Hüseyin Ergut
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
Lisanslı SPK Uzmanı
smmm.hergut@gmail.com

BEFAS (Bireysel Emeklilik Fon Alım Satım Platformu) Nedir? BEFAS’ta İşlem Görmek ve Yararları Nedir? BES Katılımcısı Neden BEFAS Bilmeli Vergi Kesintisi ve İade Uygulamaları

Befas Nedir?

Bireysel Emeklilik Fon Alım Satım Platformunun kısaltmasıdır. (BEFAS)’ 1 Temmuz 2021’tarihinden itibaren sisteme alınmıştır. (BEFAS) İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş.’ tarafından işletilen, emeklilik yatırım fonu paylarının alım satımının yapıldığı merkezi elektronik platformudur. (BEFAS)’sayesinde, Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) katılımcıları sadece kendi sözleşmelerinin bulunduğu şirketlerinin değil, tüm emeklilik şirketlerinin fonlarına yatırım yapabilirler. Netice itibariyle, başka bir (BES) firmasının fonu daha iyi getiriyorsa artık bu fona yatırım yapılması mümkün kılınmıştır.

Befas’ta İşlem Görmek Nedir?

Bireysel emeklilik sisteminde (BES) yer alan emeklilik yatırım fonlarının, Bireysel Emeklilik Fon Alım Satım Platformu (BEFAS) üzerinden merkezi ve elektronik bir yapı içinde alınıp satılabilmesini ifade etmektedir. BEFAS, Takasbank tarafından işletilen ve Sermaye Piyasası Kurulu (SPK)’ düzenlemeleri çerçevesinde faaliyet gösteren bir platformdur. Bu sistem, bireysel emeklilik katılımcılarının yalnızca kendi emeklilik şirketlerinin fonlarıyla sınırlı kalmadan, platformda yer alan diğer emeklilik şirketlerine ait fonlara da erişebilmesine imkan sağlamaktadır. (BEFAS)’ta işlem gören fonlar, bireysel emeklilik sistemine özgü emeklilik yatırım fonlarıdır ve hisse senedi, borçlanma araçları, para piyasası, altın, kıymetli madenler, katılım esaslı ve değişken fonlar gibi farklı risk ve getiri profillerine sahiptir.

(BEFAS) işlemleri, klasik menkul kıymet alım satımından farklı bir işleyişe sahiptir. Katılımcılar fon alım, satım veya fon değişikliği talimatlarını belirlenen zaman dilimleri içinde verir ve işlemler fonların gün sonu birim pay değerleri üzerinden gerçekleştirilir. Bu yapı, kısa vadeli al-sat işlemlerinden daha çok uzun vadeli birikim ve emeklilik hedeflerine uygun bir yatırım yaklaşımını destekler.

Katılımcılar bakımından (BEFAS)’ta işlem görmek, bireysel emeklilik birikimlerinin tek bir emeklilik şirketinin ürünleriyle sınırlı kalmamasını sağlar. Böylece portföy çeşitlendirmesi kolaylaşıp, farklı piyasa koşullarına uygun fonlar arasında geçiş yapmak mümkün olmaktadır.

Befas Yatırımcılar İçin Neden Önemlidir?

(BEFAS) fon yönetimi platformunun yatırımcılar için önemini anlamak için avantajlarına bakmamız gerekir.

-Platformun sağladığı avantajların başında farklı şirketlerin sunduğu fonları tercih edebilme imkânı gelmektedir. Ayrıca böyle bir tercihte bulunabilmek için emeklilik şirketi ve plan değişikliği yapmak da gerekmiyor.

-(BEFAS)’ üzerinden fon yönetimi yaparken risk ve getiri bakımından tahmin yürütebilmeyi sağlayacak detaylara ulaşma fırsatı da elde edilebilmektedir. Platformda, yer alan analiz araçlarını kullanarak geçmeyi planladığınız fonun; geçmiş performansları, kategorileri, faizli/faizsiz olma durumu, yöneten portföy şirketi gibi kriterlere göz atabilir.

