Hüseyin Ergut
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
Lisanslı SPK Uzmanı
smmm.hergut@gmail.com

Mali Suçları Araştırma Kurulu (Masak)’ın Ağustos 2025’teki Tebliğ Taslağı Neden Yürürlüğe Girmedi. Ülkemizde Nereden Buldun Kanunu Yokken Bu Tebliğ İle Bankalar Vatandaşa Bu Soruyu Sormaya Hazırlanıyordu. Bu Durum Hukuk Devletinde Anayasal Bir Sorun Oluşturmaz Mıydı?

Masak Tebliğ Taslağı Neydi?

Masak tarafından hazırlanan, Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliğ tas­lağı, Resmi Gazetede yayımlanarak 01.01.2026’da yürürlüğe girme­si planlanıyordu. Bu tebliğ bugüne kadar yayımlanmamış bulunmaktadır. Hazırlanan tebliğin amacı suç ge­lirlerinin aklanması ve terörün finansmanıyla etkili bir şekilde mücadele etmektir. Suç gelirlerinin tespit edil­mesi, yurt dışına kaçı­rılması ve aklanmasının önlenmesi ile kayıt dı­şı ekonomiyle mücade­le etmek maksadıyla eft, havale ve nakit işlemlerinin iz­lenmesine yönelik ola­rak mali eylem görev gücü (FATF) üyesi ülkeler­de uygulanan hususlar dikkate alınarak bir genel tebliğ taslağı hazırlanmıştı.

Tebliğ Taslağındaki Ana Başlıklar

I)Bankalar, ödeme kuruluşları diğer finansal kuruluşlar, işlem tutarı ya da birbiriyle bağlantılı birden fazla işlemin toplam tu­tarı, 200.000,00-TL ile 2.000.000,00-TL (ilgili tutarlar dahil) olmak üzere nakit işlemlerde işlemin ma­hiyetinin beyanı için müşteriye en sık kullanılan işlem türleri­ni seçenek olarak sunar. Bunlar arasında işlemin mahiyetine iliş­kin somut bilgi içermeyen, genel mahiyette (diğer) veya (bireysel ödeme) gibi başka seçeneklerin olması ve bunların müşteri tara­fından seçilmesi durumunda, iş­lemin mahiyetine ilişkin olarak en az 20 karakter uzunluğunda işlem açıklaması temin edilecektir.

II) Tüm finansal kuruluşlar, işlem tutarı ya da birbiriyle bağlantılı birden fazla işlemin toplam tuta­rı 2.000.001,00-TL ile 20.000.000,00-TL (ilgili tutarlar dahil) olmak üzere nakit işlemlerde işlemin mahiyetinin beyanı için Tebliğ ekinde (Ek-1) yer alan Nakit İşlem Beyan For­munun doldurulmasını sağla­makla yükümlü tutulacaklardı. Nakit İşlem Beyan Formunda işlemin mahi­yetine ilişkin somut bilgi içer­meyen, genel mahiyette (diğer) veya (bireysel ödeme) gibi baş­ka seçeneklerin olması ve bunla­rın müşteri tarafından seçilmesi durumunda, işlemin mahiyetine ilişkin olarak en az 20 karakter uzunluğunda işlem açıklaması temin edilecektir.

III)Finans kuruluşlar, işlem tutarı ya da birbiriyle bağlantılı birden fazla işlemin toplam tu­tarı 20.000.000,00-TL’yi aşan na­kit işlemlerde Nakit İşlem Beyan Formunun, detaylı bir açıklama içerecek şekilde ve ilgili işleme ait daya­nak olabilecek evrakların eklenmesi suretiyle dol­durulmasını sağlamakla yüküm­lü olacaklardı.

Nakit İşlem Beyan Formu

Bu formun doldurulmasını gerektiren iş­lemlere dair müşteri veya müş­teri adına hareket eden, işlemi yapanın onayı, Nakit İşlem Beyan Formunda yer alan tüm bilgilere yer verilmek suretiyle işlem dekontu üzerine alınacak imza veya internet-mo­bil bankacılık, sms,otp,dijital link, telefon bankacılığı yoluy­la temin edilebilecek idi. Ancak niteli­ği gereği işlemin mahiyetine da­ir belge temininin mümkün ol­madığı durumlarda Nakit İşlem Beyan Formunun müşteri veya müşteri adına işlemi yapan tara­fından doldurulması ve işlemin mahiyeti hakkında en az (50) ka­rakter uzunluğunda açıklama­nın yapılması zorunlu tutulacaktı. Müşterinin kendisinden talep edilen hususları karşılamaması durumunda yükümlüler (finansal kuruluşlar) kendi­lerinden talep edilen işlemi ger­çekleştirmeyeceklerdi. Bu tebliğle öngö­rülen tedbirler finansal kuruluş­ların, elektronik transfer, havale ve nakit işlemlerle ilgili olarak başkaca tedbirler almalarına ve­ya şüpheli işlem bildirimini ge­rektirecek durumlarda parasal tutara bakılmaksızın işlemin mahiyeti hakkında bilgi, açıkla­ma ve belge talep etmelerine en­gel teşkil etmeyecekti.

Tebliğ Taslağında Kapsam Dışında Tutulan İşlemler Nelerdi

I) Bir müşterinin aynı finan­sal kuruluş içerisindeki hesapla­rı arasında gerçekleştirilen iş­lemler,

II)Müşterinin kamu kurum ve kuruluşu olması,

III)Bankaların kendi aralarında gerçekleştirdikleri ve müşteri­nin banka olduğu işlemler,

IV)Muhabir bankacılık kapsa­mında gerçekleştirilen işlemler,

V)ATM’lerden yapılan ve işlem tutarı ya da birbiriyle bağlantılı birden fazla işlemin toplam tuta­rı Tedbirler Yönetmeliğinin 5. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde belirtilen tutarı aş­mayan elektronik transferler ve havale işlemleri,

VI)ATM’lerden yapılan ve işlem tutarı ya da birbiriyle bağlantılı birden fazla işlemin toplam tuta­rı 200.000,00-TL’yi aşmayan nakit işlemler.

Başkaca Hususlar;

-Döviz cinsinden yapılacak işlemlerde parasal tutar, Tedbir­ler Yönetmeliğinin 48.mad­desi uyarınca, yabancı para ve yabancı para cinsinden ödemeyi sağlayan belge tutarlarının Türk Lirası karşılıklarının tespitin­de, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından ilgili gün için ilan edilen gösterge niteliğindeki döviz alış kuru veya alım satıma konu olmayan bilgi amaçlı döviz kuru esas alınacak.

-Bu Tebliğ ile getirilen husus­lara uyulmaması halinde kanunda öngörülen ve yüküm­lülükleri ihlâl eden kimse bir yıl­dan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezası ile ce­zalandırılır, ibareleridir.

Uygulama Neden Ertelendi?

Hazine ve Maliye Bakanlık kaynakları, düzenleme üzerindeki teknik çalışmaların ve alt yapı hazırlıklarının bir süre daha devam edeceğini belirtti. Taslak aşamasındaki düzenlemenin, finansal sistemi aksatmadan en verimli şekilde uygulanabilmesi için detaylandırıldığı ifade ediliyor. Diğer bir duyuma göre ise direkt olarak cumhurbaşkanlığının tebliğin yayımlanmasını durdurduğu yönündedir. İlgililer, tebliğin detaylarının ve uygulama mekanizmalarının finans sektörü ve kamuoyu ile daha geniş bir şekilde değerlendirilmesi gerektiğini ifade etmiştir. Henüz Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından resmi bir açıklama yapılmamakla birlikte düzenlemenin revize edilmesi veya ek istisnalar getirilmesi ihtimali düşünülmektedir. Sektörel ve kamuoyundaki tepkiler 200 bin TL üzerindeki para transferlerinde açıklama zorunluluğu getirilmesi, özellikle iş insanları, şirketler ve bankalar tarafından dikkatle izlenmekte idi. Düzenlemenin yürürlüğe girmemesi, kısa vadede piyasada belirsizlik yaratırken, piyasa uzmanları Masak’ın bu adımıyla kara para aklama ve terörün finansmanı ile mücadelede daha etkili bir denetim mekanizması oluşturmayı planladığını vurgulamaktadır.

Sonuç ve Değerlendirmeler

Erteleme süresince mevcut uygulamalar geçerliliğini koruyacak. Uygulamanın ileride yürürlüğe girmesi halinde, birey ve şirketlerin yüksek tutarlı işlemlerinde amaç ve gerekçeyi açıkça yazmaları gerekecek. Bankalar da bu metinleri risk temelli izleme ve raporlama süreçlerinde kullanacak olup, başlangıç tarihi netleştiğinde bankalar müşterilerini bilgilendirecektir. Düzenlemenin askıya alınması, Masak’ın uygulama sürecinde ek revizyonlar ve uyum çalışmalarına ihtiyaç duyduğunu göstermektedir. Yüksek miktarlı para transferlerinin izlenmesi, şeffaflık ve suçla mücadele açısından kritik öneme sahiptir. Masak’ın nihai düzenlemesi, finansal sistemdeki güvenliği artırmanın yanı sıra, Türkiye’deki kara para aklama ve terör finansmanına karşı alınacak önlemlerin etkinliğini doğrudan etkileyecektir. Tabii nereden buldun kanunu olmadan tebliğ ile finansal kuruluşlar tarafından nereden buldun sorusunun sorulması hukuk devleti temel normlarına uygun olduğu söylenebilir mi? Bu husus Anayasal olarak ta itiraz konusu olabilecektir.

Kaynakça:

-Reuters Independent

-Masak Genel Tebliğ taslağı (Sıra No: 30)

-Masak Finansal Kuruluşlara Yönelik Terörizmin Finansmanıyla Mücadele Rehberi

14.01.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> YILIN KAMPANYASI: Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.279 TL + KDV  Ayrıntılar için tıklayın.