Tunahan Aslantaş
Avukat
E. Vergi Başmüfettişi
Arabulucu
Bilirkişi
Öğretmen
tunahanaslantas@hotmail.com

İlamsız Takipte Peşin Harç Her Durumda Yanar mı?

İlamsız icra takibi başlatan alacaklının çeşitli nedenlerle takipten vazgeçmesi uygulamada sıkça karşılaşılan bir durumdur. Takip konusu yüksek tutardan oluşuyorsa eğer, peşin harç da hatırı sayılır meblağlara ulaşmaktadır. Özellikle yüksek bedelli takiplerde peşin harç tutarları ciddi meblağlara ulaşabildiğinden, uygulamada yapılacak küçük bir değerlendirme hatası dahi alacaklı bakımından önemli hak kayıplarına neden olabilmektedir. Takipten vazgeçilmesi durumunda, alınan peşin harcın iade edilmemesi yönünde İcra Müdürlüklerince işlem tesis edilebilmekte olduğundan, uygulayıcılara fikir vermek amacıyla peşin harcın iadesine ilişkin yaptığım çalışma istifadenize sunulmaktadır.

Peşin harcın hukuki niteliği nedir?

492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 29’uncu maddesi uyarınca ilama dayanmayan takip isteklerinden alacak miktarının binde beşi oranında peşin harç alınır. Peşin harçlar takip sonunda alınacak harca mahsup olunur. İlama dayanmayan takiplerde alacaklı mahkemeye müracaata mecbur kalırsa peşin alınan harç kendisine iade olunur.

Peşin harcın uygulamadaki temel amacı, bir yönüyle takip ciddiyetini sağlamak, diğer yönüyle de özellikle yüksek bedelli ve kötü niyetli takiplerin önüne geçmektir. Gerçekten de alacaklı olmadığı hâlde yüksek tutarlı ilamsız icra takipleri yoluyla borçlu sıfatı isnat edilen kişileri rahatsız etmek isteyen, art niyetli kişilere karşı, peşin harç bu yönüyle güvence niteliği taşımaktadır.

Asıl Harç Ne Zaman Doğar?

492 Sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarifenin B/I-3 maddesi uyarınca tahsil harcı; takip safhalarına göre alınır. Tahsil harcının doğabilmesi için takibin ilgili safhasının fiilen yerine getirilmiş olması şarttır. Buradan çıkan sonuç iyi irdelenmelidir.

Asıl Harç Doğmamışsa Peşin Harç Ne Olur?

Peşin harcın mahsup edileceği asıl harç doğmamışsa peşin harç ne olmalıdır? Örneğin, ödeme emri borçluya tebliğ edilmeden takipten vazgeçilmesi hâlinde hangi harç kalemlerinin gündeme geleceği uygulamada tartışma konusu olabilmektedir, kanaatimce tahsil harcı doğmamalıdır. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin çeşitli kararları da bu yorumu destekler niteliktedir.

Peki Takipten Vazgeçme Harcı Ne Olacak?

Ödeme emri tebliğ edildikten sonra takipten vazgeçilmesi hâlinde tablo farklılaşmaktadır. Bu durumda 492 sayılı Kanun'un 23 üncü maddesi uyarınca tahsil harcının yarısı oranında vazgeçme harcı doğar; peşin harç bu vazgeçme harcından mahsup edilerek tahsil edilmelidir.

Ancak yukarıdaki örnekteki hal yaşanırsa, ödeme emri tebliğ edilmeden takipten vazgeçilirse peşin harç ve vazgeçme harcı ne olacaktır? Tarafı olduğumuz Salihli İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2026/87 sayılı kararı da bu konuda müvekkil hakkını teslim eder niteliktedir. Kararda; uyuşmazlığa konu olayda takipten vazgeçilmesi hâlinde, takip açılırken yatırılan peşin harcın alacaklıya iade edilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Karar, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi'nin 2025/967 E., 2025/2000 K. sayılı içtihadına dayandırılmıştır.

Bu yazıda ödeme emri tebliğ edilmeden takipten vazgeçilmesi hâlinde peşin harcın hukuki akıbetini ele aldık. Uygulamada, özellikle takibe konu bedelin çok yüksek tutarlı olduğu hallerde, icra müdürlüklerinin zaman zaman aksine işlem tesis ettiği görülmektedir. Özellikle yüksek meblağlı takiplerde, hak kaybı yaşanmaması adına somut olayın özelliklerinin ayrıca değerlendirilmesi gerektiği gözden uzak tutulmamalıdır.

10.06.2026

Kaynak: www.MuhasebeTR.com
(Bu makale kaynak göstermeden yayınlanamaz. Kaynak gösterilse dahi, makale aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır.)

>> Duyurulardan haberdar olmak için E-Posta Listemize kayıt olun.

>> SGK Teşvikleri (150 Sayfa) Ücretsiz E-Kitap: hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Apple Store 'dan hemen indir.

>> MuhasebeTR mobil uygulamasını Google Play 'den hemen indir.

>> YILIN KAMPANYASI: Muhasebecilere Özel Web Sitesi 1.666 TL + KDV  Ayrıntılar için tıklayın.