Hüseyin Ergut
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
Lisanslı SPK Uzmanı
smmm.hergut@gmail.com

Teşbihte Hata Olmaz (VAR)’ın Sermaye Piyasalarındaki Versiyonu (VAP) Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) Tarafından Oluşturulan E-Sistem Nedir? Amacı ve Özellikleri İle İşleyişi Nasıldır?

(VAP) Veri Analiz Platformu Nedir?

Sermaye piyasalarına ilişkin verilerin anlık, detaylı ve tarihsel olarak analiz edilmesini sağlayan, (MKK) Merkezi Kayıt Kuruluşu tarafından geliştirilen elektronik bir sistemdir. Yatırımcı profili, pay sahipliği, takas verileri ve piyasa hareketlerinin raporlanarak, şeffaf, güvenilir ve hızlı bir biçimde veri analizi ile karar süreçlerine katkı sağlamaktadır. Merkezi Kayıt Kuruluşu A.Ş. (MKK) tarafından geliştirilen ve yönetilen, Türkiye'nin sermaye piyasalarına özgü bir platformdur

VAP Platformunun Temel Özellikleri ve İşleyişi

I-Veri Kaynağı: (MKK)'nın Merkezi Kayıt Sistemin de (MKS) tutulan, hisse senedi, tahvil, fon gibi tüm menkul kıymetlere ait verileri kullanır.

II-Anlık Veri Analizi: Piyasa verileri 7 gün 24 saat esasıyla anlık olarak izlenebilir, geçmişe dönük verilerle karşılaştırmalı analizler yapılabilir.

III-Kapsamlı Raporlama: Yatırımcı sayısı, yerli/yabancı saklama oranları, piyasa değerleri ve işlem hacimleri gibi veriler, kullanıcılar tarafından özelleştirilebilir raporlar halinde alınabilir.

IV-Kullanıcı Kitlesi: Genellikle aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, yatırımcılar ve piyasa analistleri tarafından detaylı analiz yapmak amacıyla kullanılır.

V-İşleyiş: VAP, MKK verilerini işleyerek grafik, tablo ve raporlar halinde sunar. Yatırımcıların ve finansal kuruluşların, piyasadaki trendleri, risk durumlarını ve sermaye piyasası araçlarının dağılımını izlemelerine olanak tanır. 

VAP, Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) ‘nın sunduğu gelişmiş bir veri analizi aracıdır. 

(MKK) Veri Analiz Platformu (VAP), Borsa İstanbul'da işlem gören şirketlerin finansal oranlarını, sektörel verileri ve yerli, yabancı yatırımcı portföy dağılımlarını şeffaf ve toplu şekilde sunan dijital bir platformdur. Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) tarafından işletilen VAP, yatırımcılara ve analistlere 2016 ile 2025’ dönemleri dahil olmak üzere geçmişe dönük verilerle stratejik analiz yapma imkanı sağlamaktadır. 

(VAP) Veri Analiz Platformu, Merkezi Kaydi Sistem (MKS) üzerinde yer alan kaydileşmiş sermaye piyasası araçlarına ilişkin verileri kullanmaktadır. Pay senedi, borçlanma araçları gibi menkul kıymetlerin hak sahibi bazındaki kayıtlarını izler. Dönemsel Finansal Oranlar ve Ortalama Finansal Oranlar ile şirketlerin mali performanslarını sektörel bazda karşılaştırma olanağı sunmaktadır. Yerli ve yabancı yatırımcıların pay senedi portföylerinin uyruklarına göre analiz edilmesini de sağlar. Veriler günlük, haftalık, aylık, üç aylık ve yıllık periyotlarda güncellenerek, kurumsal entegrasyon veya raporlama yöntemiyle sunulur. Yatırımcıların ve analistlerin piyasa trendlerini takip etmesi ve stratejik kararlar alması için veriye dayalı altyapı oluşturur. 

(VAP), kamuya açıklanması gereken bildirimlerin iletildiği KAP (Kamuyu Aydınlatma Platformu) ve şirketlerin bilgilendirme yaptığı e-Şirket gibi sistemlerle entegre olarak çalışarak şeffaflığı artırır.

(VAP) Sisteminin Oluşturulması ve Amacı

Merkezi Kayıt Kuruluşu, Sermaye Piyasası kanunundan aldığı yetki ile “e-Veri” Sermaye Piyasaları Veri Bankası projesini hayata geçirmiştir. Bu proje kapsamında (MKK) nezdindeki tüm uygulama ve veriler başta olmak üzere sermaye piyasaları ve finansal piyasalarımızdaki verilerin yatırımcıların kararlarına, akademik dünyanın çalışmalarına ve diğer kurumların karar süreçlerine katkıda bulunması amacıyla tek bir noktada toplanması, modellenmesi, finansal okur yazarlığın arttırılması amaçlanmıştır. Bunun için (MKK) www.vap.org.tr (Veri Analiz Platformunu kullanıma açmıştır. Veri Analiz Platformu, (MKK)'da saklanan verileri sermaye piyasasının tüm paydaşları için güvenilir, tutarlı ve analiz edilebilir şekilde sunan bir platformdur. Türkiye ekonomisini, temsil ettiği bankacılık dışı finans sektörü oyuncularıyla büyütmek için faaliyet gösteren Finansal Kurumlar Birliği’nin (FKB), Ağustos 2023’tarihinden bu yana İstanbul Üniversitesi ile birlikte hazırladığı ‘Finansal Kurumlar Birliği Ekonomik Görünüm Endeksi (FKB-EGE), 2024’yılı Temmuz ayından başlayarak Merkezi Kayıt Kuruluşu’nun Veri Analizi Platformu’nda yayımlanmaya başladı. Veri analizi platformunun önemli özellikleri Veri analizi platformunun temel özellikleri işletme büyüklüğüne ve sektör ihtiyaçlarına göre değişmekle birlikte, etkili analiz için bazı yetenekler temel öneme sahiptir.

Veri analiz platformları, Türkiye'de temel olarak 6698’sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) ile uyumlu çalışmak zorundadır. Bu platformlar; veri işleme, saklama, aydınlatma yükümlülüğü ve açık rıza süreçlerinde şeffaflık, güvenlik ve veri minimizasyonu ilkelerine uymalıdır. Ayrıca, uluslararası alanda (GDPR) ve (AB) Veri Yasası kuralları da dikkate alınmalıdır

I-Dinamik gösterge panelleri Dinamik gösterge panelleri, yeni bilgiler geldikçe otomatik olarak güncellenen, gerçek zamanlı ve etkileşimli veri görselleştirmeleri sağlar.

Başlıca faydaları:

Gerçek zamanlı güncellemeler: Veriler, manuel müdahaleye gerek kalmadan sürekli olarak yenilenir. Özel görünümler: Ekipler, yanıtladıkları sorular için ekranları kişiselleştirebilirler. Derinlemesine inceleme: Etkileşimli öğeler, ayrıntılı analiz olanağı sağlar. Anlık uyarılar: Ölçümler önceden tanımlanmış eşiklere ulaştığında bildirimler. Bazı dinamik gösterge panelleri, ekiplerin bilgileri hızlı bir şekilde paylaşmasına ve tartışmasına olanak tanıyan iş birliği özelliklerini de içerir.

II-Veri görselleştirme Veri görselleştirme, ham verileri grafikler, tablolar ve haritalar gibi görsel formatlara dönüştürerek karmaşık bilgilerin anlaşılmasını ve bunlara göre hareket edilmesini kolaylaştırır.

Görselleştirme yetenekleri:

-Desen tanıma: Trendleri ve ilişkileri hızlıca tespit etme.

-Çeşitli formatlar: Grafikler, çizelgeler, ısı haritaları ve etkileşimli gösterge panelleri

-Anormallik tespiti: Aykırı değerleri ve olağandışı veri noktalarını belirleme.

-Hikaye anlatımı: Bulguları açık ve etkileyici bir şekilde sunun.

Örneğin, büyüme ekipleri, müşteri kaybı noktalarını bulmak için bir dönüşüm hunisi görselleştirmesi kullanabilir ve ardından düzeltmeleri test etmek için ürün ve pazarlama ekipleriyle iş birliği yapabilir.

III-Ölçeklenebilirlik: Verileriniz büyüdükçe, platformunuz performans düşüşü olmadan ölçeklenebilmelidir.

-Tutarlı yanıt süreleri, yük altında istikrar ve daha fazla kullanıcı ve sorgu desteği arayın.

IV-Kaynak kontrolü kaynak kontrolü, kod kalitesini korumaya ve gerektiğinde platform değişikliklerini geri almaya yardımcı olur. Komut dosyalarını, yapılandırmaları ve diğer varlıkları izleyerek mühendislik ve veri ekiplerinin güvenli bir şekilde iş birliği yapmasını, değişiklikleri incelemesini ve dağıtımları otomatikleştirmesini sağlar.

V-Veri yönetimi güvenliği yönetişim ve güvenlik özellikleri, düzenlemelere uymanıza ve hassas bilgileri korumanıza yardımcı olur.

-Erişim kontrolleri, -Veri şifreleme, -Veri maskeleme ve anonimleştirme, -Veri kaybını önleme mekanizmaları, -Denetim ve kayıt tutma, -Güvenlik izleme ve tehdit tespiti                                                                                                                                            

Kaynakça:

-www.vap.org.tr

-Merkezi Kayıt Kuruluşu A.Ş. (MKK)

-www.mkk.com.tr

-6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK)

26.03.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> YILIN KAMPANYASI: Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.666 TL + KDV  Ayrıntılar için tıklayın.