Vedat Erdem
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
Bilim Uzmanı
vedaterdem1@gmail.com

Yabancı Para Cinsinden İşlemlerin Yılsonu Vergi Usul Kanunu Kapsamında Değerlemesi

Yabancı para ve yabancı para cinsinden alacak ve borçların değerlemesine ilişkin düzenlemeler başta Vergi Usul Kanunu olmak üzere çeşitli kanun, tebliğ ve özelgeler çerçevesinde şekillenmiştir.

213 sayılı Vergi Usul Kanununun 280’inci maddesinde yabancı paraların borsa rayici ile değerleneceği, borsa rayicinin takarrüründe muvazaa olduğu anlaşılırsa bu rayiç yerine alış bedelinin esas alınacağı, yabancı paranın borsada rayici yoksa, değerlemeye uygulanacak kurun Maliye Bakanlığınca tespit olunacağı hüküm altına alınmıştır. Söz konusu hükmün yabancı para ile olan senetli veya senetsiz alacaklar ve borçlar hakkında da uygulanacağı belirtilmiştir.

559 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğin 4’üncü maddesinde “değerleme günü itibarıyla Hazine ve Maliye Bakanlığınca kurların ilan edilmediği durumlarda T.C. Merkez Bankasınca ilan edilen kurlar esas alınır. Bu şekilde yapılacak değerlemelerde efektif cinsinden yabancı paralar için efektif alış kuru (efektif alış kurunun bulunmaması halinde döviz alış kuru), döviz cinsinden yabancı paralar içinse döviz alış kuru uygulanır.” açıklamasına yer verilmiştir.

Diğer yandan “T.C. Merkez Bankası tarafından döviz kurunun belirlenmediği, dolayısıyla Resmî Gazetede döviz kurlarının yayımlanmadığı (resmî tatiller, hafta sonları ve yarım gün çalışılan) günlerde düzenlenen faturalarda, söz konusu günlerden önceki ilk iş gününde Resmî Gazetede yayımlanan T.C. Merkez Bankası döviz alış kurunun fatura muhteviyatı döviz cinsinden tutarın Türk lirası karşılığının belirlenmesinde dikkate alınması icap etmektedir.” (11395140-105[VUK-1-20626]-256502)

Özetle yabancı para ve yabancı para cinsinden olan senetli veya senetsiz alacak ve borçların, yılsonlarında ve geçici vergi dönem sonlarında, Vergi Usul Kanunu hükümleri çerçevesinde, değerleme günü itibariyle TCMB tarafından ilan edilen kurlara göre değerlemeye tabi tutulması ve oluşan kur farkının ilgili dönemde kayıtlara intikal ettirilmesi gerekmektedir.

KDV açısından ise işletme lehine ortaya çıkacak olan kur farkının matrahın bir unsuru olarak vergilendirilmesi, söz konusu kur farkı için teslim veya hizmetin yapıldığı tarihte bu işlemler için geçerli olan oran uygulanmak suretiyle KDV hesaplanması gerektiği, öte yandan bedeli henüz tahsil edilmeyen döviz cinsinden yapılan mal teslimi veya hizmet ifasına ilişkin Vergi Usul Kanunu uyarınca yapılan değerlemeler sonucu oluşan kur farkları üzerinden KDV hesaplanmasına gerek olmadığı unutulmamalıdır.

Örnek: ADA … A.Ş.’nin yılsonu mizan değerleri aşağıdaki gibi olsun.

            Muhasebe dışı envanter ve mutabakatlar ile kaydi bakiye doğrulaması sonrasında değerleme sonuçları aşağıdaki gibidir.

Yevmiye kayıtları ise;

		Borç	Alacak
100.USD Kasa	31.12.2025 Kur Değerleme Kaydı	458,07
100.EUR Kasa	31.12.2025 Kur Değerleme Kaydı	1.025,37
102.USD Banka	31.12.2025 Kur Değerleme Kaydı	2.862,30
102.EUR Banka	31.12.2025 Kur Değerleme Kaydı	1.726,60
120.USD Alıcılar	31.12.2025 Kur Değerleme Kaydı	33.623,00
120.EUR Alıcılar	31.12.2025 Kur Değerleme Kaydı	36.798,00
159.USD Verilen Sipariş Avansları	31.12.2025 Kur Değerleme Kaydı	9.311,50
646.Kambiyo Karları	31.12.2025 Kur Değerleme Kaydı		85.804,85

 

		Borç	Alacak
656.Kambiyo Zararları	31.12.2025 Kur Değerleme Kaydı	38.255,30
320.USD Satıcılar	31.12.2025 Kur Değerleme Kaydı		23.536,10
320.EUR Satıcılar	31.12.2025 Kur Değerleme Kaydı		12.266,00
340.EUR Alınan Sipariş Avansları	31.12.2025 Kur Değerleme Kaydı		2.453,20

KAYNAKLAR

213 sayılı Vergi Usul Kanunu

11395140-105[VUK-1-20626]-256502 sayılı GİB Özelgesi

19.01.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> YILIN KAMPANYASI: Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.666 TL + KDV  Ayrıntılar için tıklayın.