Veysel Çiftçi
E.Vergi Müfettişi
veysell.ciftci@outlook.com

İhtirazı Kayıt Konulmadan Verilen Beyannameler Üzerine, Tahakkuk Ettirilen Vergilere Dava Açılıp, Açılamayacağı Hususu

Son dönemde mali idare tarafından (Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı ve Gelir idaresi Başkanlığı) yapılan yapay zekâ ve risk analiz destekli denetimler sonucu birçok mükellefe müeyyideli veya müeyyidesiz yazılar gönderilmektedir. İlgili yazıların bazılarında, mal/hizmet alışı yapılan bir kısım firmaların risk grubunda bulunduğu bilgisi verilerek (KURGAN), yapılan ticari işlemlerin gerçekliğinin mükellef tarafından ispatı istenmekte, bir kısım yazılarda (İZAHA DAVET), mal/hizmet alınan firmalar hakkında sahte belge düzenleme yönünden olumsuz tespitlerin bulunduğu, yada Vergi Usul Kanunu madde 160/A kapsamında mükellefiyetlerinin idare tarafından resen terk ettirildiği, kayıtışı hasılat tespiti, banka hesap hareketlerinin beyannameler ile uyumsuzluğu vb nedenlerle izahat istenilmekte veya idare tarafından yapılan tespit doğrultusunda beyanname verilmesi istenmekte, bir kısım yazılar da ise (KDV Genel Uygulama Tebliğinin (IV/A2, İadeleri Vergi İncelemesine Tabi Olanlar) mal/hizmet alınan mükellef ve tutar bilgileri belirtilerek, ilgili firmalardan alınan belgelerin sahte veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge kapsamında olduğu, 15 günlük süre içerisinde ilgili belgelerin yasal kayıtlardan çıkarılarak olumsuzluğun giderilmesi istenmektedir.

Kurgan, İzaha Davet ve KDV genel uygulama tebliğinin (IV/a2, iadeleri vergi incelemesine tabi olanlar (eski adıyla Özel esaslar uygulaması) konulu mali idare tarafından gönderilen müeyyideli veya müeyyidesiz yazılar, mükelleflerin ticari faaliyetlerine özgü oldukları için, bu yazıların standart bir çözümü bulunmamakta, her yazının kendi içinde tetkikinin yapılması ve ona göre bir yol haritasının belirlenmesi gerekmektedir.

Yukarıda belirtilen nedenlerden dolayı, idare tarafından gönderilen müeyyideli veya müeyyidesiz yazılar tetkik edildikten sonra; üç farklı yöntemle mükellef lehine en uygun olan husus tercih edilebilir. Birinci durum, idarenin ilgili yazısında tespit edilen hususların, mükellefin sonraki dönemlerde, daha büyük kayıplarla (vergi ve hapis cezaları) muhatap olunmaması adına kayıtların istenilen şekilde düzeltilmesi, (Pişmanlıkla Beyanname Verilmesi/KSS), ikinci durum, düzeltme sonucu oluşan tahakkukların/cezaların dava konusu yapılması (ihtirazı kayıtla düzeltme), üçüncü durum ise ilgili yazı ve tespitler için herhangi bir işlemin yapılmaması gerektiğidir.

 Mükelleflerin hak kaybı yaşamaması adına belirttiğimiz işlemlerin profesyonel vergi danışmanları veya vergi avukatları ile yürütülmesi önem arz etmektedir.

Mükellefler, idare tarafından gönderilen yazılara istinaden yaptıkları düzeltmelere kimi zaman ihtirazi kayıt şerhi koymayı unutabilmektedir. Mali idare ve vergi yargısı uygulamalarının farklılık göstermesi nedeniyle, konuya da vakıf olunmaması durumunda vergi mahkemesinde dava açması süresi kaçırılabilmekte ve hak kaybı yaşanabilmektedir. Yazımızda mali idare tarafından gönderilen yazılara istinaden, ihtirazı kayıt konulmadan yapılan düzeltme beyannameleri sonucu çıkan tahakkuklara karşı vergi davasının açılıp, açılamayacağı hususu Danıştay 9.Dairesinin 14.03.2013 tarih ve E.2012/5626 K.2013/1890 sayılı kararı doğrultusunda açıklanmıştır. İlgili karar açıklamasında:

“213 sayılı Vergi Usul Kanunu 378/2 maddesinde, mükelleflerin beyan ettikleri matrahlara ve bu matrahlar üzerinden tarh edilen vergilere karşı dava açamayacakları kurala bağlanmıştır. 3065 sayılı Kanunun 40. maddesinin 1. fıkrasında katma değer vergisinin bu kanunda aksine hüküm bulunmadıkça mükelleflerin yazılı beyanları üzerine tarh olunacağı belirtilmiştir. Bu hükümlerin birlikte değerlendirilmesinden, beyan olunan matrah üzerinden tarh olunan vergiye karşı mükelleflerin dava açamayacakları anlaşılmakta ise de 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 27. Maddesinin 3. bendinde yer alan ve ihtirazi kayıtla verilen beyannamelerle ilgili kural dikkate alındığında, ihtirazi kayıtla verilen beyannamelere karşı da dava açılabileceği, dolayısıyla yükümlülerin beyan ettikleri matrah için ihtirazi kayıt koymalarının mümkün olduğu görülmektedir. Başka bir deyişle beyanname verilen bir dönem için mükelleflerin daha sonra ilk beyan edilen bilgileri değiştiren ikinci bir beyanname vermeleri ve verecekleri bu beyannamelere ihtirazi kayıt koyarak dava açabilme hakları saklı tutulmaktadır. Mükelleflerin Vergi Usul Kanununun 371. maddesi hükmünde yazılı koşullarla kendiliklerinden pişmanlık dilekçesi ile birlikte yeni bir beyanname vermeleri söz konusu olmakla birlikte, çoğunlukla idarenin baskısı sonucu ikinci bir beyanname verildiği durumlarla da sık sık karşılaşılmakta, hatta verilen beyannameye dava açma hakkını saklı tutan ihtirazi kayıt konulmasına idarece izin verilmediği, aksi halde beyannamenin kabul edilmediği gözlemlenmektedir.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 73’üncü maddesinde; vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin kanunla konulup, değiştirileceği veya kaldırılacağı kuralına yer verilmiştir. Yetkileri ve tüm eylem ve işlemleri kanunda belirlenmiş vergi idaresine tüm olasılıkların önceden kestirilememesi nedeniyle giderek daha geniş yetkiler verilmekteyse de, idare bu yetkisini kullanırken hukukun genel ilkelerini, Anayasa ve kanunların özünü ve ruhunu, yargı içtihatlarını ve idari gelenekleri dikkate almak durumundadır. Hukukun üstünlüğü için kanunların varlığı yeterli değildir, o kanunların adalete ve hakkaniyete de uygun olması gerekir.

Vergilendirme yetkisinin temel hak ve özgürlüklerle olan yakın ilgisi nedeniyle, bireylerin devlet müdahalelerinden önceden haberdar olması ve geleceğe ilişkin planlarını buna göre yapabilmeleri hukuk güvenliğinin bir gereğidir. Dosyanın incelenmesinden, davacının mal ve hizmet alımında bulunduğu bir firma hakkında olumsuz tespitler bulunduğu, söz konusu firmadan alınan faturaların katma değer vergilerinin indirim tutarlarından düşülmesi suretiyle düzeltme beyannamesi verilmesinin istenilmesi üzerine 7.5.2012 tarihinde pişmanlık hükümlerinden yararlanmak talebiyle katma değer vergisi düzeltme beyannamesinin verildiği, ardından 11.5.2012 tarihinde davalı vergi dairesinin kayıtlarına giren dilekçe ile düzeltme beyannamesinin ihtirazi kayıtla verilmesi gerekirken sehven pişmanlıkla verildiği, bu nedenle beyannamenin ihtirazi kayıtla verilen düzeltme beyannamesi olarak kabul edilmesini talep edildiği anlaşılmıştır.

Olayda, her ne kadar davacı düzeltme beyannamesine ihtirazi kayıt koymamış ise de; söz konusu düzeltme beyannamesinin idarenin isteği üzerine verilmesi nedeniyle ortada davacının kendi özgür iradesi ile verilmiş bir beyannamenin varlığından bahsetmek hukuken mümkün değildir. Nitekim davacı da, düzeltme beyannamesini verdikten 4 gün sonra ihtirazi kaydın beyannameye sehven konulmadığını vergi dairesine bildirerek, beyanının iradesini yansıtmadığı ifade etmiştir. Bu nedenlerle, davacının söz konusu düzeltme beyannamesini ihtirazi kayıtla verdiğinin kabulü gerekmektedir. Bu durumda, davacının ihtirazi kayıtla verdiği düzeltme beyannamesi üzerine tahakkuk ettirilen vergilerin kaldırılması istemiyle açılan davanın esasının incelenerek bir karar verilmesi icap ederken, incelenmeksizin reddinde hukuki isabet görülmemiştir.” Hükümlerine yer verilmiştir.

Mahkeme kararında detaylı olarak açıklandığı üzere, düzeltme beyannamesine ihtirazi kaydın konulmamış olması, verilen beyanların mükellefin özgür iradesini yansıtmadığı hususu göz önünde bulundurularak, bir hak kaybı olmadığı, dava edilebilir olduğu, dolaysıyla bu beyanların da ihtirazi kayıtla verilen beyanlar olduğu belirtilmiştir.

22.12.2025

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> YILIN KAMPANYASI: Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.666 TL + KDV  Ayrıntılar için tıklayın.