-Fon seçimi yaparken gerekli işlemleri tamamlamak için farklı bir arayüze geçiş yapmak gerekmez. Sözleşmenizin bulunduğu şirketin internet sitesi veya mobil uygulaması aracılığıyla alım-satım sürecini tamamlanabilir.

-(BEFAS)’ fon platformu, yatırımcılara yalnızca doğrudan fayda sağlamakla kalmaz, aynı zamanda emeklilik şirketleri arasında rekabetin artmasını sağlayarak fonların getiri performanslarını yükseltecek dolaylı bir etkiye de sebep olmaktadır.

Befas Bilgilendirme Platformu:

-(BEFAS) Bilgilendirme Platformu, başka şirketlerin fonlarını seçmek isteyen katılımcıların fon seçenekleri hakkında bilgilendirilmesi, bu seçeneklerin değerlendirilebilmesi ve fonlar arasında karşılaştırma yapabilmesi için kurumumuz (Takasbank) tarafından kurulan bilgilendirme platformudur.

-Emeklilik şirketleri, BEFAS üzerinden işlem yapmak isteyen katılımcılarına (BEFAS)’ta sunulan fonlara dair bilgilendirmenin BEFAS Bilgilendirme Platformu üzerinden sağlanacağı ve bu fonlara dair detaylı bilgileri bu Platform aracılığıyla öğrenebileceği hususunda bilgi vermekle yükümlüdür.

-Befas Bilgilendirme Platformunda, (BEFAS)’ta işlem gören fonların; Dönemsel reel ve nominal getirileri (Aylık, 3 aylık, 6 aylık, yıllık, seçilen tarih aralığında) İç verim oranları Risk seviyeleri Fon performans değerleme sonuçları derecelendirme puanları yer almaktadır.

- (BEFAS)’ta işlem gören fonların listesine, bu fonlara dair detaylı bilgilere ve ilgili platforma  buradan ulaşabilir.

BES Katılımcısı Neden (Befas)’ı Bilmelidir?

-Daha yüksek getiri potansiyeline sahip fonlara erişim sağlarsınız.

-Kendi BES şirketinizdeki fonlarla sınırlı kalmazsınız.

-Getiri, risk ve fon yöneticisi karşılaştırması yapabilirsiniz.

-Emeklilik birikiminizi daha bilinçli yönetme şansı yakalarsınız.

BEFAS Üzerinden Fon Alım Satım İşlemi Nasıl Yapılır?

Platformun sağladığı faydalar kadar (BEFAS)’ta nasıl işlem yapılır sorusunun cevabını öğrenmek gerekiyor. (BEFAS) bireysel emeklilik fon yönetim platformunda alım satım işlemi yapmak için aşağıdaki adımların takip edilmesi gerekmektedir.

-Emeklilik şirketinizin internet sitesi ya da mobil uygulaması üzerinden şifre ve kullanıcı adınızla işlemler sayfasına giriş yapın.

-İkinci adımda fon dağılımı değişikliği ile ilgili talep işlemini seçilmesi gerekir.

-Talep işleminin seçmenizin ardından sözleşmenizin bulunduğu emeklilik şirketinin fonları ile birlikte diğerlerinin portföyünde yer alan (BEFAS) fonları görüntülenebilir.

-Son adımda ise (BEFAS) fonları arasından seçim yaparak alım-satım sürecini tamamlanmaktadır.

Emeklilik Fon Türleri:

Bireysel emeklilik fonları çeşitli yatırım araçlarında değerlendirilebilir. Sistemdeki her emeklilik şirketi mevzuat tarafından izin verilen alanlarda kendisine özgü bileşenler ve oranlarla yatırım fonu kurabilir. Emeklilik fonları aşağıdaki başlıklar çerçevesinde değerlendirebiliriz.

I-Hisse Senedi Fonu Portföyünün önemli bölümünü hisse senetlerine yatıran ve piyasalardaki dalgalanmaları kazanca dönüştürmek üzere oluşturulan fonlardır.

II-Borçlanma Araçları Fonu Fon dahilindeki varlıkların önemli bir bölümünün iç veya dış borçlanma araçlarına yatırıldığı, dış borçlanma araçlarının ağırlıkta olduğu fonlarda döviz bazlı kazancın mümkün olduğu fon çeşididir.

III-Katılım Fonu Fon; içeriğinde faiz dışı enstrümanların kullanıldığı ve oldukça geniş seçenekleri bulunan fon çeşididir. Altın, kira sertifikası, hisse senedi veya devlet tarafından çıkarılan gelir ortaklığı senetleri gibi enstrümanlar ile oluşturulan fonlar katılım fonuna örnek olarak verebiliriz.

IV-Para Piyasası Fonu; bu fon türünde portföy, vadesine belirli süre kalmış ve likiditesi yüksek sermaye piyasası araçları üzerinden şekillenir. Vade süresi belirsiz veya hesaplanması mümkün olmayan araçlar para piyasası fonuna dahil edilmemektedir.

V-Fon Sepeti Fonu; bu fon türünde portföy yönetimi tarafından varlık çeşitlendirmesi temel olarak baz alınır. Böylece riskler belli bir çizgide tutulmuş olur ve genel fon yönetimi yaklaşımında kalınmış olmaktadır.

Befas ile Tefas Arasındaki Farklar Nelerdir?

-(TEFAS) fon yönetimi sistemi dahilindeki tüm araçların alım satımının yapılabildiği bir platformdur. (BEFAS) ise bireysel emeklilik fonları üzerinde işlem yapılabilen sistemdir.

-(TEFAS) işlemleri için herhangi bir bankada yatırım hesabı açmak yeterli iken BEFAS için bireysel emeklilik planına sahip olmak gerekir.

-(BEFAS) fonları için belirli kurallar dahilinde devlet desteğinden söz etmek mümkün iken (TEFAS) için böyle bir şey söz konusu değildir.

BEFAS İçin Stopaj Uygulaması Nasıl Yapılır?

(BEFAS) fonlarında stopaj uygulaması bulunmaktadır. Yatırım fonlarında stopaj, elde edilen getiriler üzerinden fon satışında dağıtıcı kurum tarafından otomatik olarak kesilmektedir. Kesilen stopaj oranları, fonların türü, yatırım süresi ve bireyin emeklilik yaşı gibi bazı kriterlere göre değişkenlik göstermektedir. Emeklilik Fonları için (BES) stopaj kesintisi hesaplama yöntemi şu şekilde yapılır.

Birikim ve devlet katkısı indirildikten sonra getiri üzerinden; (BES) sisteminden (10) yıldan az kalarak ayrılanlar için %15, (10) yılı tamamladığı halde 56 yaşını bitirmeden ayrılanlar için %10, (10) yılı tamamlayan ve 56 yaşını bitirenler için ise %5 (BES) stopaj kesintisi yapılır.

*Yatırım fonu stopaj hesaplamasına ilişkin olarak unvanında "Hisse Senedi Yoğun Fon" yazan yurtiçi hisse senedi (TL) fonlarında (%0) vergi kesintisi uygulanmaktadır. Diğer fon türlerinde ise genellikle (%10) oranında stopaj uygulanmakla birlikte, Cumhurbaşkanı kararıyla bu oranlar, belirli dönemlerde yeniden değerlendirilmekte ve yatırımcılara ek avantajlar sağlayabilmektedir.

Kaynakça:

-Borsa İstanbul (BİST)

-Sermaye Piyasaları Birliği

-Spk Çalışma Notlarım

-befas.gov.tr

-Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK)

-Takasbank A.Ş.

-Emeklilik Gözetim Merkezi (EGM)

-İş Portföy A.Ş.

11.02.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> YILIN KAMPANYASI: Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.666 TL + KDV  Ayrıntılar için tıklayın.