03.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> YILIN KAMPANYASI: Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.666 TL + KDV  Ayrıntılar için tıklayın